Światowy Dzień Braille’a (4 stycznia): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Autorka:

data święta

Światowy Dzień Braille’a obchodzimy co roku 4 stycznia, w rocznicę urodzin Louisa Braille’a, twórcy pisma punktowego dla osób niewidomych. To pierwsze święto po noworocznej przerwie i dobry początek stycznia w grupie, bo temat jest konkretny, dotykowy i pełen zaskoczeń. Dzień braille’a w przedszkolu nie musi być smutną lekcją o niepełnosprawności. Może być opowieścią o chłopcu, który stracił wzrok, a mimo to wymyślił sposób czytania palcami, z którego do dziś korzystają ludzie na całym świecie.

We wpisie znajdziesz historię święta i samego pisma, ciekawostki do przeczytania dzieciom oraz zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Są też prace plastyczne z materiałów, które masz w szafie, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, propozycje rymowanek i pomysły na współpracę z rodzicami. Wszystkie zabawy opisaliśmy tak, żeby dało się je przeprowadzić od razu, bez kupowania specjalnych pomocy. Tam, gdzie trzeba uważać na drobne elementy albo nożyczki, piszemy o tym wprost.

W skrócie

  • Data: 4 stycznia, w rocznicę urodzin Louisa Braille’a (urodził się 4 stycznia 1809 roku).
  • Zasięg: święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ, obchodzone na całym świecie.
  • Od kiedy: rezolucję przyjęto 17 grudnia 2018 roku, a pierwszy raz święto obchodzono 4 stycznia 2019 roku.
  • Wiek: zabawy dla dzieci od 2 lat do klasy 3.
  • Czego potrzebujesz: wytłaczanki po jajkach, tektura, klej, kredki, szarfy, chusta animacyjna, bębenek, apaszka do zasłaniania oczu, kartki z bloku technicznego.

Historia Światowego Dnia Braille’a

Światowy Dzień Braille’a ustanowiło Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych rezolucją przyjętą 17 grudnia 2018 roku. Rezolucja wskazała 4 stycznia jako dzień, w którym przypomina się, jak ważne jest pismo punktowe dla praw osób niewidomych i słabowidzących, a pierwszy raz obchodzono go w 2019 roku. ONZ podkreśla, że brajl pozwala tym osobom czytać te same książki i czasopisma, które inni czytają wzrokiem, i że ma ogromne znaczenie dla nauki, swobody wypowiedzi i udziału w życiu społecznym. Datę wybrano nieprzypadkowo, bo właśnie 4 stycznia urodził się twórca tego pisma.

Louis Braille urodził się 4 stycznia 1809 roku w Coupvray, małej miejscowości we Francji niedaleko Paryża. Jako trzylatek zranił się w oko w warsztacie ojca, który był rymarzem, czyli wyrabiał uprzęże i inne przedmioty ze skóry. Zakażenie przeszło na drugie oko i około piątego roku życia chłopiec całkowicie stracił wzrok. Gdy miał 10 lat, dostał stypendium w szkole dla niewidomych w Paryżu. Książki, z których się tam uczono, miały wytłoczone duże litery zwykłego alfabetu, więc były ciężkie, ogromne i czytało się je bardzo powoli.

Do szkoły przyszedł kiedyś emerytowany kapitan wojska Charles Barbier i opowiedział o swoim piśmie nocnym. Był to system wypukłych kropek, który miał pozwolić żołnierzom odczytywać wiadomości po ciemku, bez zapalania światła. Pomysł był dobry, ale znak składał się z dwunastu kropek i odpowiadał głoskom, a nie literom, więc trudno go było objąć jednym palcem. Nastoletni Louis uprościł go do sześciu kropek ułożonych w dwóch kolumnach po trzy, a każdy układ przypisał literze. W 1829 roku opublikował opis swojego systemu, a później przystosował go także do zapisu muzyki.

Braille pracował potem jako nauczyciel w tej samej szkole, w której się uczył. Zmarł w Paryżu 6 stycznia 1852 roku, a jego pismo upowszechniało się powoli, już po jego śmierci. Sto lat później, w 1952 roku, szczątki Louisa Braille’a przeniesiono do Panteonu w Paryżu, gdzie spoczywają najbardziej zasłużeni Francuzi. Jego dłonie pozostały jednak w grobie w rodzinnym Coupvray, na pamiątkę tego, że to właśnie rękami czytają osoby niewidome. Dziś pismo Braille’a ma odmiany dla wielu języków, także dla polskiego, który ma własne znaki dla liter takich jak ą, ę czy ł.

W Polsce brajl spotkasz w codziennych miejscach, choć mało kto zwraca na niego uwagę. Wypukłe kropki są na przyciskach w wielu windach, na opakowaniach leków i na niektórych tabliczkach w urzędach, muzeach i dworcach. Z okazji 4 stycznia szkoły, biblioteki i organizacje osób niewidomych przygotowują spotkania, pokazy pisma i warsztaty dotykowe. W przedszkolu to doskonała okazja, żeby pokazać dzieciom, że zmysły wspierają się nawzajem i że jest wiele dróg do czytania.

Po co obchodzić Dzień Braille’a z dziećmi

Najważniejszy cel jest społeczny i emocjonalny: dzieci dowiadują się, że osoba niewidoma czyta, pisze, uczy się i pracuje, tylko robi to w inny sposób. Taka wiedza zmniejsza lęk przed innością i zastępuje litość ciekawością i szacunkiem. Historia Louisa jest też opowieścią o wytrwałości, bo chłopiec sam stracił wzrok i sam znalazł rozwiązanie problemu, który dotykał jego kolegów. Dzieci mogą zobaczyć, że nawet bardzo młoda osoba potrafi wymyślić coś, co zmienia świat. Przy okazji ćwiczą empatię, bo w zabawach na chwilę próbują poznawać świat bez patrzenia.

W sferze poznawczej zabawy z brajlem to trening uwagi, pamięci i myślenia przestrzennego: góra, dół, lewa i prawa kolumna, liczenie kropek i porównywanie układów. Starsze przedszkolaki i uczniowie rozumieją, że litera to umowny znak, a pismo to kod, który trzeba znać, żeby go odczytać. W sferze fizycznej zabawy dotykowe rozwijają wrażliwość opuszków palców i precyzję ruchów dłoni, co przydaje się potem przy pisaniu. Dzieci uczą się także, jak bezpiecznie i taktownie zachować się wobec osoby niewidomej na ulicy, w sklepie albo na przystanku.

Ciekawostki o alfabecie Braille’a dla dzieci

Czytaj dzieciom po kilka ciekawostek, a przed każdą zadaj pytanie. Przy ciekawostce o opuszkach poproś, żeby dzieci dotknęły swojego palca wskazującego i zastanowiły się, co nim czują.

  • Brajl to pismo z wypukłych kropek. Każda litera powstaje z sześciu miejsc ułożonych w dwóch kolumnach po trzy, a w niektórych miejscach kropka jest wypukła, a w innych nie.
  • Litera A to jedna kropka. Leży w lewym górnym rogu pola. Litera B to dwie kropki, jedna nad drugą w lewej kolumnie.
  • Louis Braille wymyślił swoje pismo jako nastolatek. Był wtedy uczniem szkoły dla niewidomych w Paryżu.
  • Pomysł przyszedł od żołnierzy. Kapitan Charles Barbier wymyślił wcześniej kropkowe pismo do czytania wiadomości po ciemku, a Louis je uprościł.
  • Brajl czyta się opuszkami palców. Najczęściej palcem wskazującym, a wiele osób czyta obiema rękami naraz.
  • Brajlem zapisuje się nie tylko litery. Są też znaki dla cyfr, nut muzycznych i działań matematycznych.
  • Książki w brajlu są bardzo grube. Kropki zajmują więcej miejsca niż zwykłe litery, więc jedna książka potrafi mieć kilka dużych tomów.
  • Brajl można pisać ręcznie. Służy do tego tabliczka i rylec, którym wyciska się kropki od tyłu kartki, dlatego pisze się od prawej do lewej, a czyta od lewej do prawej.
  • Brajl spotkasz na co dzień. Jest na przyciskach w windach i na opakowaniach leków, żeby osoba niewidoma mogła sama sprawdzić, co trzyma w ręku.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Dwulatki nie poznają jeszcze liter, ale mogą odkryć, że palce potrafią bardzo dużo powiedzieć o świecie. Wszystkie pomoce mają być duże, przyklejone na stałe i bez drobnych elementów, które mieszczą się w buzi.

Ścieżka dla paluszka

Na długim pasie tektury przyklej kolejno kilka dużych pól z różnych materiałów: gładki karton, tekturę falistą, kawałek gąbki, filc, pogniecioną i rozprostowaną bibułę i kawałek ręcznika. Usiądź z dziećmi na dywanie, połóż pas przed nimi i pokaż, jak jeden paluszek wędruje powoli od początku do końca ścieżki. Przy każdym polu nazywajcie wrażenie: gładko, szorstko, miękko, puszyście. Potem dziecko może przejść ścieżkę paluszkiem z zamkniętymi oczami, jeśli chce, a jeśli nie, robi to z otwartymi. Zabawa rozwija wrażliwość dotykową, uczy nowych słów i pokazuje pierwszy raz, że palec może „czytać” drogę.

Dzień dobry, misiu, dotknij mnie

Weź dużego pluszowego misia i powiedz, że dziś poznamy go rękami, tak jak poznają świat osoby niewidome. Dzieci po kolei dotykają uszu, nosa, łapek i brzuszka misia, a ty pytasz, gdzie są uszy i jakie są w dotyku. Potem miś „zamyka oczy”, a dzieci delikatnie dotykają własnej twarzy i nazywają jej części: czoło, nos, policzki, broda. Na koniec spróbujcie rozpoznać dotykiem dwie różne zabawki ukryte pod chustą animacyjną. Zabawa uczy schematu ciała, delikatnego dotyku i wyrażania wrażeń słowami.

Gdzie jest wypukła kropka?

Przygotuj kilka kartonowych tabliczek wielkości dłoni dorosłego. Na każdej przyklej jedno duże, wypukłe kółko z kilku warstw sklejonej tektury, wielkości dużej monety albo większe, w różnych miejscach: raz na górze, raz na dole, raz z boku. Dziecko wodzi dłonią po tabliczce i szuka „górki”, a gdy ją znajdzie, mówi „jest!” i wskazuje paluszkiem. Z czasem możesz dodać tabliczkę z dwoma kółkami i zapytać, czy jest jedna górka, czy dwie. Zabawa ćwiczy skupienie, ruch dłoni i pierwsze liczenie w zakresie dwóch.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Trzylatki i czterolatki zaczynają rozumieć, że znak może coś oznaczać, więc to dobry moment na pierwsze, bardzo proste spotkanie z polem brajlowskim.

Sześć dołków w wytłaczance

Odetnij z wytłaczanki po jajkach część z sześcioma dołkami ułożonymi w dwóch kolumnach po trzy. To będzie duże pole jednej litery. Dzieci dostają kulki zgniecione z gazety, na tyle duże, że nie zmieszczą się w buzi, i wkładają je do dołków według obrazka, który pokazujesz: jedna kulka w lewym górnym dołku to litera A, dwie kulki jedna pod drugą w lewej kolumnie to litera B. Potem zamieniacie się rolami i dziecko układa kulki, a ty albo kolega odgadujecie, ile ich jest i gdzie leżą. Zabawa uczy pojęć góra i dół, lewa i prawa strona oraz pokazuje, że kropki w różnych miejscach znaczą co innego.

Bliźniaki do macania

Przygotuj kilka par kartoników, a na każdej parze przyklej identyczny układ wypukłych tekturowych kółek, na przykład jedno kółko, dwa kółka obok siebie, trzy kółka w rzędzie. Kartoniki wkładasz do pudełka z otworem na rękę albo pod chustę. Dziecko wyjmuje jeden, dotyka go z zamkniętymi oczami, a potem szuka w pudełku jego bliźniaka tylko dotykiem. Kiedy uważa, że znalazło, wyjmuje oba i sprawdzacie wzrokiem. Zabawa rozwija pamięć dotykową, porównywanie i cierpliwość.

Droga bez przeszkód

Opowiedz dzieciom, że osoby niewidome często chodzą z białą laską, którą sprawdzają, co jest przed nimi, a na dworcach i przejściach pomagają im wypukłe pasy na chodniku. Ułóż na podłodze sali długą linię ze skakanki albo szarf, która prowadzi od drzwi do kącika z książkami, i postaw przy niej kilka przeszkód: krzesełko, pudło z klockami, porzuconą zabawkę. Dzieci jako „strażnicy drogi” sprawdzają linię i usuwają z niej wszystko, co mogłoby przeszkodzić osobie, która idzie bez patrzenia. Na koniec ustalcie wspólną zasadę: nie zostawiamy rzeczy na przejściu i nie stajemy na drodze osobie z białą laską. Zabawa uczy porządku, odpowiedzialności za wspólną przestrzeń i uważności na innych.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki znają już wiele liter, więc mogą poznać kilka znaków brajla i bawić się nimi jak tajnym kodem.

Żywy alfabet kropek

Ułóż na podłodze sześć obręczy albo sześć szarf zwiniętych w koła, w dwóch kolumnach po trzy, tak żeby powstało wielkie pole brajlowskie. Ponumeruj je: w lewej kolumnie od góry 1, 2, 3, w prawej 4, 5, 6. Pokazujesz kartę z literą, na przykład C, która ma kropki 1 i 4, a dzieci wybierają, kto stanie w których kołach. Reszta grupy sprawdza na wzorze, czy litera jest ułożona dobrze, i odczytuje ją na głos. Zabawa łączy ruch z poznawaniem liter i ćwiczy orientację na planie.

Historyjka o Louisie

Narysuj albo przygotuj pięć prostych obrazków: mały chłopiec w warsztacie ojca, chłopiec z przewiązanymi oczami, szkoła w dużym mieście, żołnierz z kartką w ciemności, chłopiec czytający palcami. Opowiedz krótko historię Louisa Braille’a, a potem pomieszaj obrazki i poproś dzieci, żeby w małych grupach ułożyły je po kolei. Każda grupa opowiada historyjkę własnymi słowami, a ty dopytujesz: „Co się stało potem?”, „Dlaczego książki były takie ciężkie?”. Na koniec porozmawiajcie, dlaczego warsztat z ostrymi narzędziami to nie miejsce do zabawy dla dzieci. Zabawa ćwiczy myślenie przyczynowo-skutkowe, mowę i bezpieczeństwo.

Szyfr dla detektywów

Przygotuj tabelę z kropkowymi wzorami pierwszych pięciu liter alfabetu brajlowskiego: A, B, C, D i E, narysowanymi dużo i wyraźnie. Na kartkach zapisz kropkami proste słowa, które da się z nich złożyć, na przykład BAD, DEB albo imiona maskotek wymyślone z tych liter. Dzieci w parach porównują wzory z tabelą i odczytują słowo litera po literze, a gotowe hasło szepczą ci do ucha. Kto skończy, może sam zapisać kropkami imię misia z tych samych liter dla innej pary. Zabawa uczy dokładnego porównywania, analizy i syntezy wyrazów oraz współpracy w parze.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią już czytać i liczyć, więc brajl może stać się dla nich zagadką matematyczną, małym projektem badawczym i lekcją o pisaniu.

Wypukłe kropki od tyłu kartki

Każdy uczeń dostaje kartkę z bloku technicznego, kawałek filcu albo grubą gazetę jako miękką podkładkę i tępy ołówek albo pustą obsadkę długopisu. Narysuj na tablicy pole brajlowskie i wzory kilku liter. Uczniowie mocno dociskają ołówek w miejscach kropek na odwrocie kartki, a potem odwracają ją i sprawdzają palcem, czy kropki są wypukłe. Szybko odkryją, że po odwróceniu kartki litera jest w lustrzanym odbiciu, dlatego trzeba pisać od prawej do lewej. Porozmawiajcie, jak sobie z tym radzą osoby niewidome, które piszą tabliczką i rylcem, i jakie to wymaga skupienia. Zajęcia ćwiczą orientację przestrzenną i precyzję ruchów, a ostre przybory zastępujesz tępymi, żeby nikt się nie skaleczył.

Ile liter mieści się w sześciu kropkach?

Zadaj klasie pytanie: ile różnych znaków można ułożyć, jeśli każda z sześciu kropek może być wypukła albo płaska? Uczniowie najpierw zgadują, a potem w grupach układają na kartkach z kratkami różne wzory z jednej, dwóch i trzech kropek i liczą, ile ich znaleźli. Okaże się, że samych układów z dwóch kropek jest już kilkanaście, a wszystkich razem jest ponad sześćdziesiąt, więc wystarcza na litery, cyfry i znaki. Wróćcie do pisma Barbiera z dwunastoma kropkami i porozmawiajcie, dlaczego Louis wolał mniej kropek. Zajęcia rozwijają logiczne myślenie i pokazują, że dobry wynalazek bywa prosty.

Tropiciele brajla

Uczniowie dostają kartę obserwacji z kilkoma miejscami do sprawdzenia: winda, opakowanie leku, tabliczka przy drzwiach, przycisk w autobusie lub tramwaju, przejście dla pieszych z sygnałem dźwiękowym. Przez tydzień szukają tych udogodnień w szkole, w drodze do domu i w domu, zawsze razem z dorosłym, i zaznaczają, gdzie je znaleźli. Na kolejnych zajęciach tworzycie wspólną mapę klasy z miejscami przyjaznymi osobom niewidomym i takimi, gdzie czegoś brakuje. Opakowania leków oglądają tylko w domu z rodzicem, nigdy samodzielnie. Zajęcia uczą uważnej obserwacji otoczenia i myślenia o potrzebach innych.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami i zszywaczem dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy przygotowujesz wcześniej sama. Kropki z kleju muszą dobrze wyschnąć, zanim ktoś zacznie je dotykać, najlepiej przez noc.

Zakładka z kropkowym napisem

  • pasek z grubego kartonu lub brystolu
  • gęsty biały klej w butelce z wąską końcówką
  • kredki lub flamastry, wzór pola brajlowskiego

Na pasku dziecko rysuje ołówkiem lekko pola dla dwóch lub trzech liter, na przykład swoich inicjałów. Według wzoru stawia gęstym klejem kropkę w każdym miejscu, gdzie litera ma wypukły punkt, i zostawia pracę do wyschnięcia. Klej po wyschnięciu tworzy twarde, wyczuwalne kropki. Drugą stronę zakładki dzieci ozdabiają rysunkiem, a pod kropkami mogą napisać te same litery zwykłym pismem, żeby każdy wiedział, co jest zapisane.

Książeczka dotykowa dla młodszej grupy

  • kilka kartek z grubego kartonu
  • skrawki tkanin, filcu, tektury falistej, gąbki, bibuły
  • klej, dziurkacz i wstążka do połączenia stron (obsługuje dorosły)

Starsze przedszkolaki albo uczniowie robią książeczkę dla żłobka lub młodszej grupy. Na każdej stronie powstaje prosty obrazek z faktur: owca z waty, drzewo z tektury falistej, słońce z filcu, chmura z gąbki. Dzieci same sprawdzają z zamkniętymi oczami, czy obrazek da się rozpoznać rękami, i poprawiają go, jeśli nie. Dorosły dziurkuje strony i łączy je wstążką, a całą grupą zanosicie książeczkę młodszym kolegom.

Kostka z wypukłymi oczkami

  • siatka sześcianu narysowana na kartonie
  • gęsty klej albo kulki z plasteliny dociskane mocno do kartonu
  • nożyczki, klej, kredki

Dzieci wycinają siatkę sześcianu, a dorosły pomaga ją złożyć i skleić. Na ściankach dzieci robią wypukłe oczka od jednego do sześciu, tak żeby dało się je policzyć palcem z zamkniętymi oczami. Gotowa kostka przyda się w grach planszowych, w których każdy rzut sprawdza się dotykiem, a nie wzrokiem. Ta praca jest dla dzieci od 4 lat, bo plastelinowe kulki to drobne elementy.

Wielkie pole litery na ścianę

  • duży arkusz szarego papieru
  • sześć papierowych talerzyków lub kół z kolorowego papieru
  • farby, pędzle, klej

Cała grupa maluje talerzyki na wybrane kolory, a potem przykleja je na arkuszu w dwóch kolumnach po trzy, tworząc ogromne pole brajlowskie. Każde koło dostaje numer od 1 do 6. Na plakacie można potem zaznaczać klamerką lub karteczką kolejne poznawane litery, a dzieci zapamiętują ich układ. To dobra pomoc do zabawy „Żywy alfabet kropek” i do powtórek przez cały styczeń.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Zabawy z zasłoniętymi oczami prowadź tylko na wolnej, bezpiecznej przestrzeni i zawsze dobrowolnie, bo nie każde dziecko lubi nie widzieć. Apaszkę można zastąpić zamknięciem oczu.

Kropki na moim ciele

Pokaż dzieciom, że pole brajlowskie można „nosić na sobie”: lewe ramię to kropka 1, lewe biodro to kropka 2, lewe kolano to kropka 3, a po prawej stronie ciała kropki 4, 5 i 6 w tej samej kolejności. Przy muzyce dzieci swobodnie tańczą, a gdy muzyka cichnie, wołasz numer kropki albo kilka numerów, a one dotykają odpowiednich miejsc. Starszym możesz podać całą literę, na przykład „B, czyli kropki 1 i 2″. Zabawa ćwiczy schemat ciała, rozróżnianie lewej i prawej strony oraz szybką reakcję.

Zbierz tyle kropek

Dzieci biegają lub maszerują po sali przy bębenku. Gdy bębenek milknie, podnosisz kartę z narysowanymi wypukłymi kropkami, na przykład trzema, a dzieci łączą się w grupki po tyle osób, ile kropek widzą. Kto zostanie bez grupy, nie odpada, tylko pomaga ci wybrać następną kartę. W drugiej rundzie wybrane dziecko liczy kropki palcem z zamkniętymi oczami i mówi liczbę na głos. Zabawa rozwija liczenie, współpracę i reagowanie na sygnał.

Rytm z kropek

Narysuj na dużej kartce kilka pól brajlowskich z różnymi układami kropek. Umówcie się, że kropka w lewej kolumnie to klaśnięcie, a kropka w prawej kolumnie to tupnięcie, czytane od góry do dołu. Grupa „gra” literę po literze, a ty pokazujesz kolejne pola wskaźnikiem. Potem dzieci wymyślają własne układy i sprawdzają, jak brzmią. Zabawa łączy poczucie rytmu z koncentracją i przypomina, że Louis Braille wymyślił także zapis nut dla niewidomych muzyków.

Scenariusz zajęć: Dzień Braille’a w przedszkolu

TematCzytamy palcami, czyli pismo Louisa Braille’a
Grupa wiekowa5-6 lat
Czasokoło 45 minut
Celedziecko wie, kim był Louis Braille i do czego służy pismo punktowe; rozpoznaje dotykiem układ kropek; układa literę A i B w polu sześciu kropek; zna jedną zasadę zachowania wobec osoby z białą laską
Pomocewytłaczanki z sześcioma dołkami, kulki z gazet, sześć obręczy lub szarf, karty z literami A-E w brajlu, obrazki do historyjki, bębenek, kartony z wypukłymi kółkami
Przebieg1. Powitanie (5 minut): dzieci z zamkniętymi oczami dotykają swojego palca wskazującego i opowiadają, co czują; zapowiadasz, że dziś będziemy czytać palcami.
2. Historyjka o Louisie (8 minut): opowieść i układanie obrazków w kolejności.
3. Ciekawostki (5 minut): trzy ciekawostki (sześć kropek, pismo żołnierzy, brajl w windzie), przed każdą pytanie.
4. Sześć dołków w wytłaczance (8 minut): układanie liter A i B kulkami z gazet.
5. Żywy alfabet kropek (8 minut): litery z dzieci stojących w obręczach.
6. Kropki na moim ciele (6 minut): zabawa ruchowa przy muzyce.
7. Droga bez przeszkód (5 minut): rozmowa o białej lasce i wspólne sprzątanie przejścia.
ZakończenieKażde dziecko dotyka kartonu z wypukłymi kółkami i mówi, ile ich jest, a potem kończy zdanie „Dzisiaj dowiedziałem się, że…”.
EwaluacjaDzieci podnoszą jedną rękę, jeśli umiałyby pokazać literę A w polu sześciu kropek, i dwie ręce, jeśli także literę B. Obserwuj, kto bez podpowiedzi pamięta, że nie stajemy na drodze osobie z białą laską.

Jeśli w okolicy działa koło organizacji osób niewidomych albo biblioteka z książkami w brajlu, możesz zaprosić gościa, który pokaże prawdziwą książkę, tabliczkę i maszynę do pisania brajlem. Wcześniej ustal z nim przebieg spotkania i przygotuj dzieci, żeby pytały taktownie, na przykład „Jak pan czyta?” zamiast „Czemu pan nie widzi?”. Jeśli przychodzi gość z psem przewodnikiem, przypomnij, że pracującego psa nie głaszczemy i nie wołamy. Dobrze, gdy dzieci mogą same dotknąć kartki z brajlem i spróbować coś rozpoznać.

Książki, wiersze i piosenki

Zamiast gotowego wiersza zaproponuj dzieciom książki z wypukłymi obrazkami albo faktury, które ma wiele bibliotek publicznych w dziale dla dzieci, i zapytaj bibliotekarkę o pozycje wydane także w brajlu. Takie książki pokazują, że jedna opowieść może trafić do czytelnika przez wzrok albo przez dotyk. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie, na przykład na powitanie albo przy zabawach dotykowych.

  • Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Sześć kropeczek w dwóch rządkach, palec czyta je w porządku. Jedna kropka, litera A, tak się czyta, każdy zna.
  • Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Louis mały oczu nie miał, ale pomysł w głowie trzymał. Kropki z papieru wycisnął, cały świat słowami błysnął.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „4 stycznia obchodzimy Światowy Dzień Braille’a. Będziemy poznawać pismo punktowe dla osób niewidomych i bawić się w czytanie palcami. Prosimy o przyniesienie pustej, czystej wytłaczanki po jajkach oraz kawałka tektury falistej lub skrawka materiału o ciekawej fakturze”.Dodaj zdanie, że opakowania po lekach rodzice mogą pokazać dziecku w domu, ale do przedszkola ich nie przynosimy. Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinne poszukiwanie brajla w najbliższej okolicy, na przykład w windzie, w aptece albo w urzędzie, i narysowanie, gdzie go znaleźli.

Jeśli wśród rodziców jest ktoś, kto zna brajl, pracuje z osobami niewidomymi albo sam jest osobą niewidomą lub słabowidzącą, zaproś go do grupy, jeśli tylko zechce. Takie spotkanie zostaje w pamięci dzieci znacznie dłużej niż najlepsza zabawa. W klasach 1-3 dzieci mogą przygotować z rodzicami kartkę z jednym słowem zapisanym kropkami z kleju i przynieść ją na wystawę. Udział w zadaniach ma być dobrowolny i bez presji.

Najczęstsze pytania

Kiedy jest Światowy Dzień Braille’a?

Światowy Dzień Braille’a obchodzimy co roku 4 stycznia. To rocznica urodzin Louisa Braille’a, który urodził się 4 stycznia 1809 roku we Francji.

Kto ustanowił Dzień Braille’a?

Święto ustanowiło Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją przyjętą 17 grudnia 2018 roku. Pierwszy raz obchodzono je 4 stycznia 2019 roku. Ma przypominać, jak ważne jest pismo punktowe dla praw osób niewidomych i słabowidzących.

Jak obchodzić Dzień Braille’a w przedszkolu?

Połącz opowieść o Louisie Braille’u z zabawami dotykowymi, układaniem liter w polu sześciu kropek i rozmową o tym, jak zachować się wobec osoby niewidomej. Najmłodszym wystarczą ścieżki z różnych faktur, starsze dzieci mogą odczytywać proste słowa zapisane kropkami. Gotowy scenariusz na 45 minut znajdziesz powyżej.

Co przynieść do przedszkola na Dzień Braille’a?

Przydadzą się puste wytłaczanki po jajkach i skrawki materiałów o różnych fakturach do zabaw dotykowych. Opakowania po lekach z napisami w brajlu rodzice mogą pokazać dziecku w domu, ale nie przynosimy ich do przedszkola. Specjalny strój nie jest potrzebny.

Czy alfabet Braille’a jest taki sam w każdym języku?

Podstawowe litery w językach używających alfabetu łacińskiego zapisuje się podobnie, ale każdy język ma swoje dodatkowe znaki. Polski brajl ma na przykład osobne znaki dla liter ą, ę, ł czy ż. Istnieją też odmiany brajla dla języków z zupełnie innym pismem.

Więcej świąt dla dzieci

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *