Dzień Bociana (31 maja): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Bociana Białego obchodzimy w Polsce 31 maja. To polskie święto, a nie światowe, i ma dobry powód: w naszym kraju gniazduje mniej więcej co piąty bocian biały na świecie. Bociana zna każde dziecko, bo widzi go na łące, na gnieździe na słupie albo na dachu stodoły, a na wsi jego klekot to jeden z dźwięków wiosny. Dzień bociana w przedszkolu to świetna okazja do rozmowy o ptakach, które co roku pokonują ogromną drogę do Afryki i z powrotem, i o tym, jak ludzie mogą im pomagać. Pod koniec maja w gniazdach są już pisklęta, więc to dobry czas na obserwacje, jeśli w okolicy przedszkola mieszka bociania rodzina.

We wpisie znajdziesz historię święta, ciekawostki do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat oraz klasy 1-3. Dalej są prace plastyczne z materiałów z szafy, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki i pomysły na współpracę z rodzicami. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić na podstawie samego opisu. Na końcu piszemy też, co zrobić, gdy dzieci znajdą ptaka, który wypadł z gniazda.

Historia Dnia Bociana

Dzień Bociana Białego wymyśliło w 2003 roku Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody „pro Natura”, organizacja zajmująca się ochroną przyrody. Celem święta jest upowszechnianie wiedzy o bocianach, o ich roli w przyrodzie i o zagrożeniach, z jakimi się mierzą. Koniec maja to czas, gdy bociany już od kilku tygodni siedzą na gniazdach, a w wielu z nich są pisklęta. To dobry moment, żeby liczyć gniazda, obserwować ptasie rodziny i przypominać ludziom, jak ważne jest, żeby bociany miały gdzie żyć i co jeść. Nie należy mylić tej daty z 31 marca, bo to częsty błąd w kalendarzach.

Bocian biały jest dla Polski szczególnie ważny, bo gniazduje u nas mniej więcej jedna piąta wszystkich bocianów białych na świecie. Dlatego to właśnie polska organizacja postanowiła poświęcić mu osobny dzień, i dlatego nie jest to święto światowe ani międzynarodowe. W dniu bociana leśnicy, organizacje przyrodnicze i firmy energetyczne opowiadają o swojej pracy dla bocianów, na przykład o zakładaniu specjalnych platform pod gniazda na słupach. Wiele szkół i przedszkoli organizuje wtedy wycieczki na łąki i konkursy wiedzy o ptakach. Święto dobrze łączy się też z Dniem Ptaków, który przypada 1 kwietnia, gdy bociany dopiero wracają z zimowisk.

Bocian jest też bohaterem wielu ludowych opowieści i przesądów. Najbardziej znany mówi, że bocian przynosi dzieci, a inne, że bocianie gniazdo na dachu chroni dom przed nieszczęściem. To oczywiście nie są fakty, tylko stare wierzenia, ale pokazują, jak bardzo ludzie od dawna lubili bociany i chcieli mieć je blisko siebie. Z tego powodu gospodarze często pomagali bocianom założyć gniazdo, kładąc na dachu stare koło od wozu. Ze starszymi dziećmi można porozmawiać o tym, czym różni się legenda od wiedzy przyrodniczej.

Po co obchodzić Dzień Bociana z dziećmi

Bocian to wspaniały temat do nauki o przyrodzie i o porach roku. Dzieci poznają ptaka, który wiosną przylatuje, latem wychowuje młode, a pod koniec lata odlatuje do ciepłych krajów. Dzięki temu łatwiej zrozumieć rytm przyrody i to, że zwierzęta przygotowują się do zmian pogody. W sferze poznawczej bocian daje okazję do rozmowy o budowie ptaka, o tym, co je, gdzie mieszka i jak wychowuje pisklęta. Starsze dzieci mogą na mapie zobaczyć, jak daleko lecą bociany, i porównać to z drogami, które znają.

Drugi cel to wychowanie do szacunku wobec przyrody. Bociany potrzebują łąk, mokradeł i czystych stawów, gdzie znajdują żaby, myszy i owady, więc rozmowa o nich prowadzi naturalnie do ochrony środowiska. Dzieci uczą się, że ptaków na gnieździe się nie płoszy, a pisklęcia, które wypadło z gniazda, nie zabiera się do domu, tylko mówi o nim dorosłym. Zabawy w bociany, które chodzą na długich nogach i stoją na jednej nodze, świetnie ćwiczą równowagę i koordynację. Społecznie bocianie rodziny, w których oboje rodzice karmią młode, to dobry przykład wspólnej opieki i pracy zespołowej.

Ciekawostki o bocianach dla dzieci

Przeczytaj dzieciom trzy lub cztery ciekawostki na jedno spotkanie, a pozostałe zostaw na kolejne dni. Przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, czy bocian umie śpiewać?”, i dopiero wtedy przeczytaj odpowiedź. Dzieci chętniej zapamiętują to, co najpierw same próbowały odgadnąć.

• Bocian nie śpiewa, tylko klekocze. Dorosły bocian prawie nie ma głosu, dlatego „rozmawia”, szybko stukając dziobem. Ten dźwięk nazywamy klekotem.
• W Polsce mieszka bardzo dużo bocianów. Mniej więcej co piąty bocian biały na świecie ma gniazdo w Polsce.
• Bociany zimują w Afryce. Pod koniec lata odlatują do ciepłych krajów, a wiosną wracają. Niektóre zostają na zimę w Hiszpanii albo w Portugalii.
• Bociany wracają do tego samego gniazda. Często co roku zajmują to samo gniazdo i dokładają do niego nowe gałęzie, więc gniazdo z roku na rok robi się coraz większe i cięższe.
• Młode bociany mają ciemny dziób. Czerwony dziób i czerwone nogi mają dorosłe ptaki. Po kolorze dzioba można poznać, czy bocian jest młody.
• Bocian je żaby, ale nie tylko. Poluje też na myszy, owady, dżdżownice i małe rybki. Szuka ich, chodząc powoli po łące.
• Bociany lubią mieszkać blisko ludzi. Budują gniazda na dachach, kominach i słupach, a ludzie często zakładają dla nich specjalne platformy.
• W Polsce żyje też bocian czarny. Jest czarny z białym brzuchem, mieszka w lasach i bardzo boi się ludzi, więc rzadko go widać.
• Bocian często stoi na jednej nodze. Potrafi tak odpoczywać, a nawet spać.
• Bociany lecą, szybując. W czasie długiej podróży wykorzystują ciepłe powietrze, które unosi je do góry, i nie muszą cały czas machać skrzydłami.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

U najmłodszych stawiaj na naśladowanie ruchów i dźwięków oraz duże pomoce. Nie używaj drobnych elementów, które mieszczą się w buzi, a „żabki” do zabaw rób z dużych kawałków papieru albo woreczków gimnastycznych.

Bocian chodzi po łące

Pokaż dzieciom, jak chodzi bocian: wysoko unosi kolana, stawia duże, powolne kroki i rozgląda się na boki. Dzieci chodzą po sali jak bociany, a ty opowiadasz, co bocian widzi: „O, tu jest trawa! O, tu płynie strumyk!”. Na hasło „bocian odpoczywa” wszyscy próbują stanąć na jednej nodze, a ty pomagasz tym, którym jest trudno, albo pozwalasz przytrzymać się ściany. Zabawa ćwiczy równowagę i unoszenie kolan, a dzieci świetnie się przy niej bawią.

Kle, kle, klekotanie

Pokaż zdjęcie bociana z otwartym dziobem i powiedz, że bocian nie śpiewa, tylko klekocze. Dzieci klaszczą szybko dłońmi przed buzią, jakby dziób stukał, i mówią „kle, kle, kle”. Potem możecie klekotać głośno i cicho, szybko i powoli, a na hasło „bocian śpi” wszyscy chowają głowę pod skrzydło, czyli pod ramię. Zabawa ćwiczy słuch, reagowanie na polecenia i koordynację rąk.

Gniazdo dla bociana

Przygotuj duży koc albo kilka poduszek i stertę gazet pogniecionych w duże kule. Dzieci zanoszą kule do koca i układają z nich okrągłe gniazdo. Kiedy gniazdo jest gotowe, sadzasz w nim pluszowego ptaka i wszyscy klekoczą z radości. Na koniec dzieci mogą same usiąść w gnieździe po kolei, jak małe bocianiątka. Zabawa ćwiczy chwyt, przenoszenie i współpracę przy wspólnej budowie.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Trzy- i czterolatki lubią proste gry z regułami, więc bocian, który poluje na żaby, i bociania rodzina w gnieździe to świetne tematy do zabaw ruchowych i dramy.

Bocian i żabki

Wybierz jedno dziecko na bociana, a pozostałe są żabkami, które skaczą po łące. Rozłóż kilka obręczy albo szarf ułożonych w koła, które są stawami. Kiedy bocian klekocze, żabki muszą wskoczyć do stawu, bo tam bocian ich nie złapie. Kiedy bocian przestaje klekotać i stoi na jednej nodze, żabki mogą znów skakać po łące. Zabawa ćwiczy skoki obunóż, reakcję na sygnał dźwiękowy i orientację w przestrzeni.

Bociania rodzina

Wyznacz na dywanie gniazdo z szarf. Dwoje dzieci to bocianie mama i tata, a kilkoro to pisklęta, które siedzą w gnieździe i szeroko otwierają dzioby. Rodzice na zmianę lecą na łąkę, przynoszą papierową żabkę albo woreczek i karmią pisklęta, a jeden z rodziców zawsze zostaje przy gnieździe. Potem zmieniacie się rolami. Porozmawiajcie, że bociany opiekują się młodymi razem i na zmianę. Zabawa uczy współpracy, dzielenia się zadaniami i czekania na swoją kolej.

Kto przylatuje wiosną?

Przygotuj obrazki ptaków: bocian, jaskółka, wróbel, sikorka, gawron. Opowiedz, że niektóre ptaki odlatują na zimę do ciepłych krajów, a inne zostają z nami. Dzieci dzielą obrazki na dwie grupy: ptaki, które odlatują (bocian, jaskółka), i ptaki, które zostają (wróbel, sikorka). Potem naśladują lot ptaków: ptaki odlatujące lecą daleko, dookoła całej sali, a te, które zostają, skaczą w miejscu. Zabawa uczy klasyfikowania i poznawania ptaków z najbliższej okolicy.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki potrafią już myśleć o dalekich podróżach, liczyć i obserwować, więc tu bocian staje się przewodnikiem po świecie i po porach roku.

Wielka podróż bociana

Rozłóż na podłodze dużą mapę albo narysuj na arkuszu kształt Europy i Afryki. Opowiedz, że bociany co roku lecą z Polski do Afryki, a po drodze mijają góry, morza i pustynie. Ułóż na sali tor przeszkód z przystankami: góry (materace do wspinania), morze (niebieska chusta, którą trzeba ominąć, bo bociany nie lubią latać nad wodą), pustynia (żółty koc, przez który trzeba przejść na palcach). Dzieci jako bociany pokonują całą trasę do Afryki i z powrotem. Zabawa ćwiczy sprawność i pokazuje, jak długą drogę pokonują bociany.

Bociany przez cały rok

Przygotuj cztery obrazki pór roku i obrazki bocianów: przylot na wiosnę, wysiadywanie jaj, karmienie piskląt w gnieździe, odlot pod koniec lata, pobyt w Afryce zimą. Dzieci przyporządkowują obrazki bocianów do pór roku i układają je w koło, jak kalendarz. Potem wspólnie opowiadacie historię jednego roku z życia bociana. Porozmawiajcie, w jakiej porze roku jest teraz Dzień Bociana i co wtedy dzieje się w gnieździe. Zabawa uczy następstwa pór roku i opowiadania.

Co je bocian?

Rozłóż na podłodze obrazki różnych rzeczy: żaba, mysz, konik polny, dżdżownica, mała rybka, a do tego kilka, których bocian nie je, na przykład jabłko, chleb, cukierek i kamień. Każde dziecko ma dziób z dwóch złożonych pasków kartonu i próbuje nim podnieść obrazek, który bocian mógłby zjeść, i zanieść go do gniazda. Na koniec liczycie, co trafiło do gniazda, i sprawdzacie, czy wszystko się zgadza. Przy okazji powiedz, że bocianów nie dokarmiamy chlebem ani resztkami z obiadu. Zabawa uczy klasyfikowania i ćwiczy precyzję ruchów dłoni.

Liczymy pisklęta

Przygotuj kilka kartonowych gniazd z różną liczbą papierowych piskląt w środku, od jednego do pięciu. Dzieci podchodzą parami do gniazd, liczą pisklęta i kładą obok kartkę z odpowiednią liczbą kropek albo cyfrą. Potem porównują gniazda: gdzie jest więcej, gdzie mniej, gdzie tyle samo. Na koniec dodają pisklęta z dwóch gniazd. Zabawa ćwiczy liczenie, porównywanie liczebności i proste dodawanie.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią już czytać, mierzyć, liczyć i obserwować, więc Dzień Bociana może być początkiem małego projektu przyrodniczego, który potrwa aż do wakacji.

Liczymy bocianie gniazda

Jeśli w okolicy szkoły są bocianie gniazda, zorganizujcie krótki spacer i policzcie je z bezpiecznej odległości. Uczniowie zapisują w karcie obserwacji, gdzie jest gniazdo (dach, komin, słup, drzewo), czy są w nim ptaki i ile ich widać. Obserwujemy z daleka, najlepiej przez lornetkę, nie wchodzimy na cudze posesje i nie hałasujemy przy gnieździe. Jeśli w pobliżu nie ma gniazd, uczniowie mogą obserwować gniazdo przez internetową kamerę, jeśli taką znajdziesz. Po powrocie zaznaczcie gniazda na planie okolicy. Zajęcia uczą prowadzenia obserwacji i pracy z planem.

Mapa bocianiej podróży

Na mapie Europy i Afryki uczniowie wyszukują Polskę i kontynent afrykański, a potem rysują kredką drogę bociana. Opowiedz, że bociany omijają duże morza i lecą przez lądy, więc wiele z nich przelatuje nad cieśniną przy Turcji albo przy Hiszpanii. Uczniowie zaznaczają na trasie kraje, przez które przelatują bociany, i porównują długość obu dróg sznurkiem. Na koniec piszą w zeszycie jedno zdanie: „Bocian leci z Polski do…”, a uczniowie kończą je nazwą kraju. Zajęcia rozwijają orientację na mapie i ciekawość świata.

Legenda czy prawda?

Przygotuj kartki z krótkimi zdaniami o bocianach, z których część to fakty, a część ludowe wierzenia, na przykład „Bocian przynosi dzieci”, „Bocian klekocze dziobem”, „Gniazdo bociana chroni dom przed pożarem”, „Bociany zimują w Afryce”. Uczniowie w parach czytają zdania i dzielą je na dwie kupki: legenda i prawda. Porozmawiajcie, dlaczego ludzie wymyślali takie opowieści i czym różnią się od wiedzy sprawdzonej przez naukowców. Zajęcia uczą czytania ze zrozumieniem i krytycznego myślenia.

Mierzymy bociana

Powiedz uczniom, że bocian biały ma bardzo duże skrzydła, a gdy je rozłoży, jest szerszy niż wysoki dorosły człowiek. Uczniowie w grupach rozkładają na podłodze sznurek długości około dwóch metrów, żeby zobaczyć, ile to jest, a potem porównują go ze swoim wzrostem i rozpiętością swoich rąk. Kto ma dłuższe ramiona: uczeń czy bocian? Wyniki zapisują w tabelce. Zajęcia uczą mierzenia i porównywania długości, a przy okazji budzą zachwyt nad wielkością ptaka.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy wycinasz wcześniej sama.

Bocian z odcisku dłoni

• niebieska albo zielona kartka
• biała i czarna farba
• czerwony papier albo czerwona kredka
• pędzel, gąbka

Dziecko odciska na kartce dłoń w białej farbie, z palcami skierowanymi w bok, tak żeby palce były skrzydłem, a wnętrze dłoni tułowiem. Po wyschnięciu dorysowuje czarne końcówki skrzydeł i oczko. Z czerwonego papieru wycina albo dostaje gotowy długi dziób i dwie długie nogi, które przykleja na swoje miejsce. Praca jest prosta, więc sprawdzi się już u dwulatków.

Bocian z papierowego talerzyka

• biały papierowy talerzyk
• czarny i czerwony papier
• klej, kredki
• nożyczki (pod nadzorem dorosłego)

Talerzyk to tułów bociana. Dzieci przyklejają z boku skrzydła z czarnego papieru, wycięte w pióra, a na górze głowę z długą szyją, wyciętą z białego papieru. Z czerwonego papieru wycinają dziób i długie nogi, które przyklejają pod talerzykiem. Starsze dzieci mogą zrobić bociana, który stoi na jednej nodze, a drugą ma zgiętą.

Gniazdo z gałązek

• tektura wycięta w koło
• małe gałązki i patyczki zebrane na spacerze
• brązowa bibuła, sianko
• klej wikol

Dzieci zbierają na spacerze małe patyczki, a w sali smarują tekturowe koło grubą warstwą kleju. Układają patyczki w okrąg, a w środku wyklejają brązową bibułę i sianko jak miękkie wyściółki gniazda. Na gnieździe stawiają bociana z rolki albo papierowe pisklęta. Ta praca jest dla dzieci od 4 lat, bo patyczki bywają ostre i drobne. Po pracy wszyscy myją ręce.

Bocian z rolki

• rolka po papierze toaletowym
• biała farba albo biały papier
• czarny i czerwony papier
• słomki albo paski kartonu na nogi
• klej, taśma

Dzieci oklejają rolkę białym papierem albo malują ją na biało. Z czarnego papieru przyklejają skrzydła po obu stronach, a z czerwonego dziób na górze rolki. Od spodu dorosły przykleja taśmą dwie czerwone nogi z pasków kartonu. Gotowe bociany można ustawić na wspólnym gnieździe z poprzedniej pracy.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Bocian to wymarzony bohater zabaw ruchowych, bo ma długie nogi, duże skrzydła i ciekawy głos, który łatwo naśladować.

Bociany na jednej nodze

Dzieci chodzą po sali jak bociany przy muzyce, wysoko unosząc kolana. Kiedy muzyka milknie, wszyscy stają na jednej nodze i próbują utrzymać się jak najdłużej, a ty liczysz na głos. Za każdym razem mówisz, na której nodze stoją: na prawej albo na lewej. Starsze dzieci mogą przy tym rozłożyć ręce jak skrzydła albo zamknąć oczy. Zabawa ćwiczy równowagę, stronność i koncentrację.

Odlot do ciepłych krajów

Dzieci trzymają chustę animacyjną, a pod nią jest Afryka. Kiedy mówisz „lato się kończy, bociany odlatują”, wywołane dzieci przebiegają pod uniesioną chustą na drugą stronę. Potem mówisz „wiosna, bociany wracają”, a inne dzieci przebiegają z powrotem. Na koniec cała grupa podnosi chustę wysoko i wszyscy razem wbiegają pod nią jako wielkie stado. Zabawa uczy współpracy i utrwala, kiedy bociany odlatują, a kiedy wracają.

Klekocząca orkiestra

Podziel dzieci na trzy grupy: bociany klekoczą, uderzając drewnianymi klockami o siebie albo klaszcząc, żaby rechoczą „kum, kum”, a świerszcze cykają „cyk, cyk”. Ty dyrygujesz: wskazujesz grupę, podniesiona dłoń oznacza głośniej, opuszczona ciszej. Potem wszystkie grupy grają razem jak letnia łąka wieczorem. Na koniec dzieci słuchają w ciszy nagrania prawdziwego klekotu bociana, jeśli uda się je znaleźć. Zabawa rozwija słuch, poczucie rytmu i reagowanie na gest.

Scenariusz zajęć: Dzień Bociana w przedszkolu

Temat	Bocian, nasz letni sąsiad
Grupa wiekowa	4-5 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, jak wygląda bocian i jak porozumiewa się klekotem; wie, że bociany zimują w Afryce i wracają wiosną; wie, co je bocian; utrzymuje równowagę na jednej nodze
Pomoce	zdjęcia bociana na gnieździe i w locie, obrazki jedzenia, obrazki pór roku, szarfy i obręcze, chusta animacyjna, muzyka, papierowe talerzyki, czarny, biały i czerwony papier, klej
Przebieg	1. Powitanie (4 minuty): dzieci słuchają klekotu klaszczącymi dłońmi i zgadują, jaki ptak tak mówi. 2. Ciekawostki (6 minut): bocian klekocze, zimuje w Afryce, wraca do tego samego gniazda. 3. Bocian chodzi po łące (5 minut): naśladowanie chodu bociana i stanie na jednej nodze. 4. Co je bocian? (7 minut): wybieranie obrazków jedzenia dziobem z kartonu. 5. Bocian i żabki (7 minut): zabawa ruchowa z reakcją na klekot. 6. Odlot do ciepłych krajów (5 minut): zabawa z chustą. 7. Bocian z papierowego talerzyka (11 minut): praca plastyczna.
Zakończenie	Dzieci ustawiają swoje bociany na wspólnym gnieździe z gazet, a każde mówi, gdzie jego bocian poleci na zimę. Grupa żegna się głośnym klekotem.
Ewaluacja	Dzieci pokazują kciuk w górę, w bok albo w dół przy pytaniach: gdzie bocian spędza zimę i jak rozmawia. Obserwuj, kto potrafi utrzymać się na jednej nodze przez kilka sekund, i kto bez podpowiedzi wie, co je bocian.

Jeśli dzieci na spacerze znajdą pisklę bociana albo innego ptaka pod gniazdem, nie dotykają go i nie zabierają do przedszkola. Pisklę bociana z gniazda na wysokim słupie potrzebuje specjalistycznej pomocy, dlatego dorosły dzwoni do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt, do nadleśnictwa albo do gminy. Przy gniazdach na słupach energetycznych nigdy nie podchodzimy blisko słupa, a jeśli bocian lub gniazdo wiszą na przewodach, informujemy pogotowie energetyczne. Na wycieczkę na łąkę zabierz wodę, nakrycia głowy i środek na komary, uzgodniony z rodzicami. Dzieci idą parami i obserwują ptaki z drogi, bez wchodzenia na podmokły teren.

Książki, wiersze i piosenki

O bocianach powstało wiele polskich wierszyków i piosenek, a przedszkola mają zwykle swoje sprawdzone teksty, które warto wykorzystać w grupie. Nie podajemy tu konkretnych tytułów, bo nie każdą popularną w internecie rymowankę da się uczciwie przypisać autorowi. Zamiast tego proponujemy przeglądanie z dziećmi atlasu ptaków albo przyrodniczej książki obrazkowej z biblioteki przedszkolnej i szukanie w niej bociana białego i czarnego. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie, także na występach.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Kle, kle, kle, bocian na łące, czerwone nogi, w górze słońce. Żabka skacze, bocian stoi, na jednej nodze się nie boi.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Leci bocian przez morza i góry, przez pustynie i przez chmury. Zimą w Afryce słonko świeci, wiosną do nas wraca, dzieci!

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „31 maja obchodzimy Dzień Bociana Białego. Będziemy poznawać bociany, ich podróże do Afryki i sposoby, w jakie ludzie mogą im pomagać. Prosimy, aby dzieci przyszły w ubraniach w kolorach bociana: białym, czarnym albo czerwonym.”. Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinny spacer albo wycieczkę za miasto i wypatrywanie bocianów na łąkach i gniazdach, a potem narysowanie tego, co udało się zobaczyć. W klasach 1-3 uczniowie mogą z rodzicami policzyć gniazda na trasie do babci albo na wakacje i zapisać wynik w karcie obserwacji.

Jeśli ktoś z rodziców pracuje w nadleśnictwie, w organizacji przyrodniczej albo w firmie energetycznej, zaproś go, żeby opowiedział, jak ludzie pomagają bocianom, na przykład przenosząc gniazda na bezpieczne platformy. Rodziny ze wsi mogą przynieść zdjęcia bocianów ze swojego podwórka i opowiedzieć, od ilu lat bociany wracają do ich gniazda. Z przyniesionych zdjęć i rysunków powstanie grupowa wystawa „Nasze bociany”. Udział jest dobrowolny, a każda historia i każde zdjęcie wzbogacą zajęcia.

Najczęstsze pytania