Andrzejki (29 listopada): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Autorka:

data święta

Andrzejki obchodzimy wieczorem 29 listopada, w wigilię imienin Andrzeja, które przypadają 30 listopada. Kiedyś był to wieczór wróżb dla dziewcząt, które chciały poznać imię przyszłego męża, a dziś to wesoła zabawa dla wszystkich, od przedszkolaków po dorosłych. Andrzejki w przedszkolu organizuje się zwykle w ostatnich dniach listopada, często jako bal z wróżbami, muzyką i poczęstunkiem. Najwięcej pytań nauczycieli dotyczy lania wosku: czy można je robić z małymi dziećmi i jak zrobić to bezpiecznie. Odpowiadamy na to wprost i podajemy wróżby, które w ogóle nie wymagają ognia.

We wpisie znajdziesz historię andrzejek i dawnych wróżb, ciekawostki do przeczytania dzieciom oraz zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Dla najmłodszych przygotowaliśmy wróżby bez wosku i bez gorących naczyń, a dla starszych opis bezpiecznego lania wosku, w którym wosk wylewa wyłącznie dorosły. Do tego prace plastyczne, zabawy ruchowe na andrzejkowy bal, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki i pomysły na współpracę z rodzicami. Wróżby w przedszkolu dotyczą marzeń, zawodów i przyjemnych niespodzianek, a nie miłości i ślubu.

W skrócie

  • Data: wieczór 29 listopada, w wigilię imienin Andrzeja (30 listopada). W przedszkolu świętuje się w ostatni dzień pobytu dzieci przed tą datą.
  • Zasięg: polski zwyczaj ludowy, dziś zabawa obchodzona w domach, szkołach, przedszkolach i na zabawach dla dorosłych.
  • Od kiedy: pierwsza wzmianka w polskiej literaturze pochodzi z 1557 roku.
  • Wiek: zabawy dla dzieci od 2 lat do klasy 3, lanie wosku tylko jako pokaz dorosłego dla dzieci od 5 lat.
  • Czego potrzebujesz: buty dzieci, kubeczki, papier, folia aluminiowa, latarka, miski z wodą, farby, kolorowe kartki, chusta animacyjna. Do lania wosku: świeca, łyżka z długą rączką albo metalowy kubek, klucz z dużym uchem, miska z zimną wodą.

Historia andrzejek

Andrzejki biorą nazwę od świętego Andrzeja Apostoła, brata świętego Piotra, którego imieniny przypadają 30 listopada. Święty Andrzej jest patronem między innymi Szkocji, Grecji i Rosji. Zwyczaj wróżenia przypadał na wieczór przed jego dniem, czyli na noc z 29 na 30 listopada. Pierwszą polską wzmiankę literacką o andrzejkach zapisał Marcin Bielski w 1557 roku, więc zwyczaj ma w Polsce już kilka wieków. Andrzejki były też ostatnią okazją do zabawy przed adwentem, czyli czasem oczekiwania na Boże Narodzenie, w którym dawniej nie urządzano hucznych zabaw.

Pierwotnie wróżby andrzejkowe dotyczyły wyłącznie niezamężnych dziewcząt i miały odpowiedzieć na jedno pytanie: kiedy i za kogo wyjdę za mąż. Chłopcy mieli swój osobny wieczór wróżb, czyli Katarzynki, w wigilię imienin Katarzyny pod koniec listopada. Najsłynniejszą wróżbą jest lanie wosku na zimną wodę, często przez ucho od klucza: z kształtu zastygłego wosku albo z jego cienia na ścianie odczytywano sylwetkę przyszłego męża i jego zawód. Dziewczęta ustawiały też buty od ściany do progu, a ta, której but pierwszy dotarł do progu, miała pierwsza wyjść za mąż. Nasłuchiwano, z której strony zaszczeka pies, bo stamtąd miał przyjść narzeczony.

W niektórych regionach, na przykład na Kujawach i w Małopolsce, wróżono z pomocą gąsiora z zawiązanymi oczami: dziewczyna, do której podszedł, miała pierwsza wyjść za mąż. Losowano też przedmioty ukryte pod talerzami, na przykład obrączkę, która zapowiadała ślub, albo listek, który wróżył staropanieństwo. Jedną z wróżb indywidualnych było cięcie gałązki wiśni w dniu świętego Andrzeja i wstawianie jej do wody: jeśli zakwitła na Wigilię, panna mogła liczyć na szybki ślub. Z czasem wróżby przestały być sprawą samotnych dziewcząt i stały się zabawą młodzieży obojga płci. Dziś andrzejki to przede wszystkim wesoła tradycja, a w przedszkolu wróżby dotyczą marzeń, przyszłych zawodów i drobnych niespodzianek.

Po co obchodzić andrzejki z dziećmi

Andrzejki to jedno z niewielu żywych świąt ludowych, które dzieci mogą poznać przez zabawę. Wspólne wróżby pokazują, że tradycja to coś, co przekazują sobie pokolenia, i dają okazję do rozmowy z babcią i dziadkiem o tym, jak oni spędzali ten wieczór. Dzieci uczą się czekać na swoją kolej, kibicować innym i cieszyć się z cudzego wyniku, co jest ważną lekcją w sferze społecznej. Wróżby o przyszłych zawodach i marzeniach pomagają dzieciom mówić o sobie i swoich pragnieniach. Dla nieśmiałych dzieci to bezpieczna rama do wypowiedzenia się, bo „tak wyszło z wróżby”.

Andrzejki rozwijają też myślenie i wyobraźnię. Odczytywanie kształtów z wosku, cieni i kleksów to ćwiczenie spostrzegawczości i twórczego myślenia, podobne do szukania kształtów w chmurach. Starsze dzieci mogą porozmawiać o tym, czy wróżby naprawdę mówią prawdę, i dojść do wniosku, że to zabawa, a przyszłość zależy od nas. Lanie wosku w wersji pokazowej jest też dobrą okazją do lekcji bezpieczeństwa: dzieci uczą się, że ogień i gorący wosk to rzeczy, przy których zachowujemy dystans, a obsługuje je dorosły. Andrzejkowy bal z tańcami rozwija sprawność ruchową i poczucie rytmu.

Ciekawostki o andrzejkach dla dzieci

Przeczytaj dzieciom trzy lub cztery ciekawostki przed wróżbami, a resztę zostaw na przerwę na balu. Przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, po co dziewczęta ustawiały buty od ściany do drzwi?”, i pozwól dzieciom zgadywać. Najmłodszym wystarczy jedna ciekawostka o butach i jedna o wosku.

  • Andrzejki to wieczór przed imieninami Andrzeja. Imieniny są 30 listopada, a wróżby robi się dzień wcześniej, wieczorem.
  • Dawniej wróżyły tylko dziewczęta. Chciały się dowiedzieć, kto będzie ich mężem. Chłopcy wróżyli w swój wieczór, który nazywał się Katarzynki.
  • Wosk wylewano przez dziurkę od klucza. Używano dużego, starego klucza z otworem w uchwycie, a wosk spływał przez ten otwór do wody.
  • W wodzie wosk od razu twardnieje. Gorący, płynny wosk w zimnej wodzie szybko stygnie i zamienia się w twardą figurkę o dziwnym kształcie.
  • Najważniejszy był cień. Figurkę z wosku trzymano przed świecą albo lampą i z cienia na ścianie odgadywano, co przedstawia.
  • Buty wędrowały do drzwi. Dziewczęta stawiały buty jeden za drugim od ściany do progu. Czyj but pierwszy dotknął progu, ta miała pierwsza wyjść za mąż.
  • Wróżono nawet z gęsią. W niektórych wsiach gąsior z zawiązanymi oczami wybierał dziewczynę, która pierwsza wyjdzie za mąż.
  • Gałązka wiśni miała zakwitnąć na Wigilię. Cięto ją w andrzejki i wstawiano do wody, a kwiaty zimą były dobrym znakiem.
  • Andrzejki mają w Polsce kilkaset lat. Pierwszy raz napisano o nich w książce prawie pięćset lat temu.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata): wróżby bez wosku

Dla dwulatków i trzylatków nie robimy lania wosku ani żadnej zabawy z ogniem, gorącą wodą czy zapaloną świecą, nawet jako pokazu z bliska. Maluchy nie rozumieją jeszcze, że coś jest gorące, a ich ruchy są szybkie i nieprzewidywalne. Wróżby dla najmłodszych opierają się na zgadywaniu, odkrywaniu i niespodziance. Wszystkie przedmioty są duże, bez drobnych elementów, które mieszczą się w buzi, a każde dziecko dostaje „dobrą wróżbę”.

Co jest pod kubeczkiem?

Ustaw na stoliku trzy lub cztery duże, nieprzezroczyste kubki odwrócone dnem do góry. Pod każdym schowaj jeden duży przedmiot związany z zawodem albo zabawą: drewnianą łyżkę (kucharz), samochodzik (kierowca), pędzel (malarz), pluszowego misia (opiekun zwierząt). Dziecko wybiera kubek, podnosi go, a ty radośnie odczytujesz wróżbę: „Będziesz gotować pyszne zupy!”. Po każdej wróżbie zamieniasz przedmioty miejscami, żeby było zaskoczenie. Zabawa uczy nazw przedmiotów i zawodów, ćwiczy cierpliwe czekanie na swoją kolej i daje dużo radości.

Bucik idzie do drzwi

To wersja dawnej wróżby z butami, uproszczona dla maluchów. Każde dziecko zdejmuje jeden kapeć i siada w rzędzie, a ty ustawiasz kapcie jeden za drugim od ściany w stronę drzwi, wypowiadając imię właściciela. Gdy któryś kapeć dotknie progu, wszyscy klaszczą i wołają imię dziecka, a ono dostaje naklejkę z uśmiechem. Potem zaczynacie od nowa w innej kolejności, żeby każde dziecko mogło choć raz dotrzeć do drzwi. Zabawa uczy imion kolegów, czekania na swoją kolej i przelicza kroki do celu.

Cienie na ścianie

Zaciemnij salę zasłonami i zapal dużą latarkę skierowaną na białą ścianę albo prześcieradło. Ty pokazujesz w świetle latarki dużą figurkę z kartonu albo zabawkę, na przykład zwierzątko, a dzieci zgadują, czyj to cień. Potem dzieci same podchodzą i robią cienie rączkami, a ty mówisz, co widzisz: „Och, to ptaszek! Będziesz dużo podróżować!”. Latarkę trzymasz ty, a dzieci nie świecą sobie nią w oczy. Zabawa oswaja z półmrokiem, uczy, czym jest cień, i jest bezpiecznym zamiennikiem odczytywania cienia z wosku.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Trzylatki i czterolatki mogą już brać udział w kilku wróżbach z rzędu i rozumieją, że to zabawa w zgadywanie przyszłości. Dalej nie używamy ognia ani gorącego wosku, za to wprowadzamy wróżby z wodą, papierem i folią. Każda wróżba kończy się miłym zdaniem, które dziecko może zapamiętać i opowiedzieć w domu.

Wróżba z folii aluminiowej

To najlepszy zamiennik lania wosku dla przedszkolaków. Każde dziecko dostaje kawałek folii aluminiowej wielkości dłoni dorosłego i zgniata go w dowolny kształt, mocno ściskając, skręcając i rozciągając. Potem zaciemnij salę, włącz latarkę i trzymaj figurkę dziecka przed ścianą. Wszyscy razem patrzą na cień i zgadują, co przedstawia, a ty odczytujesz wróżbę: smok oznacza odwagę, drzewo długie przyjaźnie, a chmurka wesołe sny. Zabawa ćwiczy siłę dłoni i wyobraźnię, a dzieci przeżywają dokładnie to samo co przy wosku, czyli odczytywanie tajemniczego cienia.

Kolorowa woda

Przygotuj przezroczyste kubeczki z wodą i trzy lub cztery małe buteleczki z farbą rozrobioną w wodzie albo barwnikiem spożywczym. Każdy kolor ma swoje znaczenie, które zapisz obrazkiem na tablicy: czerwony to radość, niebieski podróż, żółty słoneczny dzień, zielony nowy przyjaciel. Dziecko z zamkniętymi oczami wybiera buteleczkę, a ty wkraplasz kilka kropel do jego kubka. Dzieci obserwują, jak kolor rozpływa się w wodzie w kształcie chmurki, i słuchają swojej wróżby. Zabawa uczy obserwacji i nazw kolorów, a zawartość kubków wylewa dorosły.

Serduszka z niespodzianką

Wytnij z czerwonego papieru duże serca, tyle ile dzieci w grupie, i przyklej je na arkusz tylko górną krawędzią, tak żeby dało się je podnieść jak klapki. Pod każdym sercem narysuj albo przyklej obrazek: piłkę, kwiat, gwiazdkę, rower, książkę, tort. Dziecko wybiera serce, podnosi je i opowiada, co zobaczyło, a ty dopowiadasz wróżbę, na przykład „Rower, więc czeka cię wspaniała wycieczka!”. To bezpieczna wersja dawnego przebijania serca szpilką, bez ostrych narzędzi. Zabawa ćwiczy mowę i odwagę w wypowiadaniu się przed grupą.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki mogą zobaczyć prawdziwe lanie wosku, ale wyłącznie jako pokaz, w którym wosk topi i wylewa dorosły, a dzieci obserwują z bezpiecznej odległości. Zanim zaczniesz, sprawdź regulamin placówki, bo w wielu przedszkolach używanie otwartego ognia jest zabronione, i wtedy zostań przy wróżbie z folii. W tej grupie wprowadzamy też wróżby wymagające czytania obrazków i liczenia.

Lanie wosku bezpiecznie

Przygotuj stabilny stół z dala od firanek i dekoracji, przykryty kocem albo grubym obrusem, oraz szeroką miskę z zimną wodą. Wosk ze świecy, najlepiej białej i bez dodatków zapachowych, topisz sama w metalowym kubku albo starej łyżce stołowej z długą rączką nad płomieniem świecy, a jeśli w placówce jest kuchenka, w kąpieli wodnej w kuchni. Dzieci siedzą na krzesłach za wyznaczoną taśmą na podłodze, co najmniej dwa kroki od stołu, i podchodzą tylko po swoją gotową, ostudzoną figurkę. Wosk wylewasz przez ucho dużego klucza, który trzymasz szczypcami albo w grubej rękawicy, bo metal szybko się nagrzewa. Miej pod ręką koc gaśniczy albo gaśnicę, zwiąż sobie włosy i nie noś luźnych rękawów, a po zakończeniu zgaś świecę i nie zostawiaj jej bez nadzoru ani na chwilę.

Gorący wosk może poparzyć skórę, więc dzieci nie trzymają klucza, nie mieszają wosku i nie wkładają rąk do miski, dopóki figurka nie ostygnie i nie wyjmiesz jej sama. Gdy wosk zastygnie, wyjmij figurkę, osusz ją ręcznikiem papierowym i oddaj dziecku, które trzyma ją przed latarką i razem z grupą odczytuje cień na ścianie. Jeśli dojdzie do kontaktu gorącego wosku ze skórą, schłodź to miejsce chłodną bieżącą wodą i nie odrywaj wosku na siłę, a o zdarzeniu poinformuj rodziców. Dla dużej grupy pokaz trwa długo, więc lej po jednej figurce na dziecko w kilku turach, a w przerwach prowadź inne wróżby. Wiele przedszkoli rozwiązuje to tak, że dorosły leje wosk dla wszystkich jeszcze przed zajęciami, a dzieci losują gotowe figurki.

Zawód z worka

Do worka albo poszewki włóż kilkanaście przedmiotów związanych z zawodami: stetoskop zabawkowy, kask, kredę, nożyczki z zaokrąglonymi końcami, łyżkę, grzebień, książkę, kierownicę zabawkową, mapę. Dziecko z zamkniętymi oczami wyciąga przedmiot i zgaduje dotykiem, co to jest, a potem otwiera oczy i mówi, kim zostanie w przyszłości. Grupa pomaga, pokazując ruchem, jak wygląda praca w tym zawodzie. Zabawa rozwija zmysł dotyku, słownictwo i wiedzę o zawodach, a każdy wynik jest powodem do radości.

Kleks przepowiedni

Każde dziecko dostaje kartkę złożoną na pół. Na jednej połowie robi pipetą albo pędzlem dwa lub trzy kleksy farby, składa kartkę i mocno przyciska dłonią, a po otwarciu widzi symetryczny, tajemniczy kształt. Dzieci w parach odczytują sobie nawzajem, co widzą w kleksie, a ty pomagasz zamienić to w wróżbę, na przykład „Widzę motyla, więc czeka cię kolorowa przygoda”. Kleksy po wyschnięciu możecie podpisać i powiesić jako „galerię przepowiedni”. Zabawa rozwija wyobraźnię i umiejętność opisywania.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią już czytać, liczyć i pisać, więc andrzejki mogą stać się okazją do zajęć łączących tradycję z językiem polskim i matematyką. Można też porozmawiać o tym, czy wróżby mówią prawdę i dlaczego ludzie od wieków chcieli poznać przyszłość. Lanie wosku w tym wieku dalej prowadzi dorosły, ale uczniowie mogą wcześniej sami opisać zasady bezpieczeństwa.

Liczbowa wróżba z imienia

Każdy uczeń zapisuje swoje imię i liczy litery. Przygotuj na tablicy tabelę wróżb: 3 litery oznaczają odkrywcę, 4 artystę, 5 wynalazcę, 6 podróżnika, 7 opiekuna zwierząt, 8 i więcej kucharza wielkich przyjęć. Starsi uczniowie mogą dodatkowo dodać do liczby liter dzień swoich urodzin i sprawdzić, czy wynik jest parzysty, co oznacza „dobry rok”, czy nieparzysty, czyli „rok przygód”. Na koniec porównajcie, ile osób w klasie dostało tę samą wróżbę. Zajęcia ćwiczą liczenie, dodawanie i pojęcie parzystości.

Ciasteczka z wróżbą z papieru

Uczniowie wycinają z kolorowego papieru koła, a na małych paskach piszą miłe przepowiednie dla kolegów, na przykład „Jutro ktoś cię rozśmieszy” albo „W tym tygodniu nauczysz się czegoś nowego”. Pasek wkładają na środek koła, składają koło na pół, a potem jeszcze raz zginają, tak żeby powstało papierowe ciasteczko. Wszystkie ciasteczka trafiają do koszyka i każdy losuje jedno. Zajęcia ćwiczą pisanie krótkich zdań i uczą życzliwości, bo przepowiednie mają być tylko dobre.

Wróżby babci i dziadka

Kilka dni wcześniej uczniowie dostają zadanie: zapytać dziadków albo starszych sąsiadów, czy wróżyli w andrzejki i jak to wyglądało. Na lekcji każdy opowiada jedną wróżbę, a klasa zapisuje je na wspólnym plakacie, dzieląc na wróżby z wosku, z przedmiotów, ze zwierząt i inne. Porozmawiajcie, które wróżby są podobne do tych z książek, a które były tylko w danej rodzinie albo w danej wsi. Zajęcia uczą zbierania informacji, mówienia przed grupą i szacunku dla wspomnień starszych osób.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy wycinasz wcześniej sama. Andrzejkowe prace mogą od razu posłużyć jako dekoracje na bal albo pomoce do wróżb. Nie używamy świec w dekoracjach sali, nawet jako ozdoby na stole.

Magiczna kula wróżki

  • papierowy talerzyk albo koło z brystolu
  • granatowa i fioletowa farba, gąbka
  • srebrny i złoty papier, klej, kredki

Dzieci malują talerzyk gąbką na granatowo i fioletowo, tak żeby kolory się mieszały jak mgła w kuli wróżki. Gdy farba wyschnie, przyklejają wycięte wcześniej srebrne gwiazdki, a starsze rysują w środku kuli to, co chciałyby zobaczyć w przyszłości. Pod kulą przyklejają podstawkę z brązowego paska papieru. Kule zawisną na ścianie jako dekoracja balu.

Kapelusz wróżbity

  • arkusz granatowego albo czarnego brystolu
  • żółty papier na gwiazdy i księżyce
  • klej, zszywacz albo taśma (obsługuje dorosły)

Dorosły zwija brystol w stożek dopasowany do głowy dziecka i skleja go. Dzieci wyklejają kapelusz gwiazdkami i księżycami, a starsze mogą wyciąć je samodzielnie z szablonu. Do kapelusza nie przyczepiamy gumki pod brodę, żeby nie zakładać dzieciom niczego na szyję, a kapelusz trzyma się na głowie dzięki dopasowaniu. W kapeluszach dzieci prowadzą wróżby na balu.

Klucz do przyszłości

  • sztywny karton
  • szablon dużego klucza
  • farba złota albo żółta, brokatowy klej, nożyczki

Dzieci od 5 lat odrysowują szablon klucza na kartonie i wycinają go, a młodszym robi to dorosły. Potem malują klucz złotą farbą i ozdabiają go kropkami kleju z brokatem. Na kluczu można napisać imię i jedno marzenie dziecka. Klucze przydadzą się w zabawie ruchowej i jako pamiątka andrzejek, a przy okazji opowiesz, po co dawniej używano klucza przy laniu wosku.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Andrzejki w przedszkolu często mają formę balu, więc warto przeplatać wróżby z tańcami i zabawami ruchowymi. Dzięki temu dzieci, które czekają na swoją wróżbę, nie nudzą się, a całość ma rytm prawdziwej zabawy. Do wszystkich zabaw wystarczy muzyka, chusta animacyjna i kilka prostych rekwizytów.

Wyścig butów

Podziel dzieci na dwie drużyny ustawione w rzędach przy ścianie. Każde dziecko zdejmuje jeden kapeć i podaje go do przodu, a pierwsze w rzędzie stawia kapeć na podłodze, następne dostawia swój tuż za nim, i tak dalej w stronę drzwi. Wygrywa drużyna, której rząd butów pierwszy dotknie wyznaczonej linii progu. Zabawa przypomina dawną wróżbę i ćwiczy współpracę w drużynie, a po niej dzieci szybko szukają swoich kapci.

Taniec z kluczem

Dzieci tańczą swobodnie przy muzyce, a jedno z nich trzyma papierowy klucz z pracy plastycznej. Gdy muzyka cichnie, dziecko z kluczem podaje go najbliższej osobie, a ta mówi swoje marzenie albo pokazuje ruchem, kim chciałaby zostać. Potem muzyka gra dalej, a klucz wędruje w kolejne ręce. Zabawa łączy taniec z wypowiadaniem się i pozwala każdemu dziecku choć raz stanąć w centrum uwagi.

Zaczarowana chusta

Dzieci trzymają chustę animacyjną i falują nią przy tajemniczej muzyce. Ty jesteś wróżką i wypowiadasz zaklęcie, na przykład „Kto ma czerwone skarpetki, ten zamieni się w kotka!”, a wywołane dzieci przebiegają pod chustą na czworakach. Kolejne zaklęcia zmieniają dzieci w ptaki, zajączki albo roboty. Na koniec wszyscy razem unoszą chustę wysoko i chowają się pod nią jak w namiocie wróżki. Zabawa uczy uważnego słuchania i reagowania na polecenie.

Scenariusz zajęć: andrzejki w przedszkolu

TematAndrzejkowe wróżby i zabawy
Grupa wiekowa4-5 lat
Czasokoło 45 minut
Celedziecko wie, że andrzejki to polski zwyczaj wróżenia w wieczór przed imieninami Andrzeja; bierze udział we wróżbach i czeka na swoją kolej; wie, że gorący wosk i ogień obsługuje tylko dorosły; opowiada o swoim marzeniu
Pomocefolia aluminiowa, latarka, kubki z wodą i farbą, serduszka z niespodzianką, kapcie dzieci, chusta animacyjna, kapelusz wróżki, muzyka
Przebieg1. Powitanie (5 minut): wchodzisz w kapeluszu wróżki i mówisz, że dziś jest wieczór andrzejkowy, a dzieci zgadują, co to znaczy.
2. Opowieść (5 minut): krótko o świętym Andrzeju, dawnych wróżbach i o tym, że dawniej wosk lano przez klucz.
3. Bezpieczeństwo (3 minuty): rozmowa, dlaczego wosku nie leją dzieci i co robimy, gdy w pobliżu jest ogień.
4. Bucik idzie do drzwi (6 minut): wróżba z kapciami.
5. Wróżba z folii (12 minut): dzieci zgniatają folię, a potem razem odczytujecie cienie na ścianie.
6. Zaczarowana chusta (6 minut): zabawa ruchowa z zaklęciami.
7. Serduszka z niespodzianką (8 minut): każde dziecko odkrywa swoją wróżbę i mówi, co ona oznacza.
ZakończenieDzieci siadają w kole, a każde kończy zdanie „Moje marzenie to…”. Wróżka żegna grupę zaklęciem na dobry sen i obiecuje, że wszystkie dobre wróżby się spełnią.
EwaluacjaDzieci pokazują kciuk w górę albo w dół przy zdaniach: „Wosk może lać dziecko” i „Andrzejki są w listopadzie”. Obserwuj, czy dzieci potrafiły zaczekać na swoją kolej i kto odważył się opowiedzieć o swoim marzeniu.

Jeśli organizujesz andrzejkowy bal z poczęstunkiem, zapytaj wcześniej rodziców o alergie pokarmowe i uzyskaj ich zgodę na częstowanie dzieci. Zamiast słodyczy dobrze sprawdzają się jabłka, mandarynki i wspólnie upieczone ciasteczka w kształcie klucza albo serca. Zaplanuj bal tak, żeby wróżby odbywały się w małych grupach przy stolikach, a reszta dzieci w tym czasie tańczyła z drugim dorosłym. Dzięki temu nikt nie czeka długo, a lanie wosku, jeśli je robisz, odbywa się w spokoju.

Książki, wiersze i piosenki

O andrzejkach nie ma wielu klasycznych książek dla małych dzieci, a teksty piosenek andrzejkowych krążą zwykle bez pewnego autora, więc nie polecamy konkretnych tytułów, których nie umiemy rzetelnie potwierdzić. Dobrym uzupełnieniem będą natomiast polskie bajki i legendy ludowe z wróżkami i czarodziejami, czytane przy przyciemnionym świetle latarki. Na bal wybierz wesołą muzykę taneczną i spokojną, tajemniczą muzykę instrumentalną na czas wróżb. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie.

  • Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Andrzejkowy wieczór mamy, swoją przyszłość dziś zgadujemy. Cień na ścianie, bucik w rzędzie, dobra wróżba dla nas będzie.
  • Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Wosk gorący, płomień jasny, pani leje, ja patrzę z daleka. Bo przy ogniu mądry przedszkolak spokojnie na swoją wróżbę czeka.

Jak zaangażować rodziców

Tydzień wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „W ostatnim tygodniu listopada zapraszamy dzieci na andrzejkowy bal z wróżbami. Prosimy o strój balowy albo przebranie wróżki, czarodzieja, gwiazdy lub dowolnej postaci. Wróżby z woskiem prowadzi wyłącznie nauczyciel, a dzieci obserwują je z bezpiecznej odległości.”. Jeśli planujesz poczęstunek, dołącz prośbę o informację o alergiach i zgodę na częstowanie. Zapytaj też, czy ktoś z rodziców chciałby pomóc przy balu jako drugi dorosły przy stoliku z wróżbami.

Jako zadanie do domu zaproponuj rozmowę z dziadkami o tym, jak oni spędzali andrzejki, a w klasach 1-3 zanotowanie jednej rodzinnej wróżby. Poproś rodziców, żeby w domu nie próbowali lania wosku z dzieckiem bez pełnego przygotowania, a jeśli chcą to zrobić, niech wosk leje dorosły, a dziecko patrzy z odległości. Dobrą domową alternatywą jest wróżba z folii aluminiowej i latarki, którą dzieci znają już z przedszkola. Udział w zadaniach jest dobrowolny.

Najczęstsze pytania

Kiedy są andrzejki?

Andrzejki obchodzimy wieczorem 29 listopada, w wigilię imienin Andrzeja, które przypadają 30 listopada. W przedszkolach bal andrzejkowy organizuje się zwykle w ostatnim tygodniu listopada.

Skąd się wzięły andrzejki?

Nazwa pochodzi od świętego Andrzeja Apostoła. Dawniej był to wieczór wróżb dla dziewcząt, które chciały poznać przyszłego męża, a pierwsza polska wzmianka o andrzejkach pochodzi z 1557 roku. Dziś to zabawa dla wszystkich.

Czy można lać wosk z dziećmi w przedszkolu?

Wosk topi i wylewa wyłącznie dorosły, a dzieci od 5 lat obserwują pokaz z bezpiecznej odległości i dostają ostudzoną figurkę. Najpierw sprawdź regulamin placówki, bo wiele przedszkoli zabrania otwartego ognia. Z młodszymi dziećmi zamiast wosku zrób wróżbę z folii aluminiowej i latarki.

Jak zorganizować andrzejki w przedszkolu?

Najlepiej jako bal, w którym wróżby odbywają się w małych grupach przy stolikach, a pozostałe dzieci tańczą. Dobrze sprawdzają się wróżby z kubeczkami, butami, folią, kolorową wodą i serduszkami. Scenariusz na 45 minut znajdziesz powyżej.

W co ubrać dziecko na andrzejki w przedszkolu?

Wystarczy strój odświętny albo przebranie wróżki, czarodzieja czy gwiazdy, a kapelusz wróżbity można zrobić w przedszkolu. Unikaj długich, powiewających elementów z łatwopalnych tkanin, jeśli w sali ma być pokaz lania wosku.

Więcej świąt dla dzieci

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *