Światowy Dzień Gleby obchodzimy co roku 5 grudnia, a od 2014 roku jest to oficjalne święto ustanowione przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Gleba, czyli po prostu ziemia pod naszymi stopami, wydaje się dzieciom czymś zwyczajnym, a nawet brudnym. Tymczasem to z niej rośnie prawie całe jedzenie, w niej mieszkają dżdżownice, krety i miliony maleńkich stworzeń, a jej powstawanie trwa setki lat. Dzień gleby w przedszkolu to okazja, żeby zajrzeć pod powierzchnię, pobrudzić ręce w bezpieczny sposób i zrozumieć, że ziemię warto szanować. Grudzień nie jest porą na grzebanie w ogrodzie, dlatego proponujemy zabawy i doświadczenia, które da się przeprowadzić w sali.
We wpisie znajdziesz historię święta, ciekawostki do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Do tego prace plastyczne, w tym malowanie farbą z ziemi, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki i pomysły na współpracę z rodzicami. Przy zabawach z ziemią piszemy o higienie i o tym, jakiej ziemi używać. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić od razu, z materiałów, które łatwo zdobyć.
W skrócie
- Data: 5 grudnia, co roku.
- Zasięg: święto międzynarodowe, oficjalnie uznane przez ONZ, wspierane przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).
- Od kiedy: zaproponowane w 2002 roku przez Międzynarodową Unię Gleboznawczą, oficjalnie obchodzone od 2014 roku.
- Wiek: zabawy dla dzieci od 2 lat do klasy 3.
- Czego potrzebujesz: ziemia do kwiatów, piasek, glina lub ciemna ziemia z ogrodu, przezroczyste słoiki lub butelki, tace, lupy, łopatki, papier, klej, farby, chusta animacyjna.
Historia Światowego Dnia Gleby
Pomysł Światowego Dnia Gleby zgłosiła w 2002 roku Międzynarodowa Unia Gleboznawcza, czyli organizacja naukowców, którzy badają glebę. Stało się to po światowym kongresie gleboznawców w Bangkoku, stolicy Tajlandii. Na datę wybrano 5 grudnia, bo był to dzień urodzin ówczesnego króla Tajlandii Bhumibola Adulyadeja, który przez całe życie wspierał ochronę gleby i rolnictwo i był jednym z głównych orędowników tego święta. Inicjatywę poparła później Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), a Tajlandia prowadziła starania o oficjalne uznanie dnia na forum międzynarodowym.
W grudniu 2013 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych uznało 5 grudnia za Światowy Dzień Gleby, a pierwsze oficjalne obchody odbyły się 5 grudnia 2014 roku. Rok 2015 ogłoszono Międzynarodowym Rokiem Gleb, żeby zwrócić uwagę na to, jak ważna jest gleba dla produkcji jedzenia, dla klimatu i dla życia na Ziemi. Od tamtej pory FAO co roku wybiera hasło przewodnie święta, poświęcone na przykład wodzie w glebie, zanieczyszczeniom albo stworzeniom żyjącym pod ziemią. Według FAO z gleby pochodzi aż 95 procent naszego jedzenia, a powstanie zaledwie dwóch, trzech centymetrów gleby może trwać nawet tysiąc lat.
W Polsce Światowy Dzień Gleby obchodzą przede wszystkim uczelnie rolnicze i przyrodnicze, instytuty naukowe, ogrody botaniczne oraz szkoły i przedszkola. Organizuje się wtedy wykłady, wystawy, warsztaty i konkursy dla dzieci. To święto mniej znane niż Dzień Ziemi, choć bardzo z nim spokrewnione: Dzień Ziemi dotyczy całej planety, a Dzień Gleby tej cienkiej warstwy, z której wyrastają rośliny. Dla przedszkolaków najważniejsze jest proste przesłanie: ziemia pod nogami żyje, karmi nas i trzeba o nią dbać.
Po co obchodzić Dzień Gleby z dziećmi
Gleba to temat, który pozwala dzieciom badać świat wszystkimi zmysłami. Dotykając ziemi, piasku i gliny, porównując ich kolor, zapach i to, jak zachowują się w wodzie, dzieci uczą się obserwować, porównywać i wyciągać wnioski, czyli rozwijają myślenie naukowe w sferze poznawczej. Poznają nowe słowa: gleba, próchnica, korzenie, warstwa, glina, kret, dżdżownica. Odkrywają też związek między glebą a jedzeniem na talerzu, bo marchewka, ziemniak i zboże na chleb rosną właśnie w ziemi. To uczy szacunku dla pracy rolników i dla przyrody.
Zabawy w ziemi wspierają rozwój fizyczny, bo kopanie, przesypywanie i lepienie ćwiczą dłonie i palce, a zabawy w kreta czy dżdżownicę angażują całe ciało. W sferze emocjonalnej dzieci oswajają się z faktami, które czasem budzą niechęć, na przykład z dżdżownicami, i uczą się, że małe stworzenia są pożyteczne i nie trzeba się ich bać ani ich krzywdzić. Wspólne doświadczenia uczą współpracy, cierpliwości i czekania na wynik. Wreszcie Dzień Gleby to dobry moment na pierwszą rozmowę o tym, że ziemi nie zaśmiecamy, bo to dom wielu stworzeń i źródło naszego jedzenia.
Ciekawostki o glebie dla dzieci
Ciekawostki czytaj po trzy, cztery naraz i zawsze zaczynaj od pytania, na przykład „Jak myślicie, kto mieszka pod ziemią?”. Dobrze, gdy dzieci mogą w tym czasie potrzymać w ręce słoik z ziemią albo lupę.
- Prawie całe nasze jedzenie zaczyna się w glebie. W ziemi rosną warzywa, zboże na chleb i trawa, którą jedzą krowy dające mleko.
- Gleba powstaje bardzo powoli. Na kilka centymetrów nowej gleby przyroda potrzebuje nawet tysiąca lat.
- Gleba składa się z drobnych okruchów skał i resztek roślin i zwierząt. Liście, które spadają jesienią, z czasem zamieniają się w ciemną, żyzną ziemię.
- W glebie mieszka mnóstwo stworzeń. W jednej łyżeczce ziemi żyje więcej maleńkich organizmów, niż jest ludzi na całej Ziemi, ale są tak małe, że widać je tylko pod mikroskopem.
- Dżdżownica jest pomocnikiem ogrodnika. Kopie w ziemi korytarze, przez które dostaje się powietrze i woda, i przerabia resztki roślin na nawóz.
- Dżdżownica nie ma oczu. Wyczuwa światło całym ciałem i chowa się przed nim głębiej w ziemię.
- Kret prawie całe życie spędza pod ziemią. Ma łapy jak łopaty, którymi kopie długie korytarze, a kopce na trawniku to ziemia, którą wypchnął na górę.
- Gleba ma różne kolory. Bywa czarna, brązowa, szara, żółtawa, a nawet czerwona, w zależności od tego, z czego powstała.
- Piasek przepuszcza wodę szybko, a glina wolno. Dlatego po deszczu na gliniastej ziemi długo stoją kałuże.
- Korzenie roślin trzymają glebę jak sieć. Tam, gdzie nie ma roślin, wiatr i deszcz łatwiej zabierają ziemię.
Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)
Dla najmłodszych używaj czystej ziemi do kwiatów z worka albo ziemi przesianej, bez kamyków, patyków i szkła. Dzieci bawią się przy stoliku nakrytym folią albo ceratą, pod stałym okiem dorosłego, który pilnuje, żeby ziemia nie trafiła do buzi i oczu. Po zabawie wszyscy dokładnie myją ręce, a dzieci z ranami na dłoniach mogą założyć rękawiczki.
Ziemia sucha i mokra
Przygotuj dwie duże miski: w jednej suchą ziemię do kwiatów, w drugiej taką samą ziemię zwilżoną wodą. Dzieci dotykają obu, przesypują suchą ziemię przez palce i ugniatają mokrą w dłoniach. Nazywaj to, co czują: sucha sypie się i jest lekka, mokra klei się, jest chłodna i ciemniejsza. Pozwól dzieciom odcisnąć dłoń w mokrej ziemi i obejrzeć ślad. Zabawa rozwija zmysł dotyku, słownictwo i pierwsze porównywanie.
Skarby w ziemi
W dużej, płaskiej skrzyni z ziemią albo piaskiem zakop kilka dużych przedmiotów, których nie da się połknąć: plastikową marchewkę, ziemniaka, dużą szyszkę, drewnianą łopatkę, zabawkowego kreta. Dzieci odkopują je rękami albo dużymi łopatkami, a każdy znaleziony skarb nazywacie razem. Przy marchewce i ziemniaku powiedz, że one naprawdę rosną w ziemi. Zabawa ćwiczy chwyt, koordynację ręka-oko i słownictwo, a dzieci przeżywają radość z odkrycia.
Dżdżownica pełznie do domu
Rozłóż na podłodze maty albo koce, które są ziemią. Dzieci kładą się na brzuchu i pełzną jak dżdżownice, najpierw powoli, potem trochę szybciej, a ty opowiadasz: „Dżdżownica chowa się przed słońcem, pełznie pod ziemię, robi korytarz”. Na hasło „pada deszcz” dżdżownice wychodzą na powierzchnię i siadają, a na hasło „słońce” chowają się z powrotem, kładąc się płasko. Zabawa rozwija mięśnie tułowia i reagowanie na sygnał, a przy okazji oswaja dzieci z dżdżownicą jako sympatycznym zwierzątkiem.
Zabawy dla 3- i 4-latków
Trzy- i czterolatki są ciekawe, co jest w środku i pod spodem, więc to dobry wiek na pierwsze doświadczenia i rozmowę o mieszkańcach gleby.
Kto mieszka pod ziemią?
Narysuj na dużym arkuszu przekrój ziemi: na górze trawę i kwiaty, niżej brązową ziemię z korytarzami. Rozdaj dzieciom obrazki: kret, dżdżownica, mrówka, chrząszcz, korzeń marchewki, a także kilka zwierząt, które pod ziemią nie mieszkają, na przykład ptak, ryba, kot. Dzieci po kolei decydują, czy dany obrazek przykleić pod ziemią, czy nad nią, i mówią, dlaczego. Na koniec opowiedz krótko o każdym podziemnym mieszkańcu. Zabawa uczy pojęć nad i pod oraz pierwszej wiedzy o środowisku życia zwierząt.
Słoik, który się uspokaja
Wsyp do dużego przezroczystego słoika garść ziemi z ogrodu albo mieszaniny ziemi, piasku i drobnych resztek liści, dolej wody prawie do pełna i mocno zakręć. Dzieci po kolei potrząsają słoikiem i obserwują, jak woda robi się mętna i brązowa. Potem stawiacie słoik na parapecie i zaglądacie do niego co godzinę: na dnie osiada piasek, wyżej drobniejsza ziemia, a na powierzchni pływają kawałki liści. Rozmawiajcie, co dzieci widzą, i narysujcie słoik rano i po południu. Zabawa uczy obserwacji i pokazuje, że gleba składa się z wielu różnych części.
Trzy miseczki, trzy ziemie
Przygotuj trzy miseczki: z piaskiem, z ziemią do kwiatów i z lekko zwilżoną gliną. Dzieci dotykają każdej, wąchają, oglądają przez lupę i opisują: piasek jest sypki i szorstki, ziemia miękka i ciemna, glina gładka i lepka. Potem próbują ulepić kulkę z każdej z nich i sprawdzają, która się trzyma, a która rozsypuje. Zapytaj, w której z nich roślinie byłoby najlepiej, i zapowiedz, że sprawdzicie to wiosną. Zabawa rozwija zmysły, porównywanie i słownictwo opisujące.
Zabawy dla 5- i 6-latków
Starsze przedszkolaki potrafią już przewidywać wynik doświadczenia i sprawdzać, czy miały rację, więc tu stawiamy na proste eksperymenty i zabawy z regułami.
Która ziemia pije wodę?
Dorosły odcina górę trzech plastikowych butelek i odwraca je szyjką w dół jak lejki, a pod każdą stawia kubek. Do lejków wkłada się kawałek gazy albo chusteczki, a potem do jednego wsypuje się piasek, do drugiego ziemię do kwiatów, a do trzeciego glinę. Dzieci przewidują, przez którą warstwę woda przepłynie najszybciej, a potem razem wlewacie tyle samo wody do każdej butelki i obserwujecie. Porównajcie, ile wody jest w kubkach i jaki ma kolor. Zabawa uczy stawiania hipotez i wyjaśnia, dlaczego na gliniastej ziemi stoją kałuże.
Korytarze kreta
Ułóż w sali tor z tuneli, stołów nakrytych kocem i krzeseł, pod którymi trzeba się przecisnąć: to korytarze kreta. W różnych miejscach połóż obrazki, które kret może spotkać pod ziemią: dżdżownicę, korzeń, kamień, mrówkę. Dzieci jako krety przechodzą tor na czworakach, zbierają obrazki i na końcu mówią, co znalazły, a kamień omijają, bo jest za twardy. Opowiedz, że prawdziwy kret kopie łapami jak łopatami i prawie nie potrzebuje oczu. Zabawa łączy ruch z wiedzą o życiu pod ziemią i rozwija orientację w przestrzeni.
Od ziarna do bułki
Przygotuj obrazki: gleba, nasionko zboża, kiełek, kłos na polu, kombajn, młyn, mąka, piekarnia, bułka. Dzieci układają je w łańcuch od lewej do prawej, a potem wyjmujesz pierwszy obrazek z glebą i pytasz: „Co się stanie, jeśli nie będzie gleby?”. Dzieci zauważają, że cały łańcuch się rozpada. Powtórzcie zabawę z marchewką albo jabłkiem. Zabawa rozwija myślenie przyczynowo-skutkowe i pokazuje, że gleba jest początkiem naszego jedzenia.
Zajęcia dla klas 1-3
Uczniowie potrafią mierzyć, notować i porównywać, więc Dzień Gleby może zamienić się w małe laboratorium.
Mali gleboznawcy
Przygotuj próbki z różnych miejsc, zebrane wcześniej przez ciebie albo przyniesione przez uczniów: ziemię z ogrodu, piasek z piaskownicy, ziemię spod drzewa w parku, ziemię do kwiatów. Uczniowie w grupach dostają tacę, lupę, łyżeczkę, sitko i kartę badacza, w której zapisują kolor, zapach, wilgotność i to, co znaleźli w próbce: korzonki, kawałki liści, kamyki. Na koniec porównują próbki i wybierają tę, która ich zdaniem jest najżyźniejsza, uzasadniając wybór. Po pracy obowiązkowo myją ręce. Zajęcia uczą prowadzenia obserwacji i notowania wyników.
Deszcz na dwóch tackach
Przygotuj dwie tace ustawione lekko pod kątem: na jednej leży goła ziemia, a na drugiej taka sama ziemia przykryta kawałkiem darni z trawą albo mchem. Uczniowie podlewają obie tace z konewki tą samą ilością wody i obserwują, z której tacy spływa więcej ziemi razem z wodą. Porozmawiajcie, dlaczego rośliny chronią glebę i co dzieje się na polach i zboczach, na których nic nie rośnie. Uczniowie rysują wynik i zapisują wniosek jednym zdaniem. Zajęcia wprowadzają pojęcie niszczenia gleby przez wodę i wiatr w zrozumiały sposób.
Tysiąc lat na pasku
Przygotuj długi pasek papieru i powiedz uczniom, że według naukowców na powstanie dwóch, trzech centymetrów gleby trzeba nawet tysiąca lat. Uczniowie zaznaczają na pasku sto lat jako jeden odcinek i liczą, ile takich odcinków potrzeba do tysiąca. Potem zastanawiają się, ilu pokoleń ludzi to dotyczy, licząc, że jedno pokolenie to mniej więcej trzydzieści lat. Na koniec mierzą linijką dwa centymetry i porównują to z paskiem. Zajęcia ćwiczą liczenie w setkach i pokazują, dlaczego gleby nie da się szybko odtworzyć.
Słoik z warstwami ziemi
Uczniowie budują w przezroczystym słoiku albo butelce model warstw gleby: na dnie kamyki, które są skałą, wyżej piasek i żółtawa ziemia jako głębsza warstwa, potem ciemna ziemia do kwiatów jako najżyźniejsza warstwa, a na górze suche liście i trawa. Każdą warstwę podpisują na pasku papieru przyklejonym obok słoika. Opowiedz, że naukowcy oglądają takie warstwy w dołach wykopanych w ziemi i po nich poznają, jak gleba powstała. Słoiki mogą stać w klasie jako wystawa. Zajęcia uczą budowania modelu i nowych pojęć przyrodniczych.
Prace plastyczne
Przy pracach z ziemią stoliki nakryj folią albo gazetami, a po pracy wszyscy myją ręce. Przy nożyczkach dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy przygotowujesz wcześniej.
Farba z ziemi
- przesiana ziemia w kilku kolorach: ciemna do kwiatów, piasek, glina
- klej typu wikol i woda
- pędzle, grube kartki, małe pojemniki
W każdym pojemniku mieszacie łyżkę przesianej ziemi z łyżką kleju i odrobiną wody, aż powstanie gęsta farba. Dzieci malują nią obrazy: pole, drzewo, kreta w norze albo dowolne wzory, i porównują, jaki kolor daje każda ziemia. Opowiedz, że bardzo dawno temu ludzie malowali na ścianach jaskiń barwnikami z ziemi i glinki. Prace schną dłużej niż zwykle, więc zostaw je na noc.
Przekrój ziemi
- długa kartka w pionie
- papier w odcieniach brązu, czarny, szary, zielony, bibuła
- klej, kredki, nożyczki
Dzieci wyklejają na kartce warstwy ziemi paskami papieru: na dole szare kamienie, wyżej jasnobrązową i ciemnobrązową ziemię, a na górze zieloną trawę z kwiatami. W warstwach rysują korzenie, korytarze kreta, dżdżownice i mrówki. Starsze dzieci podpisują warstwy. Gotowe przekroje ułożone obok siebie tworzą długi podziemny świat na ścianie.
Dżdżownica z harmonijki
- dwa długie paski różowego lub brązowego papieru
- klej, czarna kredka
- patyczek po lodach albo słomka
Dzieci sklejają dwa paski pod kątem prostym i składają je na przemian, tworząc sprężystą harmonijkę. Na jednym końcu rysują buzię, choć przypomnij, że prawdziwa dżdżownica nie ma oczu. Do harmonijki przyklejacie patyczek, dzięki któremu dżdżownica może pełzać i rozciągać się jak prawdziwa. Młodsze dzieci robią harmonijkę z pomocą dorosłego.
Kret z rolki
- rolka po papierze toaletowym
- czarna farba, różowy papier
- klej, kredki, nożyczki
Dzieci malują rolkę na czarno i zostawiają do wyschnięcia. Z różowego papieru wycinają wydłużony nos i dwie duże łapy przypominające łopaty, a dorosły pomaga je przykleić. Małe oczka rysują kredką, prawie niewidoczne, bo kret słabo widzi. Gotowe krety mogą zamieszkać w przekroju ziemi albo w pudełku z ziemią do kwiatów.
Zabawy ruchowe i muzyczne
Zabawy ruchowe najlepiej przeprowadzić między doświadczeniami, kiedy dzieci czekają na wynik w słoiku albo na wyschnięcie farby z ziemi.
Dżdżownice i kos
Jedno dziecko jest kosem, który szuka jedzenia, a reszta to dżdżownice pełzające po sali na czworakach. Gdy grasz cicho na bębenku, dżdżownice spokojnie pełzną po powierzchni, a gdy uderzasz mocno, kos rusza na łowy i dżdżownice chowają się do norek, czyli kładą się płasko na matach. Kos dotyka dżdżownice, które nie zdążyły się schować, i one zostają pomocnikami kosa. Zabawa ćwiczy reakcję na sygnał i opowiada o tym, że dżdżownice są pożywieniem ptaków.
Ziarenko w ziemi
Dzieci kucają w kłębku jak nasionka zakopane w ziemi. Opowiadasz historię przy cichej muzyce: ziemia jest ciepła, pada deszczyk, nasionko wypuszcza korzonek w dół, czyli dzieci prostują jedną nogę, potem kiełek w górę, czyli wysuwają rękę, a w końcu powoli wstają, rozkładają liście i kołyszą się na wietrze. Na hasło „zima” rośliny wracają do ziemi i odpoczywają. Zabawa uczy płynnego ruchu, słuchania opowieści i pokazuje, że roślina potrzebuje gleby, wody i słońca.
Kret pod chustą
Dzieci trzymają chustę animacyjną nisko nad podłogą, a jedno dziecko jako kret wchodzi pod nią i porusza się na czworakach, podnosząc chustę plecami. Reszta śpiewa albo mówi rymowankę i obserwuje, gdzie kret się porusza, a na koniec rymowanki zgaduje, w którym miejscu kret wystawi głowę, robiąc kopiec. Potem rolę kreta przejmuje inne dziecko. Zabawa uczy współdziałania i spostrzegawczości, a dzieciom, które boją się ciemności pod chustą, pozwól zostać przy brzegu.
Scenariusz zajęć na Dzień Gleby
| Temat | Co kryje ziemia pod naszymi stopami? |
| Grupa wiekowa | 5-6 lat |
| Czas | około 45 minut |
| Cele | dziecko wie, że w glebie rosną rośliny, z których mamy jedzenie; rozróżnia piasek, ziemię i glinę; zna podziemnych mieszkańców, takich jak dżdżownica i kret; przewiduje wynik prostego doświadczenia i sprawdza go |
| Pomoce | trzy miseczki z piaskiem, ziemią i gliną, lupy, trzy butelki-lejki z gazą, kubki, dzbanek z wodą, obrazki do zabawy „Kto mieszka pod ziemią?”, duży arkusz z przekrojem ziemi, bębenek, maty |
| Przebieg | 1. Powitanie (5 minut): zakryte pudełko z ziemią do kwiatów, dzieci wkładają rękę i zgadują, co jest w środku. 2. Rozmowa (5 minut): co rośnie w ziemi, co jemy z ziemi, trzy ciekawostki o glebie. 3. Trzy miseczki, trzy ziemie (8 minut): oglądanie przez lupę, dotykanie, próba lepienia kulek. 4. Dżdżownice i kos (6 minut): zabawa ruchowa. 5. Która ziemia pije wodę? (10 minut): przewidywanie, doświadczenie i rozmowa o wynikach. 6. Kto mieszka pod ziemią? (7 minut): przyklejanie obrazków na przekroju ziemi. 7. Mycie rąk i podsumowanie (4 minuty): dzieci myją ręce, a potem mówią, co najbardziej je zaskoczyło. |
| Zakończenie | Grupa wspólnie wymyśla jedną zasadę dbania o ziemię, na przykład „Nie wyrzucamy śmieci na trawnik”, zapisaną przez nauczyciela na przekroju ziemi. |
| Ewaluacja | Dzieci wskazują na obrazkach, gdzie mieszka kret i dżdżownica, i odpowiadają, przez którą ziemię woda przepłynęła najszybciej. Obserwuj, kto samodzielnie formułował przewidywania przed doświadczeniem i kto potrafił je porównać z wynikiem. |
Jeśli chcesz pokazać dzieciom żywe dżdżownice, grudzień nie jest dobrym czasem, bo w zimnej porze chowają się głęboko w ziemi i trudno je znaleźć. Lepiej zaplanuj obserwację na wiosnę: kilka dżdżownic z ogrodu można trzymać przez dzień lub dwa w dużym słoiku z wilgotną ziemią i liśćmi, w zacienionym miejscu, a potem wypuścić je tam, skąd je wzięliście. Dzieci dotykają ich delikatnie, mokrymi dłońmi, i nie ściskają, a potem myją ręce. Dzień gleby w przedszkolu może więc stać się początkiem obserwacji, które będziecie kontynuować w ogrodzie przez cały rok.
Książki, wiersze i piosenki
Nie znamy polskiej książki dla przedszkolaków poświęconej w całości glebie, którą moglibyśmy polecić bez wahania, dlatego zamiast tytułów proponujemy przeglądanie z dziećmi atlasów przyrody i książek o zwierzętach z biblioteki przedszkolnej, w których są rozdziały o krecie i dżdżownicy. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie. Pierwsza pasuje do zabawy w dżdżownice, a druga do zakończenia zajęć. Obie łatwo połączyć z prostymi gestami.
- Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Pełznie dżdżownica w ciemnej norce, nie ma oczu, nie ma nóżek. Kopie korytarz, dziurkę robi, żeby ziemia oddychała sobie.
- Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Ziemia pod nogami to wielki dom, mieszka w niej kret i mrówek tłum. Marchew rośnie, zboże rośnie, dbaj o ziemię, będzie radośnie.
Jak zaangażować rodziców
Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „5 grudnia obchodzimy Światowy Dzień Gleby. Będziemy badać ziemię, piasek i glinę, przeprowadzać proste doświadczenia i poznawać zwierzęta żyjące pod ziemią. Prosimy o przyniesienie małego słoika z ziemią z ogródka, działki albo doniczki oraz o ubranie dziecka w strój, który może się pobrudzić.”. Jako zadanie do domu zaproponuj, żeby rodzina sprawdziła, które warzywa w lodówce rosły w ziemi, i narysowała je razem z dzieckiem. W klasach 1-3 uczniowie mogą zapytać dziadków albo znajomych, którzy mają ogród lub działkę, jak dbają o ziemię.
Rodzic, który zajmuje się ogrodnictwem, rolnictwem albo pracuje w przyrodzie, może przyjść do przedszkola i opowiedzieć o swojej pracy, pokazać narzędzia albo przynieść różne rodzaje ziemi. Wiosną warto wrócić do tematu i razem z rodzicami założyć w ogrodzie przedszkolnym małą grządkę albo kompostownik. Przypomnij rodzicom, że ziemia z ogrodu może zawierać szkło i inne zanieczyszczenia, więc słoiki z próbkami najpierw przejrzy dorosły. Udział jest dobrowolny, a każdy słoik z ziemią przyda się w doświadczeniach.
Najczęstsze pytania
Światowy Dzień Gleby obchodzimy co roku 5 grudnia. Od 2014 roku jest to oficjalne międzynarodowe święto uznane przez Organizację Narodów Zjednoczonych.
Święto zaproponowała w 2002 roku Międzynarodowa Unia Gleboznawcza, a datę wybrano na cześć urodzin króla Tajlandii Bhumibola Adulyadeja, który wspierał ochronę gleby. W 2013 roku dzień uznało Zgromadzenie Ogólne ONZ, a pierwsze oficjalne obchody odbyły się w 2014 roku.
Przygotuj proste doświadczenia z piaskiem, ziemią i gliną, zabawy w kreta i dżdżownice oraz rozmowę o tym, że z gleby pochodzi nasze jedzenie. Gotowy scenariusz na 45 minut znajdziesz powyżej.
Najczęściej mały słoik z ziemią z ogródka, działki albo doniczki. Dziecko warto ubrać w strój, który może się pobrudzić, bo zajęcia z ziemią rzadko kończą się bez śladów.
Tak, jeśli używasz czystej ziemi do kwiatów albo przesianej ziemi bez szkła i kamieni, pilnujesz, żeby nie trafiła do buzi i oczu, a po zabawie dzieci dokładnie myją ręce. Dzieci z ranami na dłoniach mogą założyć rękawiczki.
Dodaj komentarz