Dzień bez Zakupów (ostatnia sobota listopada): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Autorka:

data święta

Dzień bez Zakupów obchodzi się w Polsce i w Europie w ostatnią sobotę listopada, więc data co roku jest trochę inna: w 2026 roku to 28 listopada, w 2027 roku 27 listopada, a w 2028 roku 25 listopada. W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie przypada dzień wcześniej, w piątek po amerykańskim Święcie Dziękczynienia. Ponieważ w Polsce to sobota, w placówce najlepiej świętować w piątek przed nią. Dzień bez zakupów w przedszkolu nie polega na tym, żeby straszyć dzieci sklepami albo pieniędzmi. To okazja, żeby porozmawiać o tym, czego naprawdę potrzebujemy, jak dbać o swoje rzeczy i jak dużo radości daje wspólna zabawa, która nic nie kosztuje.

We wpisie znajdziesz historię święta, ciekawostki do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Do tego prace plastyczne z tego, co już jest w sali, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki i pomysły na współpracę z rodzicami. Temat jest delikatny, bo rodziny mają różne możliwości, więc piszemy też o tym, jak prowadzić rozmowę, żeby nikt nie poczuł się gorszy. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić bez dodatkowego szukania i bez żadnych zakupów.

W skrócie

  • Data: ostatnia sobota listopada w Europie: 28 listopada 2026, 27 listopada 2027, 25 listopada 2028. W Ameryce Północnej dzień wcześniej, w piątek.
  • Zasięg: święto międzynarodowe, nieoficjalne, obchodzone w wielu krajach przez organizacje społeczne i ekologiczne.
  • Od kiedy: pierwszy raz w Kanadzie w 1992 roku, w Polsce od 2003 roku.
  • Wiek: zabawy dla dzieci od 2 lat do klasy 3.
  • Czego potrzebujesz: zabawki z sali, kartony, taśma, papier, kredki, klej, obrazki, koszyk, chusta animacyjna, szarfy.

Historia Dnia bez Zakupów

Dzień bez Zakupów (po angielsku Buy Nothing Day) wymyślił kanadyjski artysta Ted Dave. Pierwszy raz obchodzono go w Kanadzie we wrześniu 1992 roku jako dzień, w którym ludzie mieli się zastanowić nad tym, ile kupują i czy naprawdę tego potrzebują. Pomysł szybko podchwycił kanadyjski magazyn Adbusters, który zajmuje się krytyką reklamy, i święto zaczęło się rozchodzić po świecie. W 1997 roku przeniesiono je na piątek po amerykańskim Święcie Dziękczynienia, czyli na tak zwany Czarny Piątek, kiedy sklepy ogłaszają wielkie wyprzedaże i ludzie kupują wyjątkowo dużo. Wybór daty był celowy: chodziło o to, żeby w dniu największych zakupów zachęcić do chwili zastanowienia.

Poza Ameryką Północną Dzień bez Zakupów obchodzi się dzień później, w sobotę, która zawsze jest jednocześnie ostatnią sobotą listopada. Dlatego w różnych kalendarzach można spotkać różne daty, a niektóre polskie strony podają konkretny dzień, na przykład 28 listopada, który jest prawidłowy tylko w danym roku. W Polsce pierwszy Dzień bez Zakupów zorganizowano w 2003 roku. Obchodzą go przede wszystkim organizacje ekologiczne, grupy młodzieżowe i osoby, którym zależy na prostszym życiu. Z czasem przyjął się też w szkołach i przedszkolach jako okazja do rozmowy o odpowiedzialnym korzystaniu z rzeczy.

Dorośli obchodzą to święto w różny sposób. Jedni po prostu nic tego dnia nie kupują, inni organizują wymiany ubrań i książek, warsztaty naprawiania rzeczy albo happeningi przed centrami handlowymi, na przykład stoją z pustymi koszykami w kolejce do kasy. Dla dzieci ważna jest inna, prostsza myśl: każda rzecz powstała z czegoś, co dała nam przyroda, a ktoś włożył w nią pracę, więc warto ją szanować, naprawiać i dzielić się nią z innymi. Właśnie dlatego Dzień bez Zakupów zaliczamy do świąt przyrodniczych i ekologicznych, obok Dnia Ziemi i Dnia Recyklingu.

Po co obchodzić Dzień bez Zakupów z dziećmi

Małe dzieci codziennie spotykają się z kupowaniem: widzą zakupy rodziców, reklamy w telewizji i półki ze słodyczami przy kasie. Dzień bez Zakupów pozwala w spokojny sposób oddzielić to, czego potrzebujemy do życia, od tego, czego po prostu chcemy. To ważna umiejętność w sferze poznawczej i emocjonalnej, bo uczy odkładania przyjemności i radzenia sobie z rozczarowaniem, gdy nie wszystko można mieć od razu. Dzieci dowiadują się też, skąd biorą się rzeczy: że koszulka zaczyna się na polu bawełny, a zabawka z plastiku powstaje z surowców wydobywanych z ziemi. To początek myślenia o przyrodzie i o tym, że jej zasoby nie są nieskończone.

Równie ważna jest sfera społeczna. Wymiana zabawek, wspólne naprawianie książek i pożyczanie rzeczy uczą dzielenia się, troski o wspólne dobro i zaufania do innych. Dzieci przekonują się, że najlepsze zabawy często nie wymagają nowych zabawek, tylko kartonu, kolegów i wyobraźni, co rozwija kreatywność. Prace z tego, co już mamy, ćwiczą sprawność rąk i pomysłowość. Rozmowa musi być jednak prowadzona z wyczuciem: nie oceniamy, kto ma więcej, a kto mniej, i nie mówimy, że kupowanie jest złe. Celem jest mądre kupowanie i szacunek dla rzeczy, a nie zawstydzanie kogokolwiek.

Ciekawostki o rzeczach i zakupach dla dzieci

Ciekawostki przeczytaj w kilku porcjach i przy każdej zapytaj dzieci, co o tym myślą. Dobrze, gdy masz w ręku przedmiot, o którym mówisz, na przykład koszulkę albo starą zabawkę.

  • Każda rzecz zaczyna się w przyrodzie. Papier powstaje z drewna drzew, bawełniana koszulka z rośliny bawełny, a szklanka z piasku.
  • Do zrobienia ubrania potrzeba dużo wody. Bawełna, z której szyje się koszulki, musi rosnąć na polu i być podlewana, a potem materiał się farbuje i pierze.
  • Wiele zabawek przypływa do nas statkiem z drugiego końca świata. Zanim trafią do sklepu, pokonują bardzo długą drogę.
  • Zepsute rzeczy często można naprawić. W wielu miastach są kawiarenki naprawcze, w których ludzie razem reperują ubrania, zabawki i sprzęty.
  • Książki można pożyczać za darmo. W bibliotece wypożyczasz książkę, czytasz ją, oddajesz, a potem czyta ją ktoś inny.
  • Ubrania mogą mieć kilku właścicieli. Kurtka, z której wyrósł starszy brat albo kuzynka, może jeszcze długo służyć młodszemu dziecku.
  • Reklamy są robione po to, żebyśmy czegoś zapragnęli. Pokazują zabawki tak, żeby wyglądały na wspanialsze, niż są naprawdę.
  • Zwykły karton może być wszystkim. Domkiem, samochodem, rakietą albo łóżkiem dla lalki, a dzieci na całym świecie uwielbiają się nim bawić.
  • Prezent zrobiony własnymi rękami jest wyjątkowy. Nie ma drugiego takiego samego na świecie.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Najmłodsze dzieci nie rozumieją jeszcze, czym są pieniądze i zakupy, więc w tej grupie skupiamy się na dzieleniu się, dbaniu o zabawki i zabawie tym, co jest pod ręką. Wszystkie przedmioty są duże i bez drobnych elementów.

Wielki karton

Przynieś do sali duży karton po sprzęcie, bez zszywek i taśm, z odciętymi ostrymi brzegami. Postaw go na środku i nic nie mów, tylko poczekaj, co zrobią dzieci. Zwykle od razu do niego wchodzą, chowają się, pukają, zaglądają przez dziury i wymyślają, czym jest. Ty podsuwasz pomysły: „To nasz domek”, „To autobus, kto jedzie?”, „Teraz to tunel”. Zabawa rozwija wyobraźnię i ruch, a na koniec możesz powiedzieć, że karton nic nie kosztował, a bawiliście się nim cały ranek.

Misio u lekarza zabawek

Przygotuj kilka pluszaków z „ranami”: rozprutym szwem zabezpieczonym agrafką, której dzieci nie dotykają, albo po prostu z wymyśloną dolegliwością. Ty jesteś lekarzem zabawek, a dzieci twoimi pomocnikami: podają bandaż z paska materiału, przykładają „plaster” z papieru i głaszczą misia na pocieszenie. Opowiadaj, że zepsutej zabawki nie wyrzucamy, tylko leczymy. Po zajęciach zszyj prawdziwe dziury, a pluszaki niech wrócą na półkę „wyleczone”. Zabawa uczy troski o rzeczy i empatii, a najmłodsze dzieci uwielbiają rolę opiekuna.

Zabawka idzie w gości

Dzieci siedzą w kole, a ty podajesz jednemu z nich ulubioną zabawkę z sali, na przykład dużego pluszowego kota. Dziecko przytula zabawkę, mówi „proszę” i podaje ją sąsiadowi, który mówi „dziękuję”. Zabawka wędruje dookoła koła, a wszyscy śpiewają albo mówią prostą rymowankę. Potem możesz pozwolić, żeby jedno dziecko podało swoją zabawkę komuś, kogo wybierze. Zabawa uczy dzielenia się i grzecznych słów, a dla dwulatków, które wszystko nazywają „moje”, to ważne ćwiczenie.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Trzy- i czterolatki zaczynają rozumieć, że rzeczy się kupuje, i często proszą o nowe zabawki. To dobry wiek, żeby w prosty sposób odróżnić potrzeby od zachcianek.

Potrzebuję czy chcę?

Przygotuj obrazki rzeczy, których potrzebujemy do życia, takich jak woda, chleb, kurtka na zimę, buty, łóżko, i rzeczy, które są miłe, ale nie są konieczne, na przykład dziesiąty samochodzik, lizak, balon czy nowa lalka. Pokazuj obrazki po kolei, a dzieci decydują, czy ta rzecz jest potrzebna, czy tylko jej chcemy, i kładą obrazek na jednym z dwóch kocyków. Przy trudniejszych obrazkach porozmawiajcie, bo nie wszystko jest oczywiste. Podkreśl, że chcieć czegoś jest w porządku, ale warto wiedzieć, co jest naprawdę ważne. Zabawa uczy klasyfikowania i nazywania swoich pragnień.

Co można robić bez sklepu?

Usiądź z dziećmi w kole i rzuć hasło: „Co możemy dziś robić, żeby było fajnie, a niczego nie kupować?”. Dzieci podają pomysły, a ty rysujesz je szybko na dużym arkuszu: spacer, zabawa w berka, śpiewanie, budowanie z klocków, przytulanie, czytanie książki, puszczanie łódek z kory. Potem każde dziecko pokazuje pantomimą jedną czynność, a reszta zgaduje. Arkusz zostaje w sali jako „Mapa dobrych zabaw”. Zabawa rozwija mowę i wyobraźnię, a dzieci odkrywają, że najlepsze chwile często nic nie kosztują.

Wymiana na jeden dzień

Poproś rodziców wcześniej, żeby dzieci przyniosły jedną zabawkę, którą chętnie pożyczą koledze. Rano zabawki stoją na stole, a każde dziecko wybiera jedną cudzą i bawi się nią cały dzień, dbając o nią. Przed wyjściem do domu zabawki wracają do właścicieli, a dzieci opowiadają, jak się nimi bawiły, i dziękują. Dobrze jest ustalić z rodzicami, żeby nie przynosić rzeczy bardzo cennych ani drobnych. Zabawa uczy szacunku do cudzej własności, odpowiedzialności i zaufania.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki rozumieją już, skąd biorą się rzeczy i dlaczego czasem się psują, więc mogą naprawiać, planować i zastanawiać się nad reklamą.

Warsztat naprawiania książek

Przejrzyjcie razem kącik z książkami i wybierzcie te, które mają podarte kartki, odklejone okładki albo zagięte rogi. Przygotuj stolik naprawczy z przezroczystą taśmą, klejem w sztyfcie i nożyczkami z zaokrąglonymi końcami, a dzieci, pod twoim okiem, sklejają kartki, prostują rogi i wzmacniają grzbiety. Każda naprawiona książka dostaje na wewnętrznej stronie okładki naklejkę „Naprawiona przez grupę”. Porozmawiajcie, co by się stało, gdyby każdą podartą książkę wyrzucać. Zajęcia uczą cierpliwości, precyzji i szacunku dla wspólnych rzeczy.

Skąd przyszła koszulka?

Przygotuj zwykłą bawełnianą koszulkę i obrazki kolejnych etapów: pole bawełny, zbieranie bawełny, przędzenie nici, tkanie materiału, szycie w szwalni, statek z kontenerami, sklep. Dzieci układają obrazki w kolejności i opowiadają podróż koszulki, a ty dopowiadasz, ile ludzi pracowało, zanim koszulka trafiła na półkę. Potem dzieci oglądają swoje metki z ubrań i mogą spróbować odgadnąć, że to informacja, skąd ubranie przyjechało. Zabawa rozwija myślenie przyczynowo-skutkowe i pokazuje, że każda rzecz ma swoją historię.

Co obiecuje reklama?

Narysuj albo wytnij z gazety kilka prostych reklam zabawek i jedzenia, bez widocznych marek. Pokaż dzieciom jedną reklamę i zapytaj: „Co ta reklama obiecuje? Czy zabawka będzie tak samo duża i błyszcząca w domu?”. Opowiedz, że osoby, które robią reklamy, starają się, żebyśmy bardzo zapragnęli danej rzeczy, i dlatego pokazują ją w najładniejszy sposób. Na koniec dzieci same wymyślają reklamę dla zwykłego przedmiotu z sali, na przykład dla gumki do mazania, i zachwalają ją przed grupą. Zabawa uczy pierwszej krytycznej uwagi wobec reklamy i dobrze bawi.

Sklep, w którym płaci się przysługą

Urządźcie w sali sklepik, w którym na półkach zamiast towarów leżą karteczki z przysługami: „Pomogę ci zapiąć kurtkę”, „Zaśpiewam ci piosenkę”, „Pomogę posprzątać klocki”, „Narysuję ci obrazek”. Dzieci płacą nie pieniędzmi, tylko uśmiechem i słowem „dziękuję”, a wybraną przysługę spełniają jeszcze tego samego dnia. Sprzedawca zmienia się co kilka minut. Porozmawiajcie, że to, co najbardziej cenimy, często nie jest na sprzedaż. Zabawa uczy pomagania sobie nawzajem i buduje dobrą atmosferę w grupie.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią już liczyć, czytać i planować, więc Dzień bez Zakupów może być krótkim projektem o mądrym kupowaniu i drugim życiu rzeczy.

Lista zakupów detektywa

Przygotuj scenkę: rodzina idzie do sklepu po składniki na obiad i ma przygotowaną listę zakupów. Uczniowie dostają listę oraz obrazki półek sklepowych, na których obok potrzebnych rzeczy leżą kuszące dodatki: słodycze przy kasie, gadżety i wielkie promocje. Zadaniem uczniów jest zaznaczyć, co trzeba kupić, a co jest pokusą, i obliczyć, ile rodzina zaoszczędzi, jeśli trzyma się listy, przy wymyślonych, okrągłych cenach. Porozmawiajcie, dlaczego słodycze stoją przy kasie. Zajęcia ćwiczą czytanie, dodawanie i odejmowanie oraz pokazują, że plan pomaga podejmować dobre decyzje.

Druga szansa dla rzeczy

Uczniowie w grupach dostają karty z przedmiotami, które zwykle się wyrzuca: dziurawa skarpetka, słoik po dżemie, za mała kurtka, książka, z której się wyrosło, zepsuta kredka, pudełko po butach. Zadaniem grupy jest wymyślić dla każdego przedmiotu drugą szansę: naprawić, oddać komuś, wymienić, wykorzystać inaczej. Każda grupa przedstawia najlepszy pomysł, a klasa wybiera najbardziej pomysłowy. Zajęcia rozwijają kreatywność, pracę w grupie i wypowiadanie się przed klasą.

Mój dzień bez zakupów

Uczniowie planują na kartce sobotę, w której rodzina nic nie kupuje, a i tak jest wesoło. Rysują plan dnia z godzinami: co robimy rano, po obiedzie i wieczorem, i przy każdym punkcie piszą jedno zdanie. Podpowiedz pomysły: spacer do lasu, gra planszowa, pieczenie z tego, co jest w domu, wizyta u dziadków, budowanie domku z koca. Chętni po weekendzie opowiadają, czy udało się zrealizować plan. Zadanie nie może nikogo zmuszać ani oceniać rodzin, ma być propozycją i ćwiczeniem pisania oraz planowania czasu.

Klasowa wymiana książek

Zaplanujcie wymianę książek dla dzieci: każdy chętny przynosi jedną książkę, którą już przeczytał i może komuś oddać. Uczniowie przygotowują plakat z regulaminem, robią karteczki z krótką rekomendacją do każdej książki i układają je na stoliku według tematów. W dniu wymiany każdy, kto przyniósł książkę, wybiera inną. Książki, które zostaną, mogą trafić do biblioteki szkolnej. Zajęcia uczą pisania krótkiej opinii, organizacji wydarzenia i dzielenia się.

Prace plastyczne

Do wszystkich prac używamy tego, co już jest w sali albo co i tak trafiłoby do kosza. Przy nożyczkach i zszywaczu dzieci pracują pod nadzorem dorosłego.

Teatrzyk z pudełka po butach

  • pudełko po butach
  • resztki kolorowego papieru, gazety, skrawki materiału
  • patyczki po lodach albo słomki, klej, nożyczki, kredki

Dzieci odwracają pudełko na bok i wyklejają jego wnętrze jako scenę: las, pokój albo morze. Z resztek papieru wycinają postaci, rysują im twarze i przyklejają do patyczków. Dorosły nacina w górnej ściance szczelinę, przez którą można wsuwać postaci od góry. Gotowy teatrzyk pokazuje, że z rzeczy do wyrzucenia powstaje zabawka na wiele dni.

Kupon na przysługę

  • kartki z kolorowego papieru przycięte na kształt biletu
  • kredki, flamastry, naklejki
  • koperta z papieru

Dzieci przygotowują dla bliskich kupony na przysługi, których nie da się kupić w sklepie: „Kupon na przytulasa”, „Kupon na wspólne sprzątanie”, „Kupon na czytanie bajki tacie”. Młodsze dzieci rysują przysługę, a nauczyciel podpisuje kupon, a starsze piszą same. Kupony wkładają do koperty ozdobionej rysunkiem. To dobry prezent na każdą okazję i przypomnienie, że czas i pomoc są cenniejsze niż rzeczy.

Łatka na koszulce

  • wycięta z papieru sylwetka koszulki z narysowaną „dziurą”
  • skrawki kolorowego papieru i materiału
  • klej, kredki, nożyczki

Dzieci dostają papierową koszulkę z dziurą i zastanawiają się, co zrobić, żeby jeszcze długo służyła. Wycinają z resztek kolorową łatkę w kształcie serca, gwiazdy albo zwierzątka i naklejają ją na dziurę, a resztę koszulki ozdabiają wzorami. Opowiedz, że dawniej i dziś łatanie ubrań to sposób, żeby nie wyrzucać dobrych rzeczy. Z gotowych koszulek zróbcie wystawę „Naprawione, a jeszcze piękniejsze”.

Mapa dobrych zabaw (dla klas 1-3)

  • duży arkusz szarego papieru
  • kredki, farby, wycinki z gazet
  • klej, flamastry

Uczniowie rysują mapę okolicy szkoły albo osiedla i zaznaczają na niej miejsca, w których można spędzić czas bez kupowania: park, bibliotekę, plac zabaw, las, boisko, dom babci. Przy każdym miejscu doklejają rysunek lub wycinek i krótki podpis. Mapa wisi potem na korytarzu jako podpowiedź dla innych klas. Praca łączy plastykę z orientacją w najbliższej okolicy.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Ruch pozwala odreagować rozmowy przy stoliku, a przy okazji utrwala najważniejsze myśli dnia.

Pusty koszyk

Podziel dzieci na dwie drużyny i postaw na końcu sali dwa koszyki z woreczkami gimnastycznymi, które są „towarami”. Na sygnał dzieci po kolei biegną do koszyka, ale zamiast zabierać woreczek, muszą coś zostawić: kładą do koszyka swój woreczek i mówią na głos, czym mogą się podzielić, na przykład „uśmiechem” albo „pomocą”. Wygrywa drużyna, która pierwsza przyniesie i odda wszystkie woreczki. Zabawa łączy ruch z myślą, że dawanie może cieszyć bardziej niż branie.

Sklep zamknięty

Dzieci spacerują po sali przy muzyce jak klienci w sklepie, oglądając wyimaginowane półki. Gdy muzyka cichnie, mówisz „sklep zamknięty” i dzieci zastygają, a potem na twój znak pokazują ruchem jedną zabawę, która nic nie kosztuje: skakanie, taniec, budowanie wieży z rąk, przytulanie się z kolegą. Za każdym razem wywołujesz inną zabawę albo pozwalasz dzieciom wymyślić własną. Zabawa ćwiczy reakcję na sygnał i pobudza wyobraźnię ruchową.

Orkiestra z tego, co mamy

Zbierz z sali przedmioty, które wydają dźwięki: drewniane łyżki, garnek, klocki, kartony, gazety do szeleszczenia, kubki. Dzieci wybierają instrument i siadają w kole, a ty dyrygujesz: wskazana grupa gra głośno, cicho, szybko albo wolno, a uniesione ręce oznaczają ciszę. Potem grajcie razem do prostej piosenki, którą dzieci znają. Porozmawiajcie, że prawdziwa orkiestra potrzebuje drogich instrumentów, ale do wspólnej radości wystarczy to, co jest pod ręką. Zabawa rozwija poczucie rytmu i współdziałanie.

Scenariusz zajęć na Dzień bez Zakupów

TematCzego naprawdę potrzebuję?
Grupa wiekowa5-6 lat
Czasokoło 45 minut
Celedziecko odróżnia rzeczy potrzebne od zachcianek; wie, że rzeczy powstają z darów przyrody i dzięki pracy ludzi; potrafi zaproponować zabawę, która nic nie kosztuje; dba o wspólne rzeczy i naprawia je z pomocą dorosłego
Pomoceduży karton, obrazki do zabawy „Potrzebuję czy chcę?”, dwa kocyki, bawełniana koszulka i obrazki jej podróży, podarte książki z kącika, taśma, klej, arkusz papieru, flamastry, muzyka
Przebieg1. Powitanie (5 minut): na środku sali stoi pusty karton, dzieci zgadują, czym może być, i wymyślają co najmniej pięć pomysłów.
2. Rozmowa (5 minut): czym jest Dzień bez Zakupów, kto z dzieci był ostatnio na zakupach i co się kupuje w sklepie.
3. Potrzebuję czy chcę? (8 minut): sortowanie obrazków na dwóch kocykach i rozmowa przy trudnych przykładach.
4. Sklep zamknięty (5 minut): zabawa ruchowa przy muzyce.
5. Skąd przyszła koszulka? (8 minut): układanie podróży koszulki od pola do sklepu.
6. Warsztat naprawiania książek (10 minut): wspólne naprawianie książek z kącika.
7. Mapa dobrych zabaw (4 minuty): dzieci podają pomysły na zabawy bez kupowania, a ty je rysujesz.
ZakończenieDzieci siedzą w kole, podają sobie naprawioną książkę i każde mówi jedną rzecz, którą mogłoby komuś pożyczyć albo podarować z własnych rąk.
EwaluacjaPokazujesz kilka obrazków, a dzieci pokazują kciuk w górę, jeśli ta rzecz jest potrzebna do życia, i dłoń w bok, jeśli to zachcianka. Obserwuj, kto proponuje własne zabawy bez kupowania i kto chętnie włączył się w naprawianie.

Pamiętaj, że w grupie są dzieci z rodzin w bardzo różnej sytuacji. Nie pytaj, kto ile ma zabawek ani kto co dostał, i nie chwal publicznie rodzin, które kupują mniej, bo dla niektórych dzieci to nie wybór, tylko konieczność. Unikaj też straszenia, że kupowanie niszczy planetę, bo małe dziecko nie ma na to wpływu i może poczuć lęk albo winę. Dzień bez zakupów w przedszkolu ma dawać dzieciom poczucie, że potrafią dbać o rzeczy, dzielić się i bawić się pomysłowo, a nie wstydzić się czegokolwiek.

Książki, wiersze i piosenki

Nie znamy polskiej książki dla przedszkolaków, która w całości dotyczyłaby kupowania i oszczędzania i którą moglibyśmy polecić bez zastrzeżeń, dlatego zamiast listy tytułów proponujemy dwie rymowanki. Dobrym uzupełnieniem będzie natomiast każda książka z kącika, którą dzieci same naprawiły, przeczytana na głos na zakończenie dnia. Poniższe rymowanki napisał serwis dzien.edu.pl i możesz je dowolnie wykorzystywać w grupie. Pierwsza pasuje do zabawy w dzielenie się, a druga do naprawiania rzeczy.

  • Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Mam karton, mam koc i mam ciebie, budujemy domek jak w niebie. Nic nie kupię, nic nie trzeba, gdy jest zabawa i kromka chleba.
  • Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Misiu ma dziurkę, książka zgięty róg, nie wyrzucaj, ratuj, jak tylko byś mógł. Igła, taśma, klej i chwila czasu, i znów służą nam bez hałasu.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „W ostatnią sobotę listopada przypada Dzień bez Zakupów, a my będziemy o nim rozmawiać w piątek. Będziemy uczyć się dbać o rzeczy, naprawiać je i dzielić się nimi. Prosimy, aby dziecko przyniosło jedną zabawkę, którą chętnie pożyczy koledze na jeden dzień, oraz jeśli to możliwe, pudełko po butach do pracy plastycznej.”. Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinny plan soboty bez zakupów albo wspólne naprawienie jednej zepsutej rzeczy, na przykład przyszycie guzika lub sklejenie książki. W klasach 1-3 uczniowie mogą zapytać dziadków, jak dawniej naprawiało się ubrania i zabawki.

Chętni rodzice mogą pomóc zorganizować w przedszkolu wymianę ubrań dziecięcych albo książek, z których dzieci wyrosły. Taka wymiana powinna być dobrowolna i anonimowa, żeby nikt nie czuł się oceniany za to, co przynosi albo co bierze. Rodzic, który umie szyć albo majsterkować, może poprowadzić krótki warsztat naprawiania pluszaków. Każda forma udziału jest cenna, a dla wielu rodzin najważniejsze będzie po prostu wspólne spędzenie czasu w sobotę.

Najczęstsze pytania

Kiedy jest Dzień bez Zakupów?

W Polsce i w Europie Dzień bez Zakupów obchodzi się w ostatnią sobotę listopada: 28 listopada 2026, 27 listopada 2027 i 25 listopada 2028. W USA i Kanadzie przypada dzień wcześniej, w piątek po Święcie Dziękczynienia, dlatego w kalendarzach można trafić na różne daty.

Skąd się wziął Dzień bez Zakupów?

Święto wymyślił kanadyjski artysta Ted Dave, a pierwszy raz obchodzono je w Kanadzie w 1992 roku. W 1997 roku przeniesiono je na dzień największych wyprzedaży po Święcie Dziękczynienia, a w Polsce obchodzi się je od 2003 roku.

Jak obchodzić Dzień bez Zakupów w przedszkolu?

Porozmawiaj z dziećmi o tym, czego naprawdę potrzebujemy, naprawcie razem zabawki i książki, zorganizujcie wymianę zabawek na jeden dzień i bawcie się tym, co jest w sali. Gotowy scenariusz na 45 minut znajdziesz powyżej.

Co przynieść na Dzień bez Zakupów?

Nic nie trzeba kupować. Wystarczy zabawka do pożyczenia koledze albo pudełko po butach do pracy plastycznej, czyli rzeczy, które już są w domu.

Jak rozmawiać o zakupach, gdy rodziny mają różne możliwości?

Nie pytaj dzieci, kto ile ma i co dostał, i nie oceniaj rodzin. Skup się na dbaniu o rzeczy, dzieleniu się i zabawach, które nic nie kosztują, bo te tematy łączą wszystkie dzieci.

Więcej świąt dla dzieci

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *