Dzień Pandy (16 marca): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Pandy obchodzimy 16 marca. Panda wielka, czarno-biały niedźwiedź z gór w Chinach, jest jednym z najbardziej lubianych zwierząt na świecie, choć żadne dziecko w Polsce nie spotka jej na spacerze. Dzieci znają pandę z pluszaków, książek i bajek, więc temat od razu budzi uśmiech i ciekawość. Dzień pandy w przedszkolu to okazja, żeby opowiedzieć, gdzie naprawdę żyje panda, co je przez cały dzień i dlaczego ludzie na całym świecie starają się ją chronić.

We wpisie znajdziesz uczciwie opisaną historię święta, ciekawostki o pandach do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Do tego prace plastyczne w czerni i bieli, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki i pomysły na współpracę z rodzicami. Zabawy opisaliśmy krok po kroku, tak żeby dało się je przeprowadzić bez dodatkowego szukania. Wszystkie materiały znajdziesz w przedszkolnej szafie.

Historia Dnia Pandy

Dzień Pandy przypada 16 marca i pod tą datą pojawia się w kalendarzach świąt w wielu krajach, często pod angielską nazwą National Panda Day. Pochodzenie święta jest jednak niejasne. Organizacja World Animal Protection, która zajmuje się ochroną zwierząt, pisze wprost, że nie wiadomo, kiedy i przez kogo Dzień Pandy został ustanowiony ani dlaczego nazwano go właśnie tak. W internecie można trafić na informację, że święto wymyśliła konkretna organizacja w konkretnym roku, ale nie udało nam się tego potwierdzić, więc tego nie powtarzamy. Pewne jest tylko to, że 16 marca to dobry dzień, żeby porozmawiać o pandach i o ich ochronie.

Panda od dawna jest symbolem ochrony przyrody. Od 1961 roku czarno-biała panda jest w logo WWF, jednej z największych organizacji chroniących przyrodę na świecie. Wybór nie był przypadkowy: panda jest łatwa do rozpoznania, budzi sympatię i przez lata była przykładem zwierzęcia, któremu grozi zniknięcie. Według World Animal Protection w naturze żyje niecałe dwa tysiące pand wielkich, rozproszonych w kilku odizolowanych od siebie pasmach górskich w Chinach. Największym zagrożeniem jest dla nich niszczenie i dzielenie lasów, w których żyją, a także zmiany klimatu i rosnąca liczba turystów.

W Polsce Dzień Pandy obchodzą głównie przedszkola i szkoły, zwykle jako wesołe święto w czarno-białych strojach. Warto jednak dodać do zabawy odrobinę wiedzy o tym, że panda to prawdziwe dzikie zwierzę z drugiego końca świata, a nie tylko pluszak. Temat dobrze łączy się z innymi marcowymi świętami przyrody i z rozmową o tym, że każde zwierzę potrzebuje swojego domu, czyli miejsca do życia. W starszych grupach można przy okazji pokazać Chiny na mapie albo globusie.

Po co obchodzić Dzień Pandy z dziećmi

Panda to dla dzieci bardzo przyjazny sposób na pierwszą rozmowę o tym, że zwierzęta żyją w różnych miejscach na Ziemi i potrzebują określonych warunków. Dzieci dowiadują się, że panda je prawie wyłącznie bambus, więc bez lasów bambusowych nie przeżyje, i że dlatego ludzie chronią te lasy. To rozwija sferę poznawczą: dzieci poznają pojęcia środowisko, pokarm i dom zwierzęcia, porównują pandę z innymi niedźwiedziami i uczą się, że wygląd zwierzęcia ma swoje powody. Starsze dzieci mogą poznać słowo „zagrożony” i zrozumieć, że ludzie potrafią pomóc zwierzętom. Pokazanie Chin na globusie to z kolei pierwsze spotkanie z geografią.

W sferze emocjonalnej i społecznej panda uczy troski i empatii. Opowieść o maleńkim pandziątku, które rodzi się bezradne i jest cały czas przy mamie, prowadzi do rozmowy o tym, że małe dzieci potrzebują opieki, a dorośli się nimi zajmują. Kontrast czerni i bieli ułatwia pracę z najmłodszymi, bo wyraźne kształty przyciągają wzrok. Zabawy w pandy, czyli turlanie się, wspinanie i powolne chodzenie na czworakach, rozwijają sferę fizyczną: siłę, równowagę i koordynację. Dla wielu dzieci to też zwyczajnie przyjemny dzień, który wiąże się z ich ulubionym pluszakiem.

Ciekawostki o pandach dla dzieci

Przeczytaj dzieciom trzy lub cztery ciekawostki na jedno spotkanie, a przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, ile czasu dziennie panda spędza na jedzeniu?”. Pozwól dzieciom zgadywać, a dopiero potem przeczytaj odpowiedź.

• Panda to niedźwiedź. Należy do rodziny niedźwiedzi, tak jak niedźwiedź brunatny i polarny, choć wygląda zupełnie inaczej.
• Panda je prawie tylko bambus. Bambus to wysoka roślina podobna do grubej trawy, a panda zjada jego łodygi, liście i pędy.
• Panda je przez większą część dnia. Według organizacji chroniącej zwierzęta spędza na jedzeniu od 10 do 16 godzin na dobę, bo bambus daje niewiele siły.
• Panda potrzebuje różnych rodzajów bambusa. Żeby być zdrowa, musi jeść co najmniej dwa różne gatunki tej rośliny.
• Nowo narodzona panda jest malutka. Waży mniej więcej tyle co tabliczka czekolady, jest różowa, prawie bez futra i przez pierwsze tygodnie nic nie widzi.
• Panda żyje tylko w Chinach. W naturze spotkamy ją wyłącznie w chłodnych, wilgotnych górach porośniętych lasem i bambusem.
• Czarno-białe futro pomaga się ukryć. Naukowcy uważają, że ten kolor jest kamuflażem, dzięki któremu panda mniej rzuca się w oczy wśród śniegu, skał i cieni w lesie.
• Panda ma coś w rodzaju szóstego palca. To wydłużona kostka przy łapie, dzięki której panda chwyta i trzyma łodygi bambusa.
• Panda świetnie się wspina. Nawet młode pandy wchodzą na drzewa, żeby odpocząć albo schować się przed niebezpieczeństwem.
• Panda nie zasypia na zimę. W przeciwieństwie do niedźwiedzia brunatnego przez całą zimę szuka jedzenia, bo bambus rośnie przez cały rok.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

U najmłodszych stawiaj na kontrast czerni i bieli, naśladowanie ruchów i spokojny dotyk. Pomoce mają być duże, bez guzików, koralików i drobnych elementów, które mieszczą się w buzi.

Czarne czy białe?

Przygotuj dwa kosze albo pudełka, jedno oklejone czarnym papierem, drugie białym, i zbierz w sali duże czarne i białe przedmioty: klocki, piłki, chusty, kartki. Dzieci po kolei biorą jedną rzecz i wkładają ją do kosza w tym samym kolorze, a ty nazywasz kolor. Na koniec wyjmij pluszową pandę i zapytaj, do którego kosza pasuje, a dzieci odkrywają, że panda ma oba kolory. Zabawa uczy nazywania kolorów, sortowania i dokładnego patrzenia.

Panda się turla

Rozłóż materace albo koce na podłodze. Opowiedz, że młode pandy lubią się bawić i turlać po trawie, a potem pokaż, jak turla się panda: na boku, z rękami przy głowie. Dzieci turlają się po materacu w swoim tempie, a na hasło „panda odpoczywa” leżą na plecach i machają łapkami w górze. Zabawa ćwiczy orientację ciała w przestrzeni i daje dużo radości, a przy okazji rozładowuje energię.

Karmimy pandę

Posadź pluszową pandę na dywanie, a obok postaw kosz z paskami zielonej bibuły albo zielonego papieru, które są bambusem. Dzieci po kolei podchodzą, podają pandzie łodygę bambusa i mówią „proszę, pando”. Panda za każdym razem dziękuje, a ty naśladujesz chrupanie. Gdy panda zje wszystko, dzieci głaszczą ją delikatnie i szepczą „dobranoc”. Zabawa uczy grzecznościowych zwrotów, delikatności i nazw prostych czynności.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Trzy- i czterolatki chętnie wcielają się w zwierzęta i lubią proste zasady. Tu dodajemy opowieść o mamie pandzie i jej maleństwie.

Mama panda i maleństwo

Dzieci dobierają się w pary: jedno jest mamą pandą, drugie malutkim pandziątkiem. Opowiadasz historię, a pary ją odgrywają: pandziątko śpi przytulone do mamy, mama je bambus, maleństwo uczy się chodzić, a potem wspina się mamie na plecy, czyli kładzie ręce na jej ramionach i idą razem. Po chwili pary zamieniają się rolami. Na koniec porozmawiajcie, że małe pandy, tak jak małe dzieci, potrzebują opieki dorosłych. Zabawa rozwija empatię i uczy odgrywania ról.

Gdzie mieszka panda?

Przygotuj kilka dużych obrazków różnych miejsc: lodowa kraina, pustynia, morze, łąka i górski las z bambusem. Obok połóż obrazki zwierząt, na przykład wielbłąda, niedźwiedzia polarnego, ryby, krowy i pandy. Dzieci dopasowują każde zwierzę do jego domu i mówią, dlaczego tak zdecydowały. Przy pandzie podkreśl, że jej dom to las, w którym rośnie bambus. Zabawa uczy łączenia zwierzęcia ze środowiskiem i uzasadniania wyboru.

Bambusowy las

Z rolek po ręcznikach papierowych, pomalowanych na zielono, zróbcie las bambusowy, stawiając rolki pionowo na podłodze w kilku rzędach. Dzieci są pandami i przechodzą na czworakach między łodygami tak, żeby żadnej nie przewrócić. Potem ukryj w lesie kilka woreczków gimnastycznych, które są smacznymi pędami, a pandy ich szukają. Zabawa ćwiczy ostrożność, kontrolę ruchów i spostrzegawczość.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki są gotowe na więcej wiedzy i na rozmowę o tym, dlaczego niektóre zwierzęta trzeba chronić.

Czy każdy niedźwiedź je bambus?

Pokaż dzieciom obrazki trzech niedźwiedzi: brunatnego, polarnego i pandy. Dzieci w małych grupach szukają różnic i podobieństw: kolor futra, gdzie mieszkają, co jedzą, czy zasypiają na zimę. Wyniki układacie w prostej tabeli z obrazkami, na przykład ryba przy polarnym, miód i jagody przy brunatnym, bambus przy pandzie. Na koniec zapytaj, co wszystkie trzy mają wspólnego, a dzieci same dochodzą do tego, że wszystkie są niedźwiedziami. Zabawa uczy porównywania i klasyfikowania.

Panda w potrzebie

Na podłodze rozłóż zielone szarfy jako kawałki lasu bambusowego. Kilkoro dzieci to pandy, które wędrują między kawałkami lasu, a reszta grupy to strażnicy przyrody. W trakcie zabawy zabierasz po jednej szarfie, bo w tym miejscu wycięto las, i pandom robi się coraz ciaśniej. Wtedy strażnicy układają z szarf korytarze, które łączą kawałki lasu, a pandy mogą znowu swobodnie wędrować. Porozmawiajcie, co w prawdziwym świecie robią ludzie, żeby chronić pandy. Zabawa w prosty sposób pokazuje, czym jest utrata domu zwierząt i jak można pomóc.

Ile bambusa zje panda?

Przygotuj zielone paski papieru jako łodygi bambusa i narysuj na dużej kartce tarczę zegara. Opowiedz, że panda je przez większą część dnia, a dzieci zamalowują na tarczy tyle godzin, ile panda spędza na jedzeniu, a resztę na spanie. Potem porównajcie to z własnym dniem: ile czasu dzieci spędzają przy stole. Dodatkowo policzcie łodygi, które panda zjada w zabawie, układając je po dziesięć w pęczki. Zabawa łączy liczenie z wiedzą o zwierzętach i pierwszym spojrzeniem na zegar.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie mogą już czytać krótkie teksty, szukać informacji na mapie i pisać proste wypowiedzi. Dzień Pandy nadaje się na mały projekt przyrodniczy.

Podróż do domu pandy

Na mapie świata albo na globusie uczniowie odszukują Polskę i Chiny. Zastanówcie się razem, jak można dotrzeć z jednego kraju do drugiego i przez jakie kraje przelatuje samolot. Potem uczniowie czytają krótki tekst o górach, w których żyje panda: jest tam chłodno, wilgotno, rosną lasy i bambus. Każdy rysuje pocztówkę z domu pandy i pisze na niej dwa zdania do kolegi. Zajęcia łączą geografię, czytanie ze zrozumieniem i pisanie krótkiej formy.

Wywiad z pandą

Uczniowie w parach przygotowują wywiad: jedna osoba jest dziennikarzem, druga pandą. Dziennikarz przygotowuje pięć pytań, na przykład „Co jesz na śniadanie?”, „Gdzie mieszkasz?”, „Czego się boisz?”, a panda odpowiada na podstawie ciekawostek, które klasa poznała wcześniej. Najlepsze wywiady pary odgrywają przed klasą. Na koniec porozmawiajcie, czy panda w wywiadzie mówiła prawdę, czyli czy odpowiedzi zgadzały się z faktami. Zajęcia ćwiczą formułowanie pytań, mówienie przed grupą i korzystanie z wiedzy.

Plakat: jak pomóc pandom

Opowiedz uczniom, że pandom zagraża przede wszystkim niszczenie lasów, w których żyją, i że ludzie tworzą rezerwaty, gdzie pandy mogą bezpiecznie mieszkać. Uczniowie w grupach tworzą plakaty, na których pokazują, dlaczego trzeba chronić dom pandy. Porozmawiajcie też o tym, że podobnie możemy dbać o zwierzęta w Polsce: o jeże, ptaki czy motyle, zostawiając im miejsce do życia. Każda grupa prezentuje plakat i jedno zdanie, które chce przekazać innym. Zajęcia rozwijają myślenie o przyczynach i skutkach oraz postawę odpowiedzialności.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy wycinasz wcześniej sama. Do wszystkich prac potrzebujesz głównie czarnego i białego papieru oraz czarnej farby.

Panda z talerzyka

• biały papierowy talerzyk
• czarny papier na uszy i łaty wokół oczu
• klej, czarna kredka

Dorosły wycina wcześniej z czarnego papieru okrągłe uszy i dwie owalne łaty. Dzieci przyklejają uszy u góry talerzyka, łaty w miejscu oczu, a potem rysują nosek i uśmiech. Starsze dzieci mogą same wycinać elementy. To jedna z najprostszych prac, więc zrobią ją nawet dwulatki z niewielką pomocą.

Panda z rolki

• rolka po papierze toaletowym
• biała i czarna farba plakatowa
• czarny papier, klej

Dzieci malują rolkę na biało, a po wyschnięciu malują czarny pasek dookoła środka, czyli przednie łapy i ramiona pandy. Na górze doklejają czarne uszy i rysują pyszczek z łatami wokół oczu. Obok pandy mogą postawić bambus z zielonej, zwiniętej w rulon kartki. Gotowe pandy ustawcie w lesie bambusowym na parapecie.

Odciski łapek pandy

• biała kartka
• czarna farba na talerzyku
• zielona farba lub bibuła

Dzieci odbijają na kartce całą dłoń zamoczoną w czarnej farbie, tak żeby powstała łapa, a potem dorysowują palcem pazurki. Obok malują zielone łodygi bambusa albo przyklejają paski bibuły. Porozmawiajcie przy okazji o tym, że panda ma przy łapie coś w rodzaju dodatkowego palca, którym trzyma bambus. Przygotuj mokre chusteczki i miskę z wodą do mycia rąk.

Bambusowy las z bibuły

• duży arkusz szarego papieru
• zielona bibuła w paskach
• klej, farby, gotowe pandy z talerzyków

Na arkuszu dzieci malują góry i niebo, a potem przyklejają pionowe paski zielonej bibuły jako łodygi bambusa, zginając je lekko, żeby las był przestrzenny. Na koniec przyklejają w lesie swoje pandy z talerzyków. Powstaje wspólna praca, przy której można opowiadać o domu pandy i liczyć pandy w lesie. Las warto powiesić na korytarzu.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Pandy poruszają się powoli i spokojnie, ale młode lubią się bawić, więc zabawy ruchowe mogą być zarówno leniwe, jak i wesołe.

Pandy i bambus

Dzieci są pandami i wędrują na czworakach po sali przy spokojnej muzyce. Gdy muzyka cichnie, podnosisz zieloną szarfę, a pandy siadają i udają, że chrupią bambus, trzymając łapy przy buzi. Gdy podnosisz białą kartkę, pandy się turlają, a gdy czarną, wspinają się, czyli wstają na palce i sięgają rękami wysoko. Zabawa ćwiczy reakcję na sygnał i różne formy ruchu.

Czarno-biały taniec

Podziel grupę na dwie części: dzieci w czarnych szarfach i dzieci w białych albo jasnych szarfach. Gdy gra muzyka, tańczą wszyscy, a gdy ją zatrzymujesz, pokazujesz kartkę w jednym kolorze i tańczy tylko ta grupa. Na koniec dzieci łączą się w pary czarno-białe i tańczą razem jako jedna panda. Zabawa uczy uwagi, reagowania na sygnał wzrokowy i tworzenia par.

Pandy na drzewie

Rozstaw w sali niski tor przeszkód: ławeczkę do przejścia, materac do przeturlania się i kilka szarf do przeskakiwania. Dzieci są młodymi pandami, które wędrują po lesie, wspinają się na drzewo, czyli wchodzą na ławeczkę, i schodzą ostrożnie po drugiej stronie. Na końcu toru czeka mama panda, która przybija każdemu piątkę. Zabawa rozwija równowagę, zwinność i odwagę.

Scenariusz zajęć na Dzień Pandy

Temat	Panda i jej bambusowy dom
Grupa wiekowa	4-5 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, że panda jest niedźwiedziem i żyje w górach w Chinach; wie, że panda je bambus i potrzebuje lasu; rozumie, że ludzie chronią pandy; naśladuje ruchy pandy
Pomoce	pluszowa panda, globus lub mapa, obrazki zwierząt i ich domów, zielone szarfy, rolki w kolorze zielonym, białe talerzyki, czarny papier, klej
Przebieg	1. Powitanie (5 minut): pluszowa panda wita się i mówi, że przyleciała z daleka, a dzieci szukają na globusie Chin. 2. Ciekawostki (7 minut): trzy ciekawostki (panda to niedźwiedź, je bambus, rodzi się malutka), przed każdą pytanie. 3. Gdzie mieszka panda? (7 minut): dopasowywanie zwierząt do ich domów. 4. Pandy i bambus (6 minut): zabawa ruchowa z sygnałami. 5. Panda w potrzebie (8 minut): zabawa z szarfami i rozmowa o ochronie lasów. 6. Panda z talerzyka (9 minut): praca plastyczna. 7. Wystawa (3 minuty): pandy trafiają na wspólną ścianę.
Zakończenie	Dzieci siadają w kole i podają sobie pluszową pandę, a każde mówi jedną rzecz, którą panda lubi albo której potrzebuje.
Ewaluacja	Dzieci pokazują kciuk w górę albo w dół przy zdaniach: panda to niedźwiedź, panda je ryby, panda żyje w Polsce, panda potrzebuje lasu. Obserwuj, kto w zabawie z szarfami sam zaproponował, jak pomóc pandom.

W żłobku z tego scenariusza zostaw sortowanie kolorów, karmienie pluszowej pandy i pandę z talerzyka. W klasach 1-3 zamień dopasowywanie domów zwierząt na podróż do domu pandy z mapą, a zabawę z szarfami rozszerz o plakat. Jeśli w pobliżu jest ogród zoologiczny, zapytaj, czy prowadzi zajęcia edukacyjne o zwierzętach zagrożonych, bo to dobre uzupełnienie tego dnia. Pamiętaj, że w polskich ogrodach zoologicznych pandy wielkiej raczej nie zobaczycie, więc nie obiecuj tego dzieciom.

Książki, wiersze i piosenki

Nie znamy pewnego, łatwo dostępnego polskiego tytułu książki dla przedszkolaków, której bohaterką byłaby panda wielka, więc nie polecamy konkretnej pozycji. Zamiast tego sięgnij po atlas zwierząt albo encyklopedię dla dzieci z przedszkolnej biblioteczki i pokaż zdjęcia prawdziwych pand w bambusowym lesie. Zdjęcia pomogą dzieciom zobaczyć, że panda to dzikie zwierzę, a nie tylko pluszak. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Czarne uszka, białe futerko, w górach mieszka nasza pandeczka. Chrupie bambus cały dzień, a wieczorem kładzie się w cień.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Mała panda na drzewo wchodzi, mama panda na dole chodzi. Las bambusowy to ich dom, niech zielony zostanie on.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „16 marca obchodzimy Dzień Pandy. Będziemy rozmawiać o tym, gdzie żyje panda, co je i dlaczego ludzie ją chronią. Prosimy, aby dzieci przyszły ubrane na czarno-biało, a chętne mogą przynieść swoją pluszową pandę.”. Jako zadanie do domu zaproponuj wspólne obejrzenie z dzieckiem zdjęć pand w atlasie albo w internecie i narysowanie pandy w jej prawdziwym domu. W klasach 1-3 uczniowie mogą razem z rodzicem znaleźć jedną ciekawostkę o pandach i przynieść ją zapisaną na kartce.

Rodzice mogą pomóc w zebraniu materiałów do prac plastycznych: rolek po ręcznikach papierowych, papierowych talerzyków i kawałków czarnej i białej tkaniny. Jeśli grupa chce zrobić coś więcej, można razem z rodzicami przygotować drobną akcję dla lokalnej przyrody, na przykład zawieszenie budki dla ptaków albo posadzenie krzewu w ogrodzie przedszkola, i powiedzieć dzieciom, że tak samo ludzie w Chinach dbają o las pand. Udział ma być dobrowolny, bez presji na nikogo.

Najczęstsze pytania