Dzień Jeża (10 listopada): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Jeża, nazywany też Międzynarodowym Dniem Jeża, obchodzimy w Polsce 10 listopada, gdy jeże szykują się do zimowego snu. Jeż to jedno z niewielu dzikich zwierząt, które dzieci mogą naprawdę spotkać w ogrodzie, w parku albo na skraju lasu, a w jesiennych ilustracjach pojawia się niemal zawsze. Dzień jeża w przedszkolu to dobra okazja, żeby poznać go bliżej i przy okazji sprostować kilka popularnych mitów. Jeż wcale nie nosi jabłek na kolcach i nie powinien pić mleka, a te dwie informacje mogą mu naprawdę pomóc. Zajęcia o jeżu łączą więc przyrodę z bardzo praktyczną troską o zwierzę, które żyje tuż obok nas.

We wpisie znajdziesz historię święta z wyjaśnieniem, dlaczego w różnych krajach jeże mają różne daty, ciekawostki do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat oraz klasy 1-3. Są też prace plastyczne z jesiennych i szafkowych materiałów, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, książki i pomysły na współpracę z rodzicami. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić bez szukania dodatkowych pomocy. Wszystkie zabawy dotyczą jeża jako dzikiego zwierzęcia, które obserwujemy z daleka, a nie zabieramy do domu.

Historia Dnia Jeża

W Polsce Dzień Jeża obchodzi się 10 listopada i pod tą datą przypominają o nim między innymi Lasy Państwowe oraz rządowy serwis poświęcony edukacji ekologicznej. Termin dobrze pasuje do życia jeża, bo jesienią, gdy robi się zimno, jeże szukają schronienia i zapadają w zimowy sen, który trwa aż do wiosny. Nie udało nam się jednak ustalić, kto i w którym roku wyznaczył tę datę, dlatego nie podajemy ani organizatora, ani roku pierwszych obchodów. Wiadomo natomiast, po co to święto istnieje: ma przypominać, że jeże potrzebują naszej pomocy, bo wiele z nich ginie na drogach i w ogrodach. Obchody w Polsce to przede wszystkim akcje edukacyjne w szkołach, przedszkolach, nadleśnictwach i bibliotekach.

Mimo przymiotnika „międzynarodowy” za granicą jeże świętuje się głównie w innych terminach. W Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii obchodzi się dzień jeża 2 lutego, czyli w tym samym dniu, w którym Amerykanie wypatrują świstaka zapowiadającego koniec zimy. W Wielkiej Brytanii od lat organizuje się też wiosenny Tydzień Świadomości o Jeżach, przygotowywany na początku maja przez brytyjskie stowarzyszenie zajmujące się ochroną tych zwierząt. Wiosenny termin ma swój sens, bo wtedy jeże budzą się ze snu, są wychudzone i bardzo potrzebują jedzenia i bezpiecznych przejść między ogrodami. W Polsce przyjęła się jesienna data i na nią przygotowaliśmy ten materiał.

W Polsce jeże są chronione prawem. Od 1984 roku objęte były ścisłą ochroną gatunkową, a od 2014 roku podlegają ochronie częściowej. Oznacza to między innymi, że nie wolno ich łapać ani trzymać w domu bez zezwolenia, nawet jeśli wydaje nam się, że chcemy im pomóc. Jeśli ktoś znajdzie jeża, który zimą chodzi po śniegu albo jest wyraźnie osłabiony, powinien skontaktować się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt albo z lekarzem weterynarii. W Polsce żyją dwa gatunki jeży: jeż zachodni i jeż wschodni, który ma jaśniejszy brzuch, a z daleka są do siebie bardzo podobne.

Po co obchodzić Dzień Jeża z dziećmi

Jeż jest dla dziecka zwierzęciem bliskim, a jednocześnie dzikim, i to połączenie daje świetny materiał do rozmowy o szacunku dla przyrody. Dzieci uczą się, że dzikie zwierzę obserwujemy z daleka, nie podnosimy go, nie karmimy czymkolwiek i nie zabieramy do domu, nawet jeśli jest bardzo miłe. To praca w obszarze społecznym i emocjonalnym, bo wymaga powstrzymania pierwszego odruchu, żeby dotknąć i przytulić. Jeż świetnie nadaje się też do rozmowy o emocjach: kiedy się boi, zwija się w kolczastą kulkę, tak jak czasem dzieci „zwijają się w sobie”, gdy czują się zagrożone. Z młodszymi dziećmi wystarczy ta prosta analogia, a starsze mogą porozmawiać o tym, co pomaga im poczuć się bezpiecznie.

W obszarze poznawczym Dzień Jeża wprowadza pojęcia snu zimowego, zwierząt aktywnych nocą i pór roku, a także pokazuje, że nie wszystko, co widzimy na obrazkach, jest prawdą. Mit jeża z jabłkiem na kolcach to doskonały przykład, na którym nawet przedszkolaki mogą uczyć się sprawdzania informacji. Zabawy w zwijanie się w kłębek, skradanie w liściach i przechodzenie pod przeszkodami rozwijają sprawność fizyczną i koordynację. Konkretne zadania, takie jak zostawienie sterty liści w przedszkolnym ogrodzie, pokazują dzieciom, że ich działanie ma realny wpływ na życie zwierząt. Podstawa programowa zachęca do poznawania przyrody w najbliższym otoczeniu, a jeż jest do tego wymarzonym bohaterem.

Ciekawostki o jeżach dla dzieci

Czytaj dzieciom po trzy lub cztery ciekawostki i przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, co jeż lubi jeść najbardziej?”. Przy ciekawostce o jabłkach warto zatrzymać się dłużej, bo to najczęstszy mit o jeżach.

• Jeż nie nosi jabłek na kolcach. To tylko obrazek z bajek. Jeż jest owadożercą i owoce je tylko czasem, przy okazji.
• Jeż zjada ślimaki, chrząszcze, dżdżownice i gąsienice. Dlatego ogrodnicy lubią jeże, bo pomagają chronić warzywa i kwiaty.
• Jeż nie powinien pić mleka. Dorosłym jeżom mleko szkodzi i może je rozchorować. Jeżowi, który potrzebuje pomocy, daje się wodę.
• Jeż śpi zimą. Kiedy robi się zimno, buduje gniazdo z liści i trawy, zwija się w kulkę i śpi aż do wiosny, korzystając z tłuszczu, który zgromadził jesienią.
• Jeż jest aktywny głównie nocą. W dzień śpi w kryjówce, a wieczorem wychodzi na poszukiwanie jedzenia.
• Kolce jeża to zmienione włosy. Ma ich kilka tysięcy, a na brzuchu kolców nie ma, tylko miękkie futerko.
• Przestraszony jeż zwija się w kolczastą kulę. Chowa w środku głowę, łapki i brzuszek, a na zewnątrz zostają tylko kolce.
• Jeże głośno sapią i prychają. Kiedy jeż szuka jedzenia w liściach, często słychać go, zanim go zobaczymy.
• W Polsce żyją dwa gatunki jeży. To jeż zachodni i jeż wschodni, a oba są pod ochroną.
• Jeżom grożą samochody i palenie liści. Jeż śpiący w stercie liści nie ucieknie przed ogniem, dlatego liści w ogrodzie się nie pali.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Z najmłodszymi pracuj na dużym pluszowym jeżu, liściach i miękkich materiałach. Nie używaj żołędzi, kasztanów ani drobnych elementów, które mieszczą się w buzi, a liście przynieś czyste i suche.

Jeżyk zwija się w kulkę

Dzieci chodzą po sali jak jeże, powoli, lekko pochylone, i węszą noskiem, udając, że szukają robaczków. Gdy powiesz „uwaga, ktoś idzie!”, wszystkie jeżyki kładą się na boku i zwijają w kulkę, chowając głowę i łapki. Gdy powiesz „już bezpiecznie”, powoli się rozwijają i idą dalej. Powtarzaj to kilka razy, raz szybciej, raz wolniej. Zabawa ćwiczy reakcję na polecenie, świadomość własnego ciała i uczy, jak jeż się broni.

Kolczasty czy miękki?

Przygotuj koszyk z przedmiotami o różnej fakturze: szczotkę do włosów z tworzywa, masażer z wypustkami, szyszkę, miękki pluszak, kawałek futerka i gąbkę. Dzieci po kolei dotykają przedmiotów i mówią albo pokazują minką, czy coś jest kolczaste jak jeż, czy miękkie jak jego brzuszek. Kolczaste rzeczy odkładacie do jednego pudełka, a miękkie do drugiego. Powiedz, że jeż ma kolce na grzbiecie, a pod spodem jest miękki. Zabawa rozwija zmysł dotyku i słownictwo opisujące faktury.

Jeż szuka kolacji

Rozsyp na dywanie dużo suchych liści albo pomiętej bibuły i schowaj pod nimi duże obrazki robaczków, ślimaków i chrząszczy, zalaminowane albo wycięte z grubego kartonu. Dzieci, jako jeżyki, szukają pod liśćmi kolacji, szeleszcząc i sapiąc jak prawdziwe jeże. Każde znalezione zwierzątko pokazujecie grupie i nazywacie. Na koniec wszystkie jeżyki zakopują się w liściach i idą spać. Zabawa daje dużo wrażeń zmysłowych i utrwala, czym jeż się żywi.

Zabawy dla 3- i 4-latków

W tym wieku dzieci potrafią już sortować, porównywać i odgrywać krótkie scenki, więc możemy obalić pierwszy mit i zbudować jeżowi dom.

Co je jeż?

Przygotuj obrazki: ślimak, dżdżownica, chrząszcz, gąsienica, a także jabłko, cukierek, szklanka mleka i chleb. Pluszowy jeż „siedzi” obok talerza, a dzieci po kolei wybierają obrazek i decydują, czy kładą go na talerz jeża, czy odkładają do kosza. Przy jabłku zapytaj, czy dzieci widziały obrazek jeża z jabłkiem na kolcach, i wyjaśnij, że to tylko bajkowa ilustracja. Przy mleku powiedz jasno, że jeżom mleko szkodzi. Zabawa uczy klasyfikowania i pokazuje, że nie każdy obrazek mówi prawdę.

Dom dla jeża

W sali albo w przedszkolnym ogrodzie dzieci budują jeżowi zimowy dom z tego, co jest pod ręką: z kartonowego pudełka z otworem wejściowym, gałązek, liści, siana albo pociętych gazet. Ty opowiadasz, że jeż potrzebuje miejsca suchego, cichego i zasłoniętego od wiatru. Dzieci wypełniają dom liśćmi i sprawdzają, czy pluszowy jeż się w nim zmieści. Jeśli budujecie dom w ogrodzie, zostawcie go na zimę w spokojnym kącie i nie zaglądajcie do środka. Zabawa rozwija współpracę i pokazuje, jak można realnie pomóc dzikiemu zwierzęciu.

Jeż wychodzi nocą

Zasłoń okna i przygaś światło, a dzieciom powiedz, że teraz jest noc i wychodzą zwierzęta nocne. Jedno dziecko z latarką jest obserwatorem, a pozostałe udają zwierzęta: jeże sapią i tuptają, sowy pohukują, a nietoperze cicho machają rękami. Obserwator świeci latarką na kolejne dzieci, a one zamierają i mówią, jakim są zwierzęciem. Na koniec zapalasz światło i rozmawiacie, dlaczego jeża rzadko widujemy w dzień. Zabawa uczy, że niektóre zwierzęta żyją nocą, i ćwiczy panowanie nad ruchem.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki mogą już pomyśleć o zagrożeniach dla jeża i o tym, jak ludzie mogą je zmniejszyć, a także porachować kolce.

Bezpieczny ogród dla jeża

Narysuj na dużym arkuszu ogród z domem, płotem, ulicą, oczkiem wodnym i kilkoma miejscami, które mogą być dla jeża groźne: palące się liście, dziura w ziemi, siatka leżąca na trawie, kosiarka. Dzieci w grupach szukają zagrożeń i zaznaczają je czerwonymi kropkami, a potem wymyślają, jak je usunąć, i rysują zmiany zielonym kolorem. Mogą na przykład dorysować stertę liści zamiast ogniska, pochylnię przy oczku wodnym, żeby jeż mógł z niego wyjść, i małe przejście pod płotem. Na koniec każda grupa opowiada o swoim ogrodzie. Zabawa uczy dostrzegania zagrożeń i szukania rozwiązań.

Kolce z klamerek

Wytnij z tektury kilka dużych owalnych jeży bez kolców i przygotuj pudełko klamerek do bielizny. Na każdym jeżu napisz albo narysuj kropkami liczbę od 3 do 10. Dzieci losują jeża i przypinają mu tyle klamerek-kolców, ile wskazuje liczba, a potem sprawdzają w parach, czy się zgadza. Trudniejsza wersja polega na dołożeniu kolców tak, żeby dwa jeże miały razem określoną liczbę. Zabawa ćwiczy liczenie, rozpoznawanie cyfr i siłę palców potrzebną do pisania.

Rok z życia jeża

Przygotuj cztery kartki z porami roku i obrazki z życia jeża: jeż śpi w gnieździe z liści, jeż budzi się chudy i szuka jedzenia, jeż z małymi, jeż zbiera tłuszcz i szuka kryjówki. Dzieci w grupach dopasowują obrazki do pór roku i układają historię jeża od wiosny do zimy. Porozmawiajcie, dlaczego jeż śpi akurat zimą i co by się stało, gdyby nie zgromadził zapasu tłuszczu. Na koniec każda grupa opowiada historię swojego jeża własnymi słowami. Zabawa porządkuje wiedzę o porach roku i ćwiczy układanie wypowiedzi w kolejności.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią czytać i pisać, więc Dzień Jeża może stać się lekcją sprawdzania informacji i małym projektem przyrodniczym.

Mit czy fakt?

Przygotuj karty ze zdaniami o jeżach, prawdziwymi i fałszywymi: „Jeż nosi jabłka na kolcach”, „Jeż zimą śpi”, „Jeżowi można dać mleko”, „Jeż zjada ślimaki”, „Jeż jest aktywny nocą”, „Jeża można trzymać w domu jak chomika”. Uczniowie w parach dzielą karty na mity i fakty, a potem sprawdzają odpowiedzi w tekście, który im przygotujesz, albo w książce przyrodniczej. Porozmawiajcie, skąd biorą się mity, na przykład z ilustracji w książkach i bajkach. Na koniec klasa tworzy plakat „Prawda o jeżach”. Zajęcia ćwiczą czytanie ze zrozumieniem i krytyczne myślenie.

List od jeża

Uczniowie piszą krótki list w imieniu jeża do ludzi, którzy mieszkają w domu z ogrodem. Jeż prosi w nim o pomoc: o stertę liści, o przejście pod płotem, o niepalenie liści i uważną jazdę samochodem wieczorem. List ma nagłówek, zwrot grzecznościowy, trzy prośby i podpis, na przykład „Twój sąsiad Jeż”. Najlepsze listy można skopiować i rozdać rodzicom albo powiesić w szkolnej bibliotece. Zajęcia ćwiczą pisanie listu i przyjmowanie cudzej perspektywy.

Korytarz dla jeży

Narysuj na tablicy albo rozdaj uczniom plan osiedla na kratkach z kilkoma ogrodami otoczonymi płotami. Jeż mieszka w jednym ogrodzie, a jedzenie ma w innym, więc uczniowie zaznaczają, w których płotach trzeba zrobić małe przejścia, żeby jeż mógł dojść bez wychodzenia na ulicę. Liczą kratki na drodze jeża i szukają najkrótszej trasy. Wyjaśnij, że prawdziwe przejścia dla jeży to małe otwory przy ziemi, przez które przejdzie jeż, ale nie pies. Zajęcia łączą orientację na planie i liczenie z konkretną wiedzą o ochronie zwierząt.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym kształty wycinasz wcześniej sama.

Jeż z papierowego talerza

• papierowy talerz przecięty na pół
• brązowa i czarna farba, pędzel
• nożyczki, klej, kredki

Dzieci malują zewnętrzny brzeg półkola na brązowo, a po wyschnięciu nacinają go krótkimi frędzlami, które tworzą kolce. Z kartki wycinają trójkątny pyszczek, doklejają go z boku i rysują oko oraz czarny nosek. Młodsze dzieci zamiast nacinać mogą malować kolce palcami. Gotowe jeże wyglądają pięknie ustawione na parapecie.

Jeż z liści

• kartka z konturem jeża
• suche jesienne liście
• klej, czarna kredka

Dzieci naklejają liście na grzbiet jeża, zaczynając od ogona w stronę głowy, tak żeby zachodziły na siebie jak dachówki. Pyszczek zostawiają niezaklejony i dorysowują oko oraz nosek. Liście najlepiej wysuszyć wcześniej między kartkami gazety, wtedy się nie zwijają. Praca łączy się ze spacerem po liście i dobrze wygląda jako jesienna gazetka ścienna.

Jeż z odcisku dłoni

• kartka papieru
• brązowa farba na talerzyku
• czarny flamaster, mokre chusteczki

Dziecko zanurza dłoń w farbie i odbija ją na kartce kilka razy w półkolu, tak żeby palce tworzyły kolce jeża. Po wyschnięciu dorysowuje pyszczek, oko, nosek i łapki, a obok może narysować liście albo ślimaka. To praca, którą z pomocą dorosłego zrobią nawet dwulatki. Warto podpisać ją imieniem i datą, bo rodzice lubią takie pamiątki.

Plastelinowy jeż w liściach

• plastelina brązowa, czarna i zielona
• kawałek tektury jako podkładka
• wykałaczki do rysowania wzoru (tylko dla starszych dzieci, pod nadzorem)

Dzieci lepią z brązowej plasteliny owalne ciało jeża i wyciągają z jednej strony spiczasty pyszczek. Starsze dzieci robią wykałaczką nacięcia imitujące kolce, a młodsze wbijają w plastelinę paseczki papieru. Z zielonej plasteliny lepią liście i małego ślimaka, którego jeż ma na kolację. Praca ćwiczy mięśnie dłoni i utrwala wiedzę o jedzeniu jeża.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Zabawy ruchowe o jeżu opierają się na zwijaniu, skradaniu i czujnym reagowaniu, więc świetnie ćwiczą panowanie nad ciałem.

Jeże i lis

Dzieci są jeżami i chodzą po sali, a jedno dziecko w szarfie jest lisem, który stoi w kącie. Gdy grasz na bębenku cicho, jeże spokojnie szukają jedzenia, a gdy uderzysz mocno, lis wyrusza na polowanie. Jeże natychmiast zwijają się w kulkę, a lis może dotknąć tylko tego jeża, który się nie zwinął albo nie zdążył. Złapany jeż zostaje kolejnym lisem. Zabawa ćwiczy refleks i reagowanie na sygnał dźwiękowy.

Szelest liści

Rozdaj dzieciom po dwie kartki gazety, które udają liście. Włącz spokojną muzykę, a dzieci poruszają gazetami w jej rytmie: szeleszczą cichutko, gdy muzyka jest cicha, głośno, gdy się wzmacnia, i zamierają, gdy milknie. Potem opowiadasz, że wiatr zdmuchuje liście w stertę, a dzieci zgniatają gazety w kulki i rzucają je na środek sali, tworząc wielką stertę. Na koniec jeden jeżyk, czyli pluszak, kładzie się w niej spać. Zabawa rozwija słuch muzyczny i dynamikę ruchu.

Zimowy sen jeża

Dzieci są jeżami, które jesienią jedzą dużo, żeby przygotować się do zimy: podskakują, tuptają i udają, że zbierają robaczki. Gdy muzyka staje się wolna i cicha, jeże szukają kryjówki, czyli miejsca na macie, i zwijają się w kulkę. Przez chwilę jest cisza, a ty mówisz szeptem, że pada śnieg i jeże śpią. Potem muzyka powoli przyspiesza, przychodzi wiosna, a jeże przeciągają się i budzą. Zabawa uczy wyciszenia i obrazuje cykl życia jeża w ciągu roku.

Scenariusz zajęć: Dzień Jeża w przedszkolu

Temat	Jeż, nasz kolczasty sąsiad
Grupa wiekowa	4-5 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, czym żywi się jeż i że nie należy dawać mu mleka; wie, że jeż zimą śpi; rozumie, że dzikiego jeża nie zabieramy do domu; naśladuje ruchem zachowania jeża
Pomoce	pluszowy jeż, obrazki do zabawy „Co je jeż?”, suche liście, bibuła, bębenek, szarfa, kartki z konturem jeża, klej
Przebieg	1. Powitanie (5 minut): pluszowy jeż przychodzi z koszykiem liści i mówi, że niedługo idzie spać na całą zimę. 2. Ciekawostki (7 minut): trzy ciekawostki (jabłka, mleko, sen zimowy), przed każdą pytanie do dzieci. 3. Co je jeż? (7 minut): dzieci wybierają jedzenie dla jeża i odkładają to, co mu szkodzi. 4. Jeże i lis (7 minut): zabawa ruchowa z bębenkiem. 5. Dom dla jeża (8 minut): wspólne wypełnianie pudełka liśćmi i rozmowa o tym, dlaczego nie palimy liści. 6. Jeż z liści (8 minut): praca plastyczna. 7. Podsumowanie (3 minuty): dzieci kończą zdanie „Gdy zobaczę jeża, to…”.
Zakończenie	Grupa układa pluszowego jeża w domku z liści i żegna go cichą rymowanką, życząc mu dobrego snu do wiosny.
Ewaluacja	Dzieci pokazują kciuk w górę albo w dół przy pytaniach: czy jeż je jabłka, czy jeż pije mleko i czy zabieramy jeża do domu. Obserwuj, kto potrafi wymienić co najmniej dwa rodzaje jedzenia jeża.

Jeśli podczas spaceru dzieci spotkają prawdziwego jeża, zatrzymajcie się w odległości kilku kroków i obserwujcie go w ciszy. Nie pozwalaj dzieciom go dotykać ani podnosić, bo jeż jest dzikim zwierzęciem, może mieć pasożyty i bardzo się stresuje. Jeż widziany w ciągu dnia albo zimą może potrzebować pomocy, więc warto wtedy zadzwonić do najbliższego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt. Po spacerze i pracy z liśćmi dzieci myją ręce.

Książki, wiersze i piosenki

Starszym przedszkolakom możesz przeczytać książkę Katarzyny Kotowskiej „Jeż”, która opowiada o chłopcu nazywanym jeżem i o tym, jak powoli oswaja się z nową rodziną, a jego kolce stopniowo znikają. To książka o emocjach i zaufaniu, więc dobrze łączy się z rozmową o tym, dlaczego jeż się zwija, gdy się boi, a przy dzieciach adoptowanych warto przeczytać ją wcześniej samemu. Uczniom klas 1-3 poleć „Wierzę w jeże” Doroty Sumińskiej, opowieść o jeżu Jerzym, który trafia pod opiekę człowieka i poznaje świat ogrodu. Z uwagi na smutny początek tej historii przeczytaj ją najpierw sama i zdecyduj, czy pasuje do twojej klasy. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Tupu, tupu, jeżyk mały, sapie w liściach wieczór cały. Ślimak, chrząszcz i dżdżownica, to jest jeża kolacyjka.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Śpij, jeżyku, w liściach złotych, śnij o wiośnie, śnij o psotach. Nikt nie spali twego domu, śpij spokojnie, po kryjomu.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „10 listopada obchodzimy Dzień Jeża. Będziemy rozmawiać o tym, jak żyją jeże i jak możemy im pomóc. Prosimy o przyniesienie kilku suchych jesiennych liści do pracy plastycznej. Jeśli macie ogród, zostawcie w nim na zimę stertę liści, w której jeż może zamieszkać.”. Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinny spacer, podczas którego dziecko poszuka miejsc, w których jeż mógłby spędzić zimę, i narysuje je po powrocie. W klasach 1-3 uczniowie mogą razem z rodzicami sprawdzić, czy w ich ogrodzie albo na osiedlu jeż ma przejście pod płotem.

Warto dołączyć do informacji dla rodziców krótką listę zasad: nie dajemy jeżom mleka, nie palimy liści, przed koszeniem trawy sprawdzamy, czy w wysokiej trawie nie śpi jeż, i wieczorem jeździmy ostrożnie przy zaroślach. Rodzice, którzy mają ogród, mogą zbudować z dzieckiem prosty domek dla jeża z drewnianej skrzynki i liści. Chętni mogą też przynieść zdjęcia jeży spotkanych w ogrodzie, które zrobią wystawę w sali. Udział w zadaniach ma być dobrowolny.

Najczęstsze pytania