Dzień Ryby (20 grudnia): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Ryby obchodzimy w Polsce 20 grudnia, kilka dni przed Wigilią. To młode, polskie święto, które przypomina, że ryba jest żywym stworzeniem, a nie tylko potrawą na świątecznym stole. Dzień ryby w przedszkolu to jednak przede wszystkim okazja, żeby zajrzeć pod wodę: sprawdzić, jak ryby oddychają, czym pływają, dlaczego nie toną i jak rozmawiają bez słów. Dzieci uwielbiają akwaria, łowienie magnetycznych rybek i opowieści o morskich dziwach, więc temat sam przyciąga uwagę. Grudzień jest w przedszkolu pełen świątecznych przygotowań, a spokojne zajęcia o wodnym świecie dobrze je przerywają.

We wpisie znajdziesz krótką historię święta, ciekawostki o rybach do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat oraz klasy 1-3. Do tego prace plastyczne z papieru, bibuły i rolek, zabawy ruchowe z chustą animacyjną, scenariusz zajęć na około 45 minut, propozycje książek i pomysły na współpracę z rodzicami. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić bez dodatkowego szukania. Wątek świątecznego karpia prowadzimy delikatnie, bo w wielu domach wigilijna ryba to rodzinna tradycja i nie chcemy, żeby jakiekolwiek dziecko poczuło się oceniane. Tam, gdzie trzeba uważać na bezpieczeństwo, piszemy o tym wprost.

Historia Dnia Ryby

Dzień Ryby obchodzi się w Polsce od 2003 roku, a jego pomysłodawcami są Stowarzyszenie Empatia i Fundacja Viva!, czyli organizacje zajmujące się ochroną zwierząt. Główne przesłanie święta brzmi prosto: ryby nie są przedmiotami i czują ból. Datę wybrano celowo tuż przed Wigilią, bo właśnie wtedy w sklepach i na targowiskach sprzedaje się żywe karpie, często trzymane w ciasnych zbiornikach i pakowane do reklamówek bez wody. Organizatorzy chcieli, żeby w tym czasie ludzie choć na chwilę zastanowili się, jak traktujemy zwierzęta, których zwykle nie głaszczemy i nie słyszymy. Na ulicach polskich miast odbywają się z tej okazji ciche marsze i happeningi.

Warto wiedzieć, że organizatorzy Dnia Ryby nie namawiają do wypuszczania kupionych karpi do rzek i stawów. To ważna informacja także dla przedszkola, bo dzieci czasem słyszą o „ratowaniu karpia” i wyobrażają sobie, że wystarczy wrzucić rybę do najbliższej wody. Tymczasem ryba z hodowli, zmęczona i przetrzymywana w złych warunkach, nie zawsze sobie poradzi, a ze starszymi dziećmi można o tym spokojnie porozmawiać. Nazwa „Dzień Ryby” bywa też używana przy innych, letnich akcjach nad morzem, ale to osobne wydarzenia, niezwiązane z datą 20 grudnia.

W przedszkolu nie musisz, a nawet nie powinnaś, zamieniać Dnia Ryby w protest. W grupie są dzieci z rodzin, w których wigilijny karp to ważna tradycja, i dzieci, które karpia w wannie oglądają co roku z zachwytem. Lepiej oprzeć zajęcia na przyrodzie: jak ryby żyją, oddychają i czują, czego potrzebują w akwarium i dlaczego każde zwierzę zasługuje na łagodne traktowanie. Z takiej rozmowy dziecko samo wyniesie szacunek dla ryb, bez poczucia, że jego rodzina robi coś złego. Temat wodnego świata wraca zresztą w przedszkolnym kalendarzu wiele razy, na przykład w Dniu Oceanów, Dniu Wody i Dniu Rekina.

Po co obchodzić Dzień Ryby z dziećmi

Ryba jest zwierzęciem, z którym dziecko trudno się utożsamia: nie mruczy, nie merda ogonem, nie ma miny, którą łatwo odczytać. Dlatego Dzień Ryby to dobra okazja do ćwiczenia empatii wobec stworzeń bardzo innych niż my, a to jedno z ważniejszych zadań w sferze emocjonalnej i społecznej. Dzieci uczą się, że zwierzę może czuć, choć nie krzyczy, i że cicha rybka w akwarium też potrzebuje opieki. Rozmowa o tym, czego potrzebuje ryba, prowadzi naturalnie do tematu odpowiedzialności za zwierzę w domu i w sali. Przy okazji maluchy poznają zasadę, że do akwarium nie wkładamy rąk, nie stukamy w szybę i nie dosypujemy jedzenia bez pozwolenia.

Temat ryb świetnie wspiera też rozwój poznawczy. Dzieci poznają nowe słowa (skrzela, łuski, płetwy, ikra), porównują ryby słodkowodne i morskie, liczą, klasyfikują według koloru i wielkości, obserwują, co pływa, a co tonie. Zabawy w pływanie, falowanie chustą i łowienie rozwijają motorykę dużą i małą, koordynację wzrokowo-ruchową oraz precyzję ruchów dłoni. Starsze dzieci mogą przeprowadzić proste doświadczenia z wodą, a uczniowie klas 1-3 poćwiczyć czytanie ze zrozumieniem na tekstach o rybach. Wreszcie spokojne, „podwodne” zabawy dobrze wyciszają grupę w przedświątecznym, gorączkowym tygodniu.

Ciekawostki o rybach dla dzieci

Przeczytaj dzieciom trzy lub cztery ciekawostki na jedno spotkanie, a resztę zostaw na kolejne dni. Przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, czy ryba może się utopić?”, i dopiero potem przeczytaj odpowiedź. Jeśli w sali albo w przedszkolu jest akwarium, sprawdzajcie ciekawostki na żywo przy szybie.

• Ryby oddychają skrzelami. Skrzela schowane są po bokach głowy, pod pokrywami. Ryba połyka wodę, a skrzela wyciągają z niej tlen, dlatego poza wodą ryba szybko się dusi.
• Większość ryb ma łuski. Łuski układają się jak dachówki na dachu i chronią ciało ryby. Na łuskach niektórych ryb widać słoje, podobne do słojów w pniu drzewa.
• Ryba czuje ruch wody bokiem ciała. Wzdłuż boków biegnie linia boczna, czyli rodzaj czujnika. Dzięki niej ryby w ławicy płyną razem i nie wpadają na siebie.
• Większość ryb nie ma powiek. Ryby nie mrugają i nie zamykają oczu, nawet gdy odpoczywają. Śpiąca ryba po prostu zwalnia i stoi spokojnie w wodzie.
• Wiele ryb ma w środku mały balonik z powietrzem. Nazywa się pęcherz pławny i pomaga rybie unosić się w wodzie bez machania płetwami.
• Konik morski to ryba. Wygląda jak figura szachowa, ale ma skrzela i płetwy. Młode nosi w specjalnej torbie tata, a nie mama.
• Rekin wielorybi to ryba, a wieloryb nie. Wieloryb jest ssakiem i oddycha powietrzem, a rekin wielorybi, choć ogromny, ma skrzela jak każda ryba.
• Niektóre ryby żyją w rzekach i jeziorach, a inne w morzu. Ryba z morza zwykle nie przeżyje w słodkiej wodzie i odwrotnie. Są jednak ryby, na przykład łosoś, które wędrują z morza do rzeki.
• Ryby wydają dźwięki. Mogą burczeć, trzeszczeć albo klekotać, choć człowiek zwykle tego nie słyszy bez specjalnego mikrofonu.
• Ryby czują ból i strach. Naukowcy obserwują, że ranna ryba zachowuje się inaczej niż zdrowa. Dlatego rybę, także w akwarium, traktujemy delikatnie.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

U najmłodszych stawiaj na ruch, dotyk i powtarzanie prostych słów. Wszystkie pomoce mają być duże, bez koralików, nakrętek, kamyczków i muszelek, które mieszczą się w buzi. Zabawy z wodą prowadź przy stoliku, w fartuszkach, a miski napełniaj płytko.

Rybki pod chustą

Rozłóż niebieską chustę animacyjną na podłodze i powiedz, że to morze. Dzieci są rybkami: kładą się na brzuchu pod chustą albo obok niej i „pływają”, machając rękami jak płetwami. Ty i drugi dorosły delikatnie falujecie chustą, raz lekko, raz mocniej, a rybki pływają szybciej albo wolniej. Na hasło „rybki śpią” wszyscy nieruchomieją, a chusta opada powoli jak spokojna woda. Zabawa uczy reagowania na proste polecenie, rozwija koordynację i daje maluchom poczucie bezpieczeństwa pod miękką osłoną.

Co pływa, a co tonie?

Postaw na stoliku dużą, płytką miskę z wodą i przygotuj kilka dużych przedmiotów: plastikową łyżkę, klocek drewniany, klocek plastikowy, gąbkę, metalową łyżkę i duży kamień, którego nie da się włożyć do buzi. Pokazujesz przedmiot, pytasz „Pływa jak rybka czy idzie na dno?”, a dziecko wkłada go do wody i sprawdza. Każdy wynik komentujesz prostymi słowami: „Klocek pływa na górze, łyżka poszła na dno”. Na koniec wkładasz do wody papierową rybkę zafoliowaną w koszulce i pokazujesz, że rybka też umie pływać. Zabawa rozwija ciekawość, uczy słów „na górze” i „na dnie” i jest pierwszym, bardzo prostym doświadczeniem.

Rybka otwiera buzię

Siądźcie w kole. Pokazujesz, jak rybka otwiera i zamyka buzię: bezgłośnie, powoli, z zaokrąglonymi ustami. Dzieci naśladują, a potem dodajecie inne ruchy: rybka macha ogonkiem (kręcimy biodrami), rybka kiwa płetwami (machamy dłońmi przy uszach), rybka robi bąbelki (dmuchamy „bul, bul, bul”). Na koniec rybki odpływają do swoich miejsc na paluszkach. To ćwiczenie buzi i języka wspiera rozwój mowy, a dmuchanie i zaokrąglanie ust przydaje się przy nauce trudniejszych głosek.

Zabawy dla 3- i 4-latków

W tym wieku dzieci chętnie liczą, sortują i grają proste role. To dobry moment, żeby pokazać, że ryba ma swoje potrzeby, tak samo jak pies czy kot. Pomoce mogą być już mniejsze, ale nadal pilnuj, żeby spinacze i magnesy nie trafiały do rąk dzieci bez nadzoru.

Kolorowe ławice

Wytnij z kolorowego papieru kilkanaście rybek w czterech kolorach i rozłóż je po sali. Na podłodze połóż cztery obręcze albo szarfy w tych samych kolorach, czyli cztery „zatoki”. Wytłumacz, że ryby lubią pływać razem w grupach, które nazywają się ławicami. Dzieci zbierają rybki i odnoszą je do zatoki w pasującym kolorze, a potem liczycie, w której ławicy jest najwięcej ryb. Zabawa ćwiczy klasyfikowanie według koloru, liczenie i porównywanie, a nowe słowo „ławica” zostaje w pamięci na długo.

Akwarium dla rybki

Przygotuj obrazki: akwarium, woda, roślinki, jedzenie dla rybek, pompka z bąbelkami, lampka, a do tego kilka rzeczy zbędnych, na przykład poduszka, miska z mlekiem i czapka. Dzieci po kolei wybierają obrazek i decydują, czy rybka tego potrzebuje, a pasujące kładą na dużym kartonie z narysowanym prostokątem akwarium. Porozmawiajcie o zasadach: rybkę karmi dorosły albo wyznaczone dziecko, niewiele i o stałej porze, a w szybę nie stukamy, bo ryby tego nie lubią. Zabawa uczy odpowiedzialności w konkretach i buduje słownictwo związane z opieką nad zwierzęciem.

Rybak i rybki

Wyznacz na środku sali „morze” z szarf. Jedno dziecko jest rybakiem, który stoi na brzegu, a pozostałe to rybki pływające w morzu. Rybak mówi: „Rybki, rybki, czy mogę przejść przez wasze morze?”, a rybki odpowiadają: „Możesz, jeśli masz na sobie coś czerwonego” (albo inny kolor). Dzieci w tym kolorze przechodzą spokojnie, a pozostałe przepływają na drugi brzeg tak, żeby rybak ich nie dotknął. Kogo rybak dotknie, ten pomaga mu w następnej rundzie. Zabawa ćwiczy rozpoznawanie kolorów, szybką reakcję i współpracę w grupie.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki są gotowe na zadania z liczeniem, doświadczenia i dłuższą rozmowę. Tu możesz już delikatnie wprowadzić wątek tego, że ryby czują, i porozmawiać o dobrym traktowaniu zwierząt, bez oceniania czyichkolwiek świątecznych zwyczajów. Najlepiej sprawdza się praca w małych grupach po cztery, pięć osób.

Łowienie z zadaniem

Wytnij z tektury kilkanaście rybek i do każdej przypnij spinacz biurowy. Na odwrocie narysuj kropki od 1 do 6 albo napisz literę. Wędki zrób z patyczka, sznurka i magnesu przyklejonego taśmą, a samą zabawę prowadź pod okiem dorosłego, bo magnesy i spinacze nie mogą trafić do buzi. Dziecko łowi rybkę, odwraca ją i wykonuje zadanie: tyle podskoków, ile kropek, albo słowo zaczynające się na wylosowaną literę. Na koniec każda drużyna liczy złowione rybki i wypuszcza je z powrotem do „stawu”, bo w tej zabawie rybki zawsze wracają do wody. Zabawa łączy precyzję ruchów, liczenie i analizę głoskową.

Jak oddycha ryba?

Przygotuj szklany słoik z wodą, kawałek gazy albo sitko i trochę ziemi z doniczki. Wytłumacz, że skrzela działają trochę jak sitko: przepuszczają wodę, a zatrzymują to, czego ryba potrzebuje. Wlej brudną wodę przez gazę do drugiego słoika i pokaż dzieciom, co zostało na materiale. Potem dzieci w parach wykonują „oddech ryby”: jedno nabiera powietrza nosem, a drugie liczy do trzech, i porozmawiajcie, dlaczego ryba poza wodą nie może oddychać. Zabawa jest wstępem do rozmowy, dlaczego ryb nie trzymamy długo bez wody i dlaczego czysta woda jest tak ważna.

Podwodne memory

Przygotuj dwanaście par kart z rysunkami: ryba, konik morski, rozgwiazda, krab, ośmiornica, meduza, muszla, wieloryb, delfin, rekin, żółw i roślina wodna. Dzieci grają w memory w małych grupach, a kiedy ktoś znajdzie parę, musi powiedzieć, czy to zwierzę jest rybą. Tu zaczyna się ciekawa rozmowa: rekin i konik morski są rybami, a wieloryb, delfin, żółw i krab nie. Zapisz na tablicy dwie kolumny i wspólnie przypnijcie do nich karty. Zabawa ćwiczy pamięć wzrokową, a przy okazji uczy klasyfikowania zwierząt według cech, a nie według tego, gdzie mieszkają.

Ciche ryby, głośne ryby

Opowiedz dzieciom, że ryby wydają dźwięki, których zwykle nie słyszymy. Rozdaj proste instrumenty albo przedmioty z sali: grzechotki, klocki do stukania, pudełka po jogurtach, pogniecione gazety. Każda grupa wymyśla „głos” swojej ryby i prezentuje go reszcie, a pozostali zgadują, czy to ryba duża, czy mała, spokojna, czy przestraszona. Na koniec zapytaj, jak ryba może pokazać, że się boi, skoro nie krzyczy, i zbierzcie odpowiedzi: ucieka, chowa się, szybko pływa. Zabawa rozwija słuch, wyobraźnię i empatię wobec zwierząt, które nie mówią naszym językiem.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią już czytać krótkie teksty, porównywać informacje i pracować w grupie przez dłuższy czas. Dzień Ryby może być dla nich małym projektem przyrodniczym. Zadbaj tylko o to, żeby rozmowa o świątecznym karpiu była spokojna i wolna od oceniania rodzin.

Paszport ryby

Każda para uczniów losuje jedną rybę: karp, szczupak, pstrąg, łosoś, konik morski, błazenek, rekin wielorybi. Na kartce A4 przygotowuje „paszport” z polami: nazwa, gdzie mieszka (rzeka, jezioro, morze), czym się żywi, czym się wyróżnia, rysunek. Informacje uczniowie znajdują w przygotowanych przez ciebie krótkich tekstach albo w książkach przyrodniczych z biblioteki. Na koniec paszporty trafiają na wspólną mapę z zaznaczonymi wodami słodkimi i słonymi. Zajęcia ćwiczą czytanie ze zrozumieniem, wyszukiwanie informacji i krótką prezentację przed klasą.

Ryba czy nie ryba?

Napisz na tablicy trzy cechy ryby: oddycha skrzelami, ma płetwy, żyje w wodzie przez całe życie. Przygotuj kartki z nazwami zwierząt: delfin, wieloryb, rekin, konik morski, żaba, pingwin, węgorz, foka, płaszczka. Uczniowie w grupach sprawdzają każde zwierzę według listy cech i przyklejają kartkę do jednej z dwóch kolumn. Porównajcie wyniki i wyjaśnijcie spory, na przykład to, że delfin i wieloryb oddychają powietrzem, a żaba jako kijanka ma skrzela, ale potem wychodzi na ląd. Zajęcia uczą logicznego myślenia, sprawdzania hipotez i tego, że wygląd bywa mylący.

Mądre akwarium

Uczniowie w grupach projektują akwarium dla wybranej ryby i przygotowują plakat z zasadami opieki. Każda grupa odpowiada na pytania: ile miejsca potrzebuje ryba, czy lubi towarzystwo innych ryb, jak często trzeba czyścić akwarium, kto w domu będzie się tym zajmował. Podpowiedz, że akwarium to nie ozdoba, tylko dom żywego zwierzęcia, a ryba w zbyt małym naczyniu czuje się źle. Plakaty zawieście na korytarzu, żeby przeczytały je inne klasy. Zajęcia ćwiczą pisanie krótkiego tekstu użytkowego i uczą planowania opieki nad zwierzęciem.

Ile ryb w ławicy?

Przygotuj karty z zadaniami tekstowymi o rybach, dostosowane do poziomu klasy. Przykłady: „W ławicy płynęło 24 ryby, 8 odpłynęło w lewo, a reszta w prawo. Ile ryb płynie w prawo?”, „Akwarium ma 3 półki z roślinami, na każdej po 4 rośliny. Ile roślin jest w akwarium?”. Uczniowie rozwiązują zadania w parach i rysują ławice, żeby sprawdzić wynik. Najszybsze pary wymyślają własne zadanie o rybach dla kolegów. Zajęcia łączą matematykę z tematem dnia i pokazują, że rysunek pomaga w liczeniu.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy wycinasz wcześniej sama. Gotowe prace możecie połączyć w jedno wielkie akwarium na ścianie sali, które zostanie tam aż do świąt.

Rybka z odciśniętej dłoni

• farby plakatowe w kilku kolorach
• duży arkusz niebieskiego papieru
• pędzle, mokre chusteczki

Pomaluj dziecku wnętrze dłoni farbą, a kciuk zostaw czysty albo pomaluj go innym kolorem. Dziecko odciska dłoń bokiem na niebieskim arkuszu, z palcami skierowanymi w bok: palce to ogon, a wnętrze dłoni to tułów rybki. Po wyschnięciu dorysowujecie oko i bąbelki, a starsze dzieci dodają łuski kredką. Jeśli każde dziecko odciśnie dłoń na jednym arkuszu, powstanie ławica całej grupy, z podpisanymi rybkami. Tę pracę zrobią nawet dwulatki, trzeba tylko pomóc im przy malowaniu dłoni.

Ryba z łuskami z bibuły

• kartka z konturem dużej ryby
• bibuła w kilku kolorach
• klej, kredki

Dzieci drą bibułę na małe kawałki i zgniatają je w kulki albo zostawiają płaskie. Potem przyklejają je na tułów ryby rzędami, jeden przy drugim, tak jak łuski leżą na prawdziwej rybie. Płetwy i ogon wypełniają innym kolorem albo paskami bibuły, które mogą swobodnie zwisać. Przy okazji wróć do ciekawostki o łuskach, które układają się jak dachówki. Praca rozwija małą motorykę, a darcie i zgniatanie bibuły dobrze przygotowuje dłoń do pisania.

Rybka z rolki

• rolka po papierze toaletowym
• farby, kolorowy papier
• nożyczki, klej

Dzieci malują rolkę w wybrany kolor i zostawiają do wyschnięcia. Jeden koniec rolki ściskasz płasko i wycinasz w nim trójkątne wcięcie, tak żeby powstał ogon. Na drugim końcu dzieci rysują oko i buzię, a po bokach doklejają płetwy z kolorowego papieru. Gotowe rybki można powiesić na nitce pod sufitem albo ustawić w pudełku po butach, które udaje akwarium. Starsze dzieci wycinają płetwy samodzielnie, pod nadzorem dorosłego.

Akwarium w pudełku

• pudełko po butach bez pokrywki
• niebieska farba albo papier, zielona bibuła
• nitka, taśma, rybki z papieru, klej

Pudełko ustawiacie na boku i malujecie środek na niebiesko. Na dno przyklejacie „piasek” z żółtego papieru i paski zielonej bibuły, które udają rośliny. Rybki z papieru, pomalowane z dwóch stron, podwieszacie na nitkach przyklejonych do górnej ścianki pudełka, tak żeby lekko się kołysały. To praca dla 5- i 6-latków oraz klas 1-3, najlepiej w parach, a przy okazji możecie porozmawiać o tym, czego ryba potrzebuje w prawdziwym akwarium.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Zabawy ruchowe o rybach są spokojniejsze niż te o psach czy kotach, bo ryby płyną płynnie i miękko. Włącz w tle nagranie szumu morza albo spokojną muzykę instrumentalną, a dzieci same zaczną poruszać się wolniej.

Ławica

Dzieci ustawiają się w luźnej grupie za jednym prowadzącym, który jest pierwszą rybą w ławicy. Prowadzący porusza się po sali płynnymi ruchami, skręca, zwalnia, przyspiesza i macha rękami jak płetwami, a cała ławica naśladuje go i trzyma się blisko, ale bez dotykania. Na klaśnięcie zmienia się kierunek i prowadzącym zostaje dziecko, które jest teraz na przedzie. Opowiedz wcześniej, że ryby w ławicy wyczuwają ruch sąsiadów linią boczną. Zabawa ćwiczy uważność na innych, orientację w przestrzeni i płynność ruchów.

Rekin i rybki

Wyznacz na sali „rafę”, czyli bezpieczną strefę z mat albo chusty. Rybki pływają po sali przy spokojnej muzyce, a jedno dziecko jest rekinem, który śpi w kącie. Kiedy muzyka milknie albo słychać uderzenie w bębenek, rekin się budzi, a rybki płyną do rafy, gdzie rekin nie może ich złapać. Kogo rekin dotknie przed rafą, ten zostaje drugim rekinem w kolejnej rundzie. Zabawa ćwiczy reakcję na sygnał dźwiękowy, szybkość i ostrożne poruszanie się w grupie.

Fale na chuście

Dzieci trzymają chustę animacyjną za uchwyty, a na środku kładziesz kilka papierowych albo materiałowych rybek i jeden duży woreczek gimnastyczny. Najpierw robicie małe fale, przy których rybki tylko lekko się kołyszą, potem średnie, a na końcu duży sztorm, przy którym rybki podskakują. Na hasło „cisza na morzu” wszyscy powoli opuszczają chustę na podłogę. Możecie też śpiewać wymyśloną melodię na „szu, szu” i podnosić głos razem z wysokością fal. Zabawa rozwija siłę rąk, współpracę i reagowanie na zmianę tempa.

Scenariusz zajęć: Dzień Ryby w przedszkolu

Temat	Rybka też czuje
Grupa wiekowa	4-5 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, że ryba oddycha skrzelami i nie może długo być bez wody; nazywa części ciała ryby (płetwy, łuski, ogon, skrzela); zna zasady zachowania przy akwarium; porusza się płynnie w zabawie z grupą
Pomoce	niebieska chusta animacyjna, duży obrazek ryby z podpisanymi częściami ciała, papierowe rybki w czterech kolorach, obręcze albo szarfy, obrazki do zabawy „Akwarium dla rybki”, kartki z konturem ryby, bibuła, klej
Przebieg	1. Powitanie (5 minut): dzieci siedzą w kole na „brzegu”, a ty mówisz, że dziś jest Dzień Ryby, i pytasz, jakie ryby znają. 2. Budowa ryby (7 minut): na dużym obrazku pokazujesz płetwy, łuski, ogon i skrzela, a dzieci pokazują, czym u nich byłyby płetwy. 3. Ciekawostki (6 minut): trzy ciekawostki (skrzela, brak powiek, linia boczna), przed każdą pytanie do dzieci. 4. Ławica (7 minut): zabawa ruchowa przy muzyce z szumem morza. 5. Akwarium dla rybki (8 minut): dzieci wybierają rzeczy potrzebne rybie i ustalacie zasady przy akwarium. 6. Kolorowe ławice (5 minut): sortowanie papierowych rybek i liczenie. 7. Ryba z łuskami (7 minut): dzieci przyklejają łuski z bibuły na kontur ryby.
Zakończenie	Wszyscy trzymają chustę i robią spokojne fale, a każde dziecko mówi, czego potrzebuje ryba, żeby czuła się dobrze. Na koniec chusta powoli opada, a rybki „zasypiają” z otwartymi oczami.
Ewaluacja	Dzieci pokazują na obrazku skrzela i płetwy oraz odpowiadają na pytanie, czy można stukać w szybę akwarium. Obserwuj, kto w zabawie „Ławica” utrzymywał odstęp od innych i reagował na zmianę kierunku.

Jeśli w przedszkolu jest akwarium, zaplanuj wizytę przy nim w małych grupach i wyznacz dzieciom miejsce, z którego patrzą. Karmienie ryb zostaw dorosłemu albo jednemu dziecku pod twoim okiem, z odmierzoną porcją, bo przekarmienie szkodzi rybom. Nie przynoś do sali żywych ryb w wiaderku czy misce tylko po to, żeby je pokazać, bo przenoszenie to dla nich duży stres. Lepiej sprawdzi się film przyrodniczy, zdjęcia albo wizyta w akwarium publicznym, jeśli jest w okolicy.

Książki, wiersze i piosenki

Młodszym dzieciom przeczytaj obrazkową opowieść szwajcarskiego autora Marcusa Pfistera o Tęczowej Rybce (w oryginale „Der Regenbogenfisch”), która uczy się dzielić z innymi swoimi błyszczącymi łuskami. Starszym przedszkolakom i uczniom klas 1-3 pasuje baśń Aleksandra Puszkina „Bajka o rybaku i rybce”, w której złota rybka spełnia życzenia, a chciwość źle się kończy. Warto sięgnąć też po albumy przyrodnicze o rybach i życiu pod wodą, które znajdziesz w każdej bibliotece dziecięcej. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie, na przykład do zabawy paluszkowej albo na powitanie.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Płynie rybka, płynie w wodzie, macha ogonkiem w pięknej pogodzie. Łuski błyszczą, płetwy tańczą, bąbelki w górę sobie skaczą.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: W akwarium rybka mała, cichutko sobie pływała. Nie stukam w szybę, nie wołam, niech sobie pływa dookoła.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „20 grudnia obchodzimy Dzień Ryby. Będziemy poznawać życie ryb, ich budowę i zasady opieki nad rybkami w akwarium. Prosimy, aby dzieci przyszły w niebieskich lub zielonych ubraniach, w kolorach wody.”. Jeśli ktoś ma w domu akwarium, poproś o zdjęcie rybek, które dziecko pokaże w grupie i o nich opowie. Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinny rysunek „Moja wymarzona ryba” z nazwą wymyśloną razem z rodzicami. W klasach 1-3 dobrze sprawdza się też krótki wywiad z kimś, kto ma akwarium albo łowi ryby.

W informacji dla rodziców nie pisz o karpiach w wannie ani o tym, co jest właściwe na wigilijnym stole. Dzień Ryby w przedszkolu ma być dniem przyrody, a nie oceniania rodzinnych zwyczajów. Jeśli rodzice zapytają o przesłanie święta, możesz spokojnie powiedzieć, że dzieci uczą się łagodności wobec wszystkich zwierząt, także tych, które nie mówią i nie mruczą. Chętni rodzice mogą przynieść książki o rybach i morzach, z których zrobicie w sali mały kącik czytelniczy na cały tydzień przed świętami.

Najczęstsze pytania