Dzień Jednorożca (9 kwietnia): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Jednorożca obchodzimy 9 kwietnia. To święto nieoficjalne, które przywędrowało do nas z amerykańskich kalendarzy i szybko pokochały je dzieci, bo jednorożec to jedno z ich ulubionych stworzeń z bajek. Dzień jednorożca w przedszkolu to świetna okazja do zabaw pełnych kolorów, wyobraźni i ruchu. Przy okazji możesz porozmawiać z dziećmi o tym, co jest prawdziwe, a co zmyślone, i pokazać zwierzęta, które naprawdę mają jeden róg.

We wpisie znajdziesz uczciwie opisane pochodzenie święta i historię legendy o jednorożcu, ciekawostki do przeczytania dzieciom oraz zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Do tego prace plastyczne z materiałów z szafy, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki i pomysły na współpracę z rodzicami. Jednorożec to temat, który łączy sztukę, kolory, bajki i przyrodę. Wykorzystaj to, żeby zabawa była też nauką.

Historia Dnia Jednorożca

Dzień Jednorożca pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, gdzie nazywa się National Unicorn Day, czyli Narodowy Dzień Jednorożca. Datę 9 kwietnia podają amerykańskie kalendarze świąt nietypowych, a jako początek obchodów wymienia się 2015 rok. Nikt jednak nie wie, kto wymyślił to święto, bo nie ma ani organizatora, ani żadnego dokumentu, który by je ustanawiał. W polskich kalendarzach bywa nazywany Międzynarodowym Dniem Jednorożca, ale to nazwa na wyrost. To po prostu wesoły dzień, który przedszkola i szkoły chętnie wykorzystują jako pretekst do zabaw. Samo święto nie ma więc historii, za to bardzo długą historię ma legenda o jednorożcu.

Najstarsze znane opisy jednorożca pochodzą od greckiego lekarza i pisarza Ktezjasza, który żył ponad dwa tysiące lat temu. W swojej książce o Indiach opisał dzikie zwierzęta podobne do osłów, z jednym rogiem na czole. Jeszcze starsze są małe pieczęcie z doliny Indusu, sprzed około czterech tysięcy lat, na których widać zwierzę z jednym rogiem, choć uczeni spierają się, czy ma ono coś wspólnego z późniejszą legendą. W średniowieczu w Europie wierzono, że róg jednorożca ma magiczną moc i chroni przed trucizną. Dlatego kupcy sprzedawali za ogromne pieniądze „rogi jednorożca”, które w rzeczywistości były długimi zębami narwala, morskiego ssaka z północnych mórz. Oszustwo ujawnił w 1638 roku duński lekarz i przyrodnik Ole Worm, który pokazał, że te rogi pochodzą właśnie od narwala.

Jednorożec do dziś jest ważnym symbolem w Szkocji. Szkoci przyjęli go jako swoje zwierzę narodowe i umieścili w królewskim herbie, gdzie stał naprzeciw angielskiego lwa. Jednorożce pojawiały się też na szkockich monetach i na zdobieniach w miastach królewskich. W XX i XXI wieku jednorożec stał się bohaterem bajek, zabawek i ilustracji, a jego znakiem rozpoznawczym zrobiła się tęcza. W Polsce Dzień Jednorożca obchodzą głównie przedszkola: dzieci przychodzą w kolorowych strojach, robią rogi z papieru i bawią się w krainie bajek.

Po co obchodzić Dzień Jednorożca z dziećmi

Jednorożec to postać z wyobraźni, a wyobraźnia jest jednym z najważniejszych narzędzi rozwoju małego dziecka. Dzieci wymyślają historie, nadają imiona, budują krainy i odgrywają role, a to rozwija mowę, myślenie i twórczość. Dzień Jednorożca to też okazja, żeby porozmawiać o różnicy między tym, co prawdziwe, a tym, co wymyślone. Pięcio- i sześciolatki są już gotowe na pytanie: „Skąd wiemy, że jednorożce nie istnieją, a nosorożce tak?”. To pierwszy krok do krytycznego myślenia i odróżniania bajki od faktu, bardzo ważny w sferze poznawczej.

Tęcza, która zawsze towarzyszy jednorożcom, pozwala utrwalić kolory i ich kolejność, a prace plastyczne ćwiczą sprawność dłoni. W sferze emocjonalnej jednorożec może być symbolem wyjątkowości: każdy z nas jest inny i ma w sobie coś niezwykłego, tak jak jednorożec ma swój róg. W zabawach ruchowych dzieci galopują, skaczą i utrzymują równowagę, więc rozwijają się też fizycznie. Wreszcie w sferze społecznej dzieci wspólnie tworzą krainę jednorożców, a to uczy współpracy i słuchania pomysłów innych.

Ciekawostki o jednorożcach dla dzieci

Przed czytaniem ciekawostek zapytaj dzieci, czy jednorożce istnieją naprawdę, i pozwól na rozmowę. Potem wyjaśnij, że jednorożce są w bajkach i legendach, ale na świecie żyją prawdziwe zwierzęta, które mają jeden róg albo jeden długi ząb. Czytaj po trzy ciekawostki i przy każdej pokaż obrazek.

• Jednorożec to zwierzę z legend. Ludzie opowiadają o nim od tysięcy lat, ale nikt nigdy nie spotkał prawdziwego jednorożca.
• Nosorożec indyjski ma jeden róg. To prawdziwe zwierzę, które żyje w Azji i ma jeden róg na nosie, choć nie jest podobny do konia.
• Narwal nazywany jest jednorożcem morskim. To ssak, który pływa w zimnych morzach na północy. Jego „róg” to w rzeczywistości bardzo długi ząb.
• Dawno temu ludzie sprzedawali zęby narwala jako rogi jednorożca. Wierzyli, że taki róg chroni przed trucizną.
• Jednorożec jest zwierzęciem narodowym Szkocji. Można go zobaczyć w szkockim herbie i na starych monetach.
• Kiedyś żył ogromny nosorożec z jednym wielkim rogiem. Naukowcy nazywają go czasem jednorożcem syberyjskim. Wymarł bardzo dawno temu.
• Tęcza ma siedem kolorów. Są to: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, granatowy i fioletowy.
• Tęczę widzimy, gdy słońce świeci na krople deszczu. Krople rozszczepiają światło na kolory.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Z najmłodszymi jednorożec to przede wszystkim kolory, ruch i przytulanie. Pomoce mają być duże i miękkie, bez brokatu i drobnych ozdób, które można włożyć do buzi.

Kolorowy ogon jednorożca

Przygotuj pluszowego konika albo zrób jednorożca z pudełka, a obok połóż długie, szerokie paski bibuły we wszystkich kolorach tęczy. Dzieci po kolei wybierają pasek, nazywasz razem kolor, a dziecko wkłada go do otworu w tylnej części pudełka jako ogon. Kiedy ogon jest gotowy, dzieci dmuchają na niego i patrzą, jak faluje. Zabawa uczy nazw kolorów i ćwiczy chwyt, a dmuchanie przygotowuje aparat mowy.

Jednorożec galopuje

Uderzaj w bębenek rytmem galopu, a dzieci poruszają się po sali jak jednorożce. Przy wolnym rytmie jednorożec spaceruje, przy szybkim galopuje, a gdy bębenek milknie, jednorożec kładzie się na łące i odpoczywa. Pokazuj ruchy razem z dziećmi, bo dwulatki uczą się przez naśladowanie. Zabawa rozwija koordynację i reagowanie na zmiany dźwięku.

Tęcza pod chustą

Dzieci siadają wokół chusty animacyjnej, a ty nazywasz jeden z jej kolorów. Wszystkie dzieci, które siedzą przy tym kolorze, unoszą go wysoko, a potem razem unosicie całą chustę jak tęczę na niebie. Na hasło „deszcz” dzieci szybko poruszają chustą, a na hasło „słońce” chowają się pod nią. Zabawa uczy kolorów i reagowania na polecenia, a przy okazji wprowadza słowa związane z pogodą.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Trzy- i czterolatki uwielbiają zabawy w udawanie. To dobry czas na tworzenie opowieści, szukanie i zadania, w których jednorożec potrzebuje pomocy dzieci.

Zgubione kolory tęczy

Opowiedz, że jednorożec zgubił kolory swojej tęczy i prosi dzieci o pomoc. Wcześniej ukryj w sali duże kartonowe łuki w siedmiu kolorach. Dzieci szukają ich w parach, a każdy znaleziony łuk przynoszą do tablicy, gdzie razem układacie tęczę w odpowiedniej kolejności. Na koniec jednorożec „dziękuje” i każde dziecko dostaje stempel w kształcie serca. Zabawa ćwiczy spostrzegawczość, współpracę w parze i znajomość kolorów.

Prawda czy bajka?

Przygotuj obrazki zwierząt prawdziwych i wymyślonych: koń, jednorożec, nosorożec, smok, narwal, syrenka, słoń, kot. Pokazujesz obrazek, a dzieci mówią „prawda”, jeśli takie zwierzę naprawdę żyje, albo „bajka”, jeśli jest z opowieści. Przy trudnych przypadkach, jak narwal czy nosorożec, pokaż zdjęcie i opowiedz krótko o zwierzęciu. Zabawa rozwija wiedzę o świecie i uczy odróżniania fikcji od rzeczywistości.

Jednorożec mówi dzień dobry

Pluszowy jednorożec wędruje w kole od dziecka do dziecka. Kto go trzyma, mówi swoje imię i jedną rzecz, która czyni go wyjątkowym, na przykład „Umiem skakać na jednej nodze” albo „Mam brata”. Jeśli dziecko nie wie, co powiedzieć, pomaga mu grupa. Na koniec jednorożec mówi, że każdy z nas jest wyjątkowy, tak jak on ze swoim rogiem. Zabawa buduje poczucie własnej wartości i uczy mówienia w grupie.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki są gotowe na zadania z liczeniem, układaniem historii i pracą w zespole. W tych zabawach jednorożec prowadzi dzieci przez zagadki i opowieści.

Kraina jednorożców

Na dużym arkuszu szarego papieru narysuj kontury krainy: góry, rzekę, las i łąkę. Dzieci w grupach dostają swoją część krainy i wymyślają, co tam jest: zamek z klocków, most z rolek, tęczowe drzewa z bibuły. Potem każda grupa opowiada, co zbudowała i jakie przygody mogą tam spotkać jednorożca. Na koniec łączycie części w jedną mapę i wymyślacie wspólną nazwę krainy. Zabawa rozwija wyobraźnię przestrzenną, mowę i współpracę.

Rogi do policzenia

Przygotuj karty z rysunkami zwierząt: jednorożec, koza, nosorożec indyjski, krowa, jeleń, narwal. Dzieci liczą, ile rogów ma każde zwierzę, i układają karty od najmniejszej do największej liczby. Potem układają zadania: „Ile rogów mają razem dwa jednorożce i jedna krowa?”. Sprawdzacie wynik, licząc rogi na rysunkach. Zabawa łączy matematykę z przyrodą, a przy okazji dzieci dowiadują się, że rogi i poroże różnych zwierząt wyglądają różnie.

Opowieść w kole

Zacznij opowieść jednym zdaniem: „Pewnego dnia mały jednorożec obudził się i zauważył, że jego róg przestał świecić”. Każde dziecko po kolei dodaje jedno zdanie, a ty zapisujesz historię na dużej kartce. Pilnuj, żeby opowieść miała początek, problem i rozwiązanie. Na koniec przeczytaj całość, a dzieci w grupach ilustrują kolejne fragmenty. Zabawa uczy budowania opowieści, słuchania innych i łączenia zdań w logiczną całość.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie mogą już czytać, porównywać informacje i pisać krótkie teksty. Jednorożec to świetny temat, żeby pokazać, jak powstają legendy i jak sprawdza się informacje.

Detektyw legend

Opowiedz uczniom historię o kupcach, którzy sprzedawali „rogi jednorożca”, i o lekarzu, który odkrył, że to zęby narwala. Pokaż zdjęcie narwala i zapytaj, dlaczego ludzie mogli się pomylić. Uczniowie w grupach dostają krótkie teksty o zwierzętach i mają zaznaczyć, które zdania są prawdziwe, a które zmyślone. Na koniec klasa ustala trzy sposoby sprawdzania informacji: zapytać dorosłego, poszukać w książce, porównać kilka źródeł. Zajęcia ćwiczą czytanie ze zrozumieniem i krytyczne myślenie.

Paszport jednorożca

Każdy uczeń wymyśla własnego jednorożca i wypełnia dla niego paszport: imię, wiek, gdzie mieszka, co je, jaki ma kolor rogu, co potrafi i czego się boi. Do paszportu dołącza portret narysowany kredkami. Potem uczniowie w parach przedstawiają sobie swoje jednorożce i zadają pytania. Zajęcia ćwiczą pisanie krótkiej formy użytkowej i tworzenie opisu postaci.

Herb klasy

Pokaż uczniom szkocki herb z jednorożcem i opowiedz, że dawniej zwierzęta w herbach oznaczały cechy, z których ktoś był dumny. Klasa zastanawia się, jakie cechy chce mieć: odwagę, przyjaźń, pomysłowość. Każda grupa projektuje herb z wybranym zwierzęciem, prawdziwym albo legendarnym, i podpisuje go hasłem. Na koniec klasa głosuje, który herb zawiśnie na drzwiach. Zajęcia łączą historię, plastykę i rozmowę o wartościach.

Prace plastyczne

Przy nożyczkach i zszywaczu dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy przygotowujesz wcześniej sama. Zamiast brokatu, który łatwo trafia do oczu i buzi, używaj kolorowej bibuły i farb.

Róg jednorożca na opaskę

• pasek z brystolu dopasowany do obwodu głowy
• stożek z papieru (dorosły skleja go wcześniej)
• bibuła, kredki, farby, klej, zszywacz (obsługuje dorosły)

Dzieci ozdabiają stożek spiralnym paskiem bibuły albo malują na nim kolorowe paski. Z kolorowego papieru wycinają dwa uszka i doklejają je do opaski po obu stronach rogu. Dorosły przykleja róg na środek opaski, mierzy ją na głowie dziecka i zszywa końce tak, żeby trzymała się luźno. Opaski przydadzą się w zabawach ruchowych.

Jednorożec z papierowego talerzyka

• papierowy talerzyk
• paski bibuły w kolorach tęczy
• żółty papier na róg, kredki, klej

Dzieci rysują na talerzyku oczy, nos i uśmiech jednorożca. Wzdłuż jednego brzegu przyklejają paski bibuły jako grzywę, a na górze trójkątny róg z żółtego papieru. Starsze mogą dokleić uszy i kwiatki. Talerzyki powieś na sznurku w sali jako girlandę jednorożców.

Tęczowa wydzieranka

• kartka A4 z narysowanym łukiem tęczy
• kolorowy papier lub strony z gazet w kolorach tęczy
• klej w sztyfcie

Dzieci wydzierają z papieru małe kawałki i naklejają je w pasy tęczy, pilnując kolejności kolorów. Na dole kartki mogą dokleić chmurkę z waty albo z białego papieru. To dobra praca dla każdej grupy wiekowej, bo młodsze dzieci wydzierają większe kawałki, a starsze mniejsze. Wydzieranie świetnie ćwiczy małe mięśnie dłoni.

Jednorożec z rolki

• rolka po papierze toaletowym
• biała farba lub biały papier
• kolorowy papier, bibuła, klej, nożyczki

Dzieci malują rolkę na biało albo oklejają ją papierem. Z papieru wycinają głowę z rogiem i doklejają ją na przodzie, a z tyłu przyklejają ogon z bibuły. Starsze mogą dorobić cztery nogi z pasków kartonu. Gotowe jednorożce ustawcie w stadzie na parapecie.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Zabawy najlepiej się udają, gdy dzieci mają na głowach rogi z pracy plastycznej. Przed zabawą przypomnij, że jednorożce biegają ostrożnie i nie zderzają się ze sobą.

Wyścig po tęczę

Rozstaw na końcu sali siedem pachołków w kolorach tęczy albo połóż przy nich kolorowe szarfy. Dzieci-jednorożce galopują do pachołka w kolorze, który wskazujesz, i wracają na łąkę. Za każdym razem zmieniaj sposób poruszania się: galop, skoki obunóż, chodzenie tyłem, czworakowanie. Zabawa ćwiczy różne formy ruchu i szybkie rozpoznawanie kolorów.

Jednorożce i chmurki

Kilkoro dzieci to chmurki, a reszta to jednorożce. Przy muzyce jednorożce galopują po sali, a gdy muzyka milknie, chmurki ruszają i próbują ich dotknąć. Dotknięty jednorożec zamienia się w chmurkę. Kiedy chmurek jest więcej niż jednorożców, wszyscy razem tworzą tęczę, trzymając się za ręce w łuku. Zabawa rozwija szybkość i uwagę.

Taniec z tęczowymi wstążkami

Każde dziecko dostaje długi pasek bibuły w innym kolorze tęczy. Przy spokojnej muzyce dzieci kreślą w powietrzu koła, fale i spirale, a przy szybszej biegają lekko, tak żeby wstążka leciała za nimi jak grzywa. Na zatrzymanie muzyki wszystkie dzieci stają w szeregu według kolejności kolorów tęczy. Zabawa łączy ruch z muzyką i utrwala kolejność kolorów.

Scenariusz zajęć na Dzień Jednorożca

Temat	Jednorożec: bajka i prawda
Grupa wiekowa	5-6 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, że jednorożec to postać z legend; zna prawdziwe zwierzęta z jednym rogiem lub długim zębem (nosorożec indyjski, narwal); nazywa kolory tęczy w kolejności; tworzy wspólną opowieść
Pomoce	pluszowy jednorożec, obrazki zwierząt prawdziwych i bajkowych, zdjęcia narwala i nosorożca, kartonowe łuki tęczy, paski bibuły, papierowe talerzyki, klej, kredki, bębenek
Przebieg	1. Powitanie (5 minut): pluszowy jednorożec przychodzi z krainy bajek i pyta dzieci, czy w ich świecie mieszkają jednorożce. 2. Prawda czy bajka? (8 minut): segregowanie obrazków i rozmowa o narwalu i nosorożcu. 3. Ciekawostki (5 minut): trzy ciekawostki o legendzie i o tęczy. 4. Zgubione kolory tęczy (7 minut): szukanie łuków i układanie tęczy w kolejności. 5. Taniec z tęczowymi wstążkami (6 minut): zabawa ruchowa z muzyką. 6. Opowieść w kole (6 minut): wspólne tworzenie historii o jednorożcu. 7. Jednorożec z papierowego talerzyka (8 minut): praca plastyczna.
Zakończenie	Jednorożec wraca do krainy bajek, a dzieci mówią mu po jednej rzeczy, której dziś się dowiedziały o prawdziwych zwierzętach.
Ewaluacja	Zapytaj dzieci, czy jednorożce żyją naprawdę i jakie prawdziwe zwierzę ma jeden róg. Sprawdź, ile dzieci poprawnie układa kolory tęczy bez podpowiedzi.

Jeśli planujesz poczęstunek w kolorach tęczy, na przykład owoce ułożone w łuk, pamiętaj o alergiach i zgodzie rodziców. Kolorowe słodycze z barwnikami lepiej zastąpić owocami i warzywami, które same mają piękne kolory. Dzieciom, które nie lubią przebrań, pozwól uczestniczyć w zabawach bez rogu na głowie. Dzień ma być wesoły, a nie przymusowy.

Książki, wiersze i piosenki

Jednorożce pojawiają się w wielu współczesnych książeczkach dla dzieci, ale zamiast polecać konkretne tytuły, zachęcamy do przejrzenia półek w przedszkolnej lub miejskiej bibliotece. Wiele bibliotek chętnie przygotowuje zestawy książek na zamówienie nauczyciela. Z dziećmi możecie też ułożyć własną książeczkę z opowieści w kole, ilustrowaną przez całą grupę. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Jednorożec białą grzywą macha, ogonem tęczę po niebie zamiata. W prawdziwym lesie go nie spotkamy, tylko w bajkach się z nim witamy.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Czerwony, pomarańczowy, żółty jak słońce, zielony jak trawa na naszej łące. Niebieski, granatowy, fiolet na koniec: taką tęczę ma jednorożec na ogonie.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „9 kwietnia obchodzimy Dzień Jednorożca. Będziemy bawić się w krainie bajek, poznawać kolory tęczy i prawdziwe zwierzęta z jednym rogiem. Prosimy, aby dzieci przyszły w kolorowym ubraniu, najlepiej w kolorach tęczy. Nie trzeba kupować kostiumów, rogi zrobimy razem w przedszkolu.”. Jako zadanie do domu zaproponuj wspólne wymyślenie z rodzicami imienia i historii dla jednorożca, którą dziecko opowie w przedszkolu. W klasach 1-3 uczniowie mogą poszukać z rodzicami w książce lub atlasie informacji o narwalu albo nosorożcu.

Rodzice mogą też pomóc w zebraniu materiałów do prac plastycznych: rolek, kolorowych gazet, resztek bibuły i papierowych talerzyków. Jeśli któryś rodzic lubi szyć albo rysować, zaproś go do poprowadzenia krótkiego warsztatu. Przypomnij delikatnie, że Dzień Jednorożca nie wymaga żadnych zakupów, bo wszystko przygotujecie wspólnie. Dzięki temu żadne dziecko nie poczuje się gorsze z powodu stroju.

Najczęstsze pytania