Dzień Sportu (6 kwietnia): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Sportu, a dokładnie Międzynarodowy Dzień Sportu dla Rozwoju i Pokoju, obchodzimy 6 kwietnia. Ustanowiła go Organizacja Narodów Zjednoczonych, a data przypomina otwarcie pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich. Dzień sportu w przedszkolu to jednak coś więcej niż wyścigi i medale. To okazja, żeby dzieci poczuły radość z ruchu, nauczyły się przegrywać bez łez i wygrywać bez przechwałek, a także odkryły, że w drużynie da się więcej niż samemu.

We wpisie znajdziesz historię święta z wyjaśnieniem, skąd wzięła się kwietniowa data, ciekawostki o sporcie i olimpiadzie do przeczytania dzieciom oraz zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Do tego prace plastyczne, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki i pomysły na współpracę z rodzicami. Wszystkie zabawy da się przeprowadzić w zwykłej sali z przesuniętymi stolikami albo na przedszkolnym boisku. Wykorzystujesz sprzęt, który jest w każdej placówce: szarfy, woreczki, piłki, obręcze i pachołki.

Historia Dnia Sportu

Międzynarodowy Dzień Sportu dla Rozwoju i Pokoju ustanowiło Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych rezolucją numer 67/296, przyjętą 23 sierpnia 2013 roku. Po raz pierwszy obchodzono go 6 kwietnia 2014 roku, a od początku wspiera go Międzynarodowy Komitet Olimpijski. W rezolucji ONZ zaprasza państwa, swoje agendy i organizacje sportowe, żeby współpracowały, obchodziły ten dzień i mówiły o tym, jak sport pomaga ludziom. Chodzi o to, że sport łączy ludzi z różnych krajów, uczy zasad i szacunku, wspiera zdrowie i daje szansę dzieciom, które w innych dziedzinach mają pod górkę. Stąd w nazwie słowa „rozwój” i „pokój”.

Data 6 kwietnia nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1896 roku w Atenach otwarto pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie, czyli pierwszą olimpiadę naszych czasów. Starożytne igrzyska odbywały się w greckiej Olimpii wiele wieków wcześniej, a pod koniec XIX wieku postanowiono je wskrzesić jako zawody sportowców z całego świata. Dlatego wiele przedszkoli i szkół świętuje 6 kwietnia jako małą olimpiadę, z otwarciem, flagą i wspólnym przyrzeczeniem, że będziemy grać uczciwie.

W polskich kalendarzach święto bywa nazywane krócej: Światowym Dniem Sportu albo po prostu Dniem Sportu. Warto wiedzieć, że istnieje też osobny Dzień Olimpijski, obchodzony 23 czerwca w rocznicę powołania Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w 1894 roku. Wiele przedszkoli organizuje ponadto w czerwcu festyn sportowy i też nazywa go Dniem Sportu, ale to zwyczaj placówek, a nie osobne święto. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby zabawy z tego wpisu wykorzystać w kwietniu i jeszcze raz w czerwcu.

Po co obchodzić Dzień Sportu z dziećmi

Ruch to podstawa rozwoju fizycznego małego dziecka. Bieganie, skakanie, rzucanie i łapanie budują siłę mięśni, równowagę i koordynację, a od sprawnego ciała zależy potem także nauka pisania i siedzenia w ławce. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, żeby dzieci ruszały się codziennie i dużo, a dla dzieci w wieku szkolnym wskazuje co najmniej godzinę ruchu dziennie. Dzień Sportu to dobry pretekst, żeby przypomnieć o tym także rodzicom. Najważniejsze jednak, żeby dziecko skojarzyło ruch z radością, a nie z oceną i przymusem.

Sport to także ogromna lekcja w sferze emocjonalnej i społecznej. Dzieci uczą się czekać na swoją kolej, słuchać zasad, grać w drużynie i pocieszać kolegę, który przegrał. Uczą się też same przegrywać, co dla przedszkolaka bywa naprawdę trudne, a jest jedną z najważniejszych umiejętności na całe życie. Hasło „fair play”, czyli uczciwa gra, można przełożyć na proste zasady: nie oszukuję, nie wyśmiewam, podaję rękę po meczu. W sferze poznawczej dzieci poznają nazwy dyscyplin, liczą punkty, mierzą skoki i dowiadują się, czym jest olimpiada.

Ciekawostki o sporcie dla dzieci

Ciekawostki czytaj w przerwach między zabawami ruchowymi, kiedy dzieci odpoczywają i uspokajają oddech. Przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, ile kółek jest na fladze olimpijskiej?”. Dopiero po odpowiedziach dzieci przeczytaj ciekawostkę.

• Pierwsze igrzyska olimpijskie odbywały się w starożytnej Grecji w miejscu, które nazywało się Olimpia. Stąd wzięła się nazwa olimpiady.
• Pierwsze igrzyska naszych czasów otwarto w Atenach 6 kwietnia 1896 roku. Dlatego właśnie tego dnia obchodzimy Dzień Sportu.
• Na fladze olimpijskiej jest pięć splecionych kół w kolorach niebieskim, żółtym, czarnym, zielonym i czerwonym, na białym tle. Koła są połączone, bo sport łączy ludzi z całego świata.
• Podczas igrzysk płonie znicz olimpijski. Ogień zapala się w Grecji, a potem sztafeta biegaczy niesie go do miasta, w którym odbywają się zawody.
• Są też igrzyska dla sportowców z niepełnosprawnością. Nazywają się igrzyskami paraolimpijskimi i odbywają się zaraz po olimpiadzie.
• Kiedy biegasz, twoje serce bije szybciej. Możesz to sprawdzić, kładąc rękę na piersi przed zabawą i po niej.
• Mięśnie rosną w siłę, kiedy ich używasz. Dlatego sportowcy trenują codziennie, a nie tylko przed zawodami.
• Przed wysiłkiem robi się rozgrzewkę. Rozgrzane mięśnie lepiej pracują i trudniej je naciągnąć.
• Po wysiłku trzeba pić wodę. Kiedy się ruszamy, pocimy się i tracimy wodę, którą trzeba uzupełnić.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Dla dwu- i trzylatków sport to przede wszystkim zabawa ruchem bez rywalizacji. Nie liczymy punktów, nie ogłaszamy zwycięzców, a każde dziecko dostaje brawa za udział. Używaj dużych, miękkich piłek i woreczków, bez drobnych elementów.

Mały sportowiec się rozgrzewa

Stańcie w kole i zrób z dziećmi rozgrzewkę jak prawdziwi sportowcy, ale w wersji obrazkowej. Pokazujesz ruch i nazywasz go: „Kręcimy rączkami jak młynek”, „Tupiemy jak słoń”, „Podskakujemy jak piłeczka”, „Sięgamy do słonka”, „Dotykamy kolanek”. Każdy ruch powtarzacie kilka razy, licząc na głos do trzech. Na koniec wszyscy kładą rękę na brzuchu i robią trzy wielkie wdechy. Zabawa uczy naśladowania i nazywania części ciała, a przy okazji wprowadza nawyk rozgrzewki.

Piłka do koszyka

Postaw na podłodze duży kosz na pranie albo karton i narysuj kredą lub ułóż szarfą linię w odległości jednego kroku. Dzieci po kolei wrzucają do kosza miękkie piłki i duże woreczki gimnastyczne, a za każdy rzut, celny czy nie, cała grupa bije brawo. Kiedy kosz jest pełny, dzieci wspólnie go opróżniają i zaczynacie od nowa, odsuwając linię o pół kroku. Zabawa ćwiczy rzut, koordynację oka i ręki oraz czekanie na swoją kolej.

Tunel pod chustą

Kilku dorosłych albo starszych dzieci trzyma chustę animacyjną nisko nad podłogą, tak żeby powstał tunel. Najmłodsze dzieci przechodzą przez niego na czworakach, a po drugiej stronie czeka na nie „meta” z szarfą i brawami. Potem chusta podnosi się wyżej i dzieci przechodzą pochylone, a na koniec wysoko, i można przebiec pod nią wyprostowanym. Zabawa rozwija raczkowanie, orientację w przestrzeni i pokonywanie lęku przed zamkniętą przestrzenią, bo tunel jest jasny i łatwo z niego wyjść.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Trzy- i czterolatki lubią już proste zawody, ale jeszcze trudno im przegrywać. Dlatego w tych zabawach rywalizujemy z własnym wynikiem albo cała grupa razem walczy o wspólny cel.

Mała olimpiada zwierząt

Ustaw w sali cztery stacje, a przy każdej połóż obrazek zwierzęcia. Przy żabie dzieci skaczą obunóż z obręczy do obręczy, przy bocianie stoją chwilę na jednej nodze, przy raku idą tyłem do pachołka, a przy zającu przeskakują przez leżącą szarfę. Dzieci przechodzą stacje w małych grupach i na każdej dostają naklejkę albo stempel na kartce. Kiedy mają wszystkie cztery, dostają papierowy medal z pracy plastycznej. Zabawa ćwiczy różne formy ruchu, a zwierzęce role pomagają zapamiętać, co trzeba zrobić.

Sportowe zagadki ruchowe

Mówisz krótką zagadkę o sporcie, a dzieci zamiast odpowiadać słowami pokazują ruch. „Jadę na rowerze” oznacza kręcenie nogami w siadzie, „Pływam w basenie” to ruchy rąk jak w kraulu, „Gram w piłkę” to kopnięcie, „Jadę na nartach” to przysiady i odpychanie kijkami, „Skaczę na skakance” to podskoki. Potem role się odwracają: dziecko pokazuje ruch, a grupa zgaduje, jaki to sport. Zabawa poszerza słownictwo, ćwiczy pantomimę i pokazuje, jak wiele jest dyscyplin.

Wspólna wieża z woreczków

Na drugim końcu sali stoi duże pudło, a obok dzieci leży stos woreczków gimnastycznych. Dzieci po jednym przenoszą woreczki do pudła, ale za każdym razem w inny sposób: na głowie, na dłoni wyciągniętej przed siebie, pod brodą, na plecach w pozycji na czworakach. Cała grupa ma jeden cel: przenieść wszystkie woreczki, zanim skończy się piosenka. Jeśli się uda, wszyscy wygrywają razem. Zabawa uczy równowagi i tego, że drużyna ma wspólny sukces.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki są gotowe na zawody z punktacją, zasady fair play i proste mierzenie wyników. Pilnuj, żeby drużyny zmieniały się między zabawami, bo wtedy każdy czasem wygrywa.

Ceremonia otwarcia

Zacznij dzień od uroczystego otwarcia jak na prawdziwej olimpiadzie. Dzieci w grupach wybierają nazwę drużyny i przygotowują chorągiewkę z kartki przyklejonej do rolki po ręczniku papierowym. Drużyny przechodzą przez salę przy marszowej muzyce, a potem jedno dziecko z każdej drużyny wypowiada przyrzeczenie, które razem ułożyliście, na przykład: „Obiecuję grać uczciwie, nie oszukiwać i szanować kolegów”. Na koniec „zapalacie znicz”, czyli przekazujecie z rąk do rąk papierowy płomień, aż trafi do stojaka. Zabawa buduje poczucie wspólnoty i wyjaśnia, czym są igrzyska.

Skok w dal z miarką

Przyklej na podłodze taśmę jako linię startu, a obok rozłóż długi pas papieru z kolorowymi strefami: czerwoną, żółtą i zieloną. Dzieci skaczą obunóż z miejsca, a tam, gdzie wylądują pięty, kładą woreczek w swoim kolorze. Po trzech próbach każde dziecko sprawdza, który skok był najdłuższy, i liczy, ile stóp mieści się od linii do woreczka. Nie porównujemy wyników między dziećmi, tylko cieszymy się, gdy ktoś pobije swój rekord. Zabawa łączy sport z mierzeniem i porównywaniem długości.

Sztafeta z pałeczką

Z rolek po papierze zróbcie pałeczki sztafetowe, a dzieci podziel na dwie lub trzy równe drużyny. Pierwsze dziecko z pałeczką obiega pachołek i przekazuje ją następnemu do ręki, a nie rzuca. Najpierw ćwiczcie samo przekazywanie w marszu, dopiero potem w biegu. Po wyścigu drużyny podają sobie ręce i mówią „dobra gra”. Zabawa uczy współpracy, koncentracji przy przekazaniu i zasad uczciwej rywalizacji.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie mogą już zbierać wyniki, porównywać je i pisać krótkie teksty. Dzień Sportu może łączyć lekcję wychowania fizycznego z matematyką i edukacją polonistyczną.

Klasowa tabela rekordów

Przygotuj trzy proste konkurencje: liczba przysiadów w 30 sekund, liczba podań piłki w parze bez upuszczenia, czas utrzymania równowagi na jednej nodze. Uczniowie w parach mierzą sobie nawzajem wyniki i zapisują je w tabeli. Następnie każdy porównuje dwie próby i zaznacza, która była lepsza. Na tablicy zapiszcie nie najlepsze wyniki, tylko liczbę osób, które poprawiły swój rekord. Zajęcia ćwiczą liczenie, zapisywanie danych w tabeli i uczą, że najważniejsza jest własna poprawa.

Dyscypliny z całego świata

Przygotuj karty z nazwami i rysunkami dyscyplin: piłka nożna, pływanie, narciarstwo, łyżwiarstwo, kolarstwo, gimnastyka, koszykówka, lekkoatletyka. Uczniowie w grupach dzielą je na sporty letnie i zimowe, drużynowe i indywidualne, a potem na te, które można uprawiać w szkole. Każda grupa wybiera jedną dyscyplinę i przygotowuje krótką prezentację: co jest potrzebne, jakie są zasady i jaki ruch trzeba wykonać. Na koniec cała klasa próbuje po jednym ruchu z każdej prezentacji. Zajęcia ćwiczą klasyfikowanie i wypowiadanie się przed grupą.

Kodeks fair play naszej klasy

Zacznij od rozmowy: co czujesz, gdy ktoś oszukuje w grze, a co, gdy ktoś pomoże ci wstać po upadku? Uczniowie w grupach piszą po trzy zasady uczciwej gry, każdą zaczynając od „Ja”: „Ja gram według zasad”, „Ja gratuluję zwycięzcy”, „Ja pomagam, gdy ktoś upadnie”. Zasady trafiają na wspólny plakat, który klasa podpisuje, a potem wraca do niego na każdej lekcji wychowania fizycznego. Zajęcia uczą pisania krótkich zdań i refleksji nad własnym zachowaniem.

Prace plastyczne

Prace z tego dnia przydadzą się w zabawach, więc zrób je przed zawodami. Przy nożyczkach dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy wycinasz sama.

Medal z papierowego talerzyka

• mały papierowy talerzyk
• żółta, pomarańczowa lub srebrna farba albo kredki
• wstążka z bibuły lub pasek papieru
• dziurkacz (obsługuje dorosły), klej

Dzieci malują talerzyk na złoto, żółto albo srebrno, a na środku rysują coś, z czego są dumne, na przykład siebie w skoku. Dorosły robi dziurkę i przewiązuje wstążkę z bibuły tak, żeby medal wisiał luźno. Najmłodszym zakładamy medal tylko na chwilę wręczenia, a potem odkładamy go na półkę, bo wstążek przy szyi dzieci nie noszą w zabawie. Każde dziecko dostaje medal za udział, nie za miejsce.

Koła olimpijskie

• biała kartka A4 lub A3
• pięć plastikowych kubeczków lub nakrętek od słoików do odrysowania
• farby w kolorach niebieskim, żółtym, czarnym, zielonym i czerwonym

Dzieci zanurzają brzeg kubeczka w farbie i stemplują nim na kartce pięć kół w dwóch rzędach, trzy na górze i dwa na dole. Starsze mogą odrysować koła ołówkiem i poprowadzić je pędzlem tak, żeby się przeplatały. Przy pracy przypomnij, że koła oznaczają ludzi z całego świata, którzy spotykają się na igrzyskach. Gotowe flagi przydadzą się na ceremonię otwarcia.

Znicz olimpijski z rolki

• rolka po ręczniku papierowym
• bibuła w kolorach czerwonym, pomarańczowym i żółtym
• farba lub papier kolorowy, klej

Dzieci malują rolkę albo oklejają ją papierem. Z bibuły wycinają lub wydzierają paski i wklejają je od góry do środka rolki tak, żeby wystawały jak płomienie. Kiedy dziecko macha zniczem, bibuła faluje jak ogień. Znicze wykorzystacie w sztafecie i w ceremonii otwarcia.

Mój ulubiony sport

• kartka A4
• kredki, flamastry
• wycinki z gazet ze zdjęciami sportowców

Dzieci rysują siebie podczas uprawiania ulubionego sportu albo takiego, który chciałyby kiedyś spróbować. Starsze mogą dokleić wycinki z gazet jako tło, na przykład trybuny albo boisko. Uczniowie klas 1-3 podpisują pracę zdaniem „Lubię…, bo…”. Z prac zróbcie wystawę „Nasza drużyna”.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Te zabawy łączą ruch z muzyką i rytmem, więc dobrze sprawdzają się na rozgrzewkę albo na zakończenie dnia, gdy dzieci są już zmęczone.

Trener mówi

Ty jesteś trenerem i wydajesz polecenia: „Trener mówi: podskocz trzy razy”, „Trener mówi: przysiad”. Dzieci wykonują polecenie tylko wtedy, gdy zaczyna się od słów „Trener mówi”. Gdy powiesz samo „Skłon!”, wszyscy stoją nieruchomo. Kto się pomyli, nie odpada, tylko robi jeden pajacyk i wraca do gry. Zabawa ćwiczy uważne słuchanie i kontrolę ruchu.

Rytm maratończyka

Uderzasz w bębenek w różnym tempie, a dzieci biegną, maszerują lub idą na palcach zgodnie z rytmem. Wolne uderzenia to marsz, szybkie to trucht w miejscu, a pojedyncze głośne uderzenie oznacza „meta”, czyli dzieci zatrzymują się i podnoszą ręce w geście zwycięstwa. Opowiedz przy okazji, że maraton to bardzo długi bieg i biegacz musi dobrze rozłożyć siły. Na koniec zróbcie bardzo wolny marsz dla ostudzenia organizmu.

Chusta kibiców

Dzieci trzymają chustę animacyjną, a na środek kładziesz miękką piłkę. Przy muzyce kibicują piłce: gdy muzyka jest cicha, delikatnie falują, żeby piłka toczyła się powoli, a przy głośnej podrzucają ją wysoko. Na hasło „gol” wszyscy próbują wtoczyć piłkę do otworu w środku chusty. Po każdym golu grupa robi wspólny okrzyk, który wymyślicie razem. Zabawa uczy współpracy całej grupy i reagowania na zmiany głośności.

Scenariusz zajęć na Dzień Sportu

Temat	Nasza mała olimpiada
Grupa wiekowa	5-6 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, czym są igrzyska olimpijskie i dlaczego 6 kwietnia obchodzimy Dzień Sportu; zna zasady fair play i stosuje je w grze; wykonuje skoki, rzuty i bieg z przekazaniem pałeczki; potrafi pogratulować innym
Pomoce	flagi z kołami olimpijskimi, papierowy znicz, pałeczki z rolek, pachołki, obręcze, woreczki gimnastyczne, taśma, papierowe medale, bębenek
Przebieg	1. Ceremonia otwarcia (6 minut): przemarsz drużyn, przyrzeczenie fair play i przekazanie znicza. 2. Rozmowa o igrzyskach (5 minut): dwie ciekawostki o Olimpii i Atenach, oglądanie flagi olimpijskiej. 3. Rozgrzewka „Trener mówi” (5 minut). 4. Skok w dal z miarką (8 minut): trzy próby każdego dziecka i szukanie własnego rekordu. 5. Sztafeta z pałeczką (8 minut): najpierw ćwiczenie przekazania w marszu, potem wyścig. 6. Chusta kibiców (6 minut): zabawa zespołowa z piłką. 7. Wyciszenie (4 minuty): marsz w wolnym rytmie, rozciąganie i picie wody.
Zakończenie	Dekoracja: każde dziecko dostaje medal za udział, a drużyny podają sobie ręce i mówią „dobra gra”.
Ewaluacja	Zapytaj dzieci, co znaczy „fair play” i podaj jeden przykład z dzisiejszych zabaw. Obserwuj, kto gratulował innym bez przypomnienia i jak dzieci radziły sobie z porażką w sztafecie.

Przed zajęciami sprawdź, czy podłoga nie jest śliska, a dzieci mają sportowe obuwie albo ćwiczą boso na macie. Zadbaj o wodę do picia i o przerwy, zwłaszcza jeśli ćwiczycie na dworze w słońcu. Dzieci, które mają zwolnienie lekarskie albo gorzej się czują, mogą pełnić funkcję sędziów, kibiców albo pomocników przy medalach. Dzięki temu nikt nie siedzi z boku bez zajęcia.

Książki, wiersze i piosenki

Do tego dnia najlepiej sprawdzają się piosenki do ruchu, które znasz z codziennej pracy, zwłaszcza te z pokazywaniem części ciała i zmianami tempa. W klasach 1-3 możesz przeczytać fragmenty opowiadań o sporcie z podręcznika albo biblioteki szkolnej i porozmawiać o zachowaniu bohaterów w czasie meczu. Poniżej dwie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie. Pierwsza pasuje do rozgrzewki, a druga do dekoracji na zakończenie zawodów.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Ręce w górę, ręce w bok, teraz skok i jeszcze skok. Nogi tupią, raz i dwa, rozgrzewkę każdy zna.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Wygrać fajnie, przegrać trudno, lecz oszukiwać nie chcę wcale. Podam rękę, powiem „brawo” i gram dalej doskonale.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „6 kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Sportu. W przedszkolu odbędzie się mała olimpiada. Prosimy, aby dzieci przyszły w wygodnym stroju sportowym i obuwiu na zmianę, a jeśli to możliwe, w koszulce w kolorze swojej drużyny.”. Kolory drużyn ustal wcześniej i podaj w ogłoszeniu. Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinny spacer albo wspólną zabawę ruchową i narysowanie jej na kartce, a w klasach 1-3 tygodniowy dzienniczek ruchu, w którym dziecko zaznacza każdy dzień z co najmniej godziną zabawy na dworze.

Rodzice, którzy uprawiają jakiś sport, mogą przyjść do przedszkola i opowiedzieć o nim, pokazać sprzęt albo poprowadzić krótką rozgrzewkę. Dzieci uwielbiają takie wizyty, a zwłaszcza gdy okazuje się, że czyjaś mama biega maratony albo tata gra w siatkówkę. Poproś też rodziców o pomoc przy festynie sportowym, jeśli planujecie większą imprezę w czerwcu. Przypomnij delikatnie, że na zawodach najważniejsze jest kibicowanie wszystkim dzieciom, a nie tylko własnemu.

Najczęstsze pytania