Dzień Rodzeństwa (31 maja): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Rodzeństwa obchodzimy w Polsce i w wielu krajach Europy 31 maja, czyli dzień przed Dniem Dziecka. W Stanach Zjednoczonych to samo święto przypada 10 kwietnia. Dzień rodzeństwa w przedszkolu to dobra okazja, żeby porozmawiać o tym, co znaczy mieć brata albo siostrę: o wspólnej zabawie, o kłótniach o zabawki, o dzieleniu się rodzicami i o tym, że starszy brat bywa najlepszym obrońcą. Temat dotyka każdej rodziny inaczej, bo w grupie są jedynacy, dzieci z rodzeństwem przyrodnim, bliźniaki i dzieci, które właśnie dostały malutkiego brata. Dlatego wszystkie zabawy w tym wpisie działają także wtedy, gdy dziecko rodzeństwa nie ma, a rolę brata czy siostry grają kuzyni, koledzy z grupy albo pluszaki.

We wpisie znajdziesz krótką historię święta z wyjaśnieniem, skąd dwie daty, ciekawostki do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat oraz klasy 1-3. Do tego prace plastyczne z materiałów, które masz w sali, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, sprawdzone tytuły książek i pomysły na współpracę z rodzicami. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić bez szukania dodatkowych materiałów. Tam, gdzie temat wymaga delikatności, piszemy o tym wprost.

Historia Dnia Rodzeństwa

Święto rodzeństwa ma dwie daty, bo powstało niezależnie w dwóch miejscach. W Stanach Zjednoczonych zapoczątkowała je Claudia Evart, która chciała w ten sposób uczcić pamięć swojego brata i siostry, zmarłych w młodym wieku. W 1997 roku założyła fundację, której celem było ustanowienie dorocznego Dnia Rodzeństwa, a jako datę wybrała 10 kwietnia, czyli urodziny swojej siostry Lisette. We wrześniu 2005 roku święto zostało wpisane do oficjalnego spisu uroczystości Kongresu USA, choć nie jest świętem federalnym.

W Europie Dzień Rodzeństwa zaproponowała w 2014 roku Europejska Konfederacja Dużych Rodzin (ELFAC), która zrzesza organizacje rodzin wielodzietnych z różnych krajów. Europejskie święto przypada 31 maja i ma celebrować więzi oraz relacje między braćmi i siostrami. Szybko przyjęło się w kilku krajach, między innymi w Portugalii, Francji i Hiszpanii, a także w Polsce. Dlaczego wybrano akurat ostatni dzień maja, źródła nie tłumaczą jednoznacznie, więc nie będziemy tego zgadywać.

W Polsce Dzień Rodzeństwa obchodzi się przede wszystkim w przedszkolach, szkołach i bibliotekach, a także w rodzinach, które lubią małe domowe święta. Bliskość z Dniem Dziecka sprawia, że wiele placówek łączy oba święta w jeden tydzień o rodzinie i dzieciństwie. To dobre połączenie, bo 31 maja można mówić o relacjach w rodzinie, a 1 czerwca o prawach i radości dzieci. Nasz materiał przygotowaliśmy na 31 maja, ale zabawy sprawdzą się w dowolnym dniu tygodnia rodzinnego.

Po co obchodzić Dzień Rodzeństwa z dziećmi

Relacja z rodzeństwem to dla wielu dzieci pierwsza szkoła życia w grupie. W domu dziecko uczy się czekać na swoją kolej, dzielić się zabawkami, godzić się po kłótni i bronić młodszego brata na placu zabaw. W przedszkolu te same umiejętności są potrzebne każdego dnia, więc święto rodzeństwa to naturalny pretekst do pracy nad nimi w sferze społecznej i emocjonalnej. Dzieci nazywają uczucia, które towarzyszą życiu z bratem czy siostrą: radość, dumę, złość, zazdrość i tęsknotę. Wszystkie te uczucia są w porządku, a zabawa pomaga znaleźć sposób, żeby sobie z nimi radzić.

Święto ma też znaczenie dla dzieci, które właśnie zostały starszym rodzeństwem. Pojawienie się niemowlęcia w domu bywa trudne, a rozmowa w grupie pokazuje, że inni przeżywają to samo i że starszy brat ma swoje ważne miejsce. Dla jedynaków to okazja, żeby opowiedzieć o kuzynach, przyjaciołach i o tym, że bliskość nie zależy od liczby dzieci w domu. W sferze poznawczej dzieci porównują wiek, wzrost i kolejność urodzenia, a w sferze fizycznej ćwiczą współpracę w parach, która wymaga dopasowania ruchu do drugiej osoby. Zadbaj tylko o to, żeby żadne dziecko nie musiało mówić o sprawach, o których mówić nie chce.

Ciekawostki o rodzeństwie dla dzieci

Przeczytaj dzieciom trzy lub cztery ciekawostki na jedno spotkanie, a resztę zostaw na kolejne dni. Przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, czy bliźniaki zawsze wyglądają tak samo?”, i dopiero potem przeczytaj odpowiedź. Po każdej ciekawostce daj dzieciom chwilę na własne historie.

• Bliźnięta mogą być jednojajowe albo dwujajowe. Jednojajowe są do siebie bardzo podobne, a dwujajowe mogą się różnić tak jak zwykłe rodzeństwo, na przykład być chłopcem i dziewczynką.
• Nawet bliźnięta jednojajowe mają różne odciski palców. Wyglądają prawie tak samo, ale linie na opuszkach palców każde ma swoje.
• Rodzeństwo to nie tylko bracia i siostry z tymi samymi rodzicami. Są też bracia i siostry przyrodni, którzy mają jednego wspólnego rodzica, i rodzeństwo, które trafiło do jednej rodziny przez adopcję.
• Rodzeństwo mają też zwierzęta. Szczenięta z jednego miotu to bracia i siostry, podobnie jak kocięta czy prosięta, które rodzą się razem.
• Bracia i siostry często mówią podobnym głosem. Dlatego przez telefon łatwo ich pomylić.
• Rodzeństwo zwykle zna się najdłużej ze wszystkich ludzi w życiu. Rodzice są z nami od początku, ale brat czy siostra zostaje z nami często aż do starości.
• W wielu językach słowa „brat” i „siostra” brzmią podobnie. Po angielsku to „brother” i „sister”, a po niemiecku „Bruder” i „Schwester”.
• Młodsze rodzeństwo uczy się, patrząc na starsze. Maluch często szybciej próbuje chodzić, mówić albo jeść łyżką, bo naśladuje brata czy siostrę.
• Słowo „rodzeństwo” pochodzi od słowa „ród”. Tak samo jak słowa „rodzina”, „rodzice” i „urodziny”.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Najmłodsze dzieci nie rozumieją jeszcze pojęcia rodzeństwa, ale dobrze rozumieją bycie razem, pomaganie i dzielenie się. Stawiaj na zabawy w parach z dorosłym albo z drugim dzieckiem, dużo powtórzeń i proste gesty. Wszystkie pomoce mają być duże, bez guzików, koralików i drobnych klocków, które mieszczą się w buzi.

Dwa misie idą na spacer

Przygotuj dwa pluszaki, jeden duży i jeden mały, i przedstaw je jako brata i siostrę. Duży miś trzyma małego za łapkę i razem idą przez salę, a dzieci pomagają im pokonać „przeszkody”: poduszkę, krzesełko, tunel z chusty. Przy każdej przeszkodzie pytasz: „Kto pomoże małemu misiowi?”, a chętne dziecko przenosi pluszaka na drugą stronę. Na koniec misie się przytulają i dziękują sobie nawzajem. Zabawa uczy słów „duży” i „mały”, pokazuje, że starsi pomagają młodszym, i ćwiczy chodzenie z przedmiotem w rękach.

Wózek dla małej siostrzyczki

Przygotuj duży karton z przywiązanym do boku krótkim uchwytem z tektury albo zabawkowy wózek dla lalek i połóż w nim lalkę lub pluszaka, który jest małą siostrzyczką. Wytycz na podłodze taśmą albo szarfami krętą drogę przez salę. Dzieci po kolei, a potem parami, prowadzą wózek po drodze bardzo ostrożnie, tak żeby „siostrzyczka się nie obudziła”, a pozostałe dzieci szepczą „ciii”. Na końcu drogi dziecko wyjmuje lalkę, przytula ją i przekazuje wózek następnej osobie. Zabawa ćwiczy prowadzenie przedmiotu po wyznaczonym torze, delikatność i czekanie na swoją kolej.

Kołysanka dla młodszego braciszka

Każde dziecko dostaje lalkę albo miękkiego pluszaka, który jest młodszym braciszkiem lub siostrzyczką. Siadacie w kole i mówisz, że maluszek jest zmęczony, więc trzeba go ułożyć do snu. Dzieci kołyszą lalkę w ramionach, nucą razem z tobą prostą melodię na „a-a-a” i szepczą „dobranoc”. Potem delikatnie odkładają pluszaka na kocyk i przykrywają go chusteczką. Zabawa wycisza grupę, uczy delikatności wobec młodszych i pomaga dzieciom, które mają w domu niemowlę, przeżyć tę sytuację w zabawie.

Zabawy dla 3- i 4-latków

W tym wieku dzieci chętnie grają role i zaczynają rozumieć, że inni mogą czuć coś innego niż one. To dobry moment, żeby w zabawie przećwiczyć sytuacje, które znają z domu, i poszukać razem dobrych rozwiązań.

Kłótnia o samochodzik

Przygotuj dwie pacynki albo dwa pluszaki, które są rodzeństwem, i jedną zabawkę, na przykład samochodzik. Odegraj krótką scenkę: oba pluszaki chcą się bawić samochodzikiem, ciągną go do siebie i krzyczą „moje!”. Zatrzymaj scenkę i zapytaj dzieci, co czują pluszaki i co mogą zrobić. Dzieci podsuwają pomysły: bawić się na zmianę, bawić się razem, poszukać drugiej zabawki, zawołać mamę. Każdy pomysł odgrywacie od razu pacynkami i sprawdzacie, czy obaj bracia są zadowoleni. Zabawa uczy rozwiązywania konfliktów i pokazuje, że jest więcej niż jedno wyjście.

Starszy i młodszy

Dobierz dzieci w pary i daj każdej parze dwie szarfy w różnych kolorach. Dziecko z czerwoną szarfą jest starszym rodzeństwem, a z niebieską młodszym, i po chwili zamieniają się rolami. Mówisz, co robią: starszy pomaga młodszemu założyć „buty” (udawane), młodszy pokazuje starszemu swój rysunek, starszy prowadzi młodszego za rękę przez „ruchliwą ulicę” z krzeseł. Po zabawie pytasz, która rola była przyjemniejsza i dlaczego. Dzieci uczą się, że każda rola ma swoje dobre i trudne strony.

Moja rodzina z klocków

Każde dziecko buduje z dużych klocków swoją rodzinę: wysoki klocek to dorosły, niższy to starsze dziecko, najmniejszy to maluszek. Kto nie ma rodzeństwa, może dodać kuzyna, psa albo przyjaciela, a dzieci z dużymi rodzinami potrzebują po prostu więcej klocków. Potem każdy chętny pokazuje swoją rodzinę i mówi, kto jest kim. Porównujecie, kto ma więcej klocków, a kto mniej, i ustalacie, że każda rodzina jest dobra. Zabawa ćwiczy porównywanie wielkości i liczenie, a także wypowiadanie się przed grupą.

Zgadnij, czyje to rodzeństwo

Kilka dni wcześniej poproś rodziców o zdjęcie dziecka z rodzeństwem albo z kuzynami. Pokazujesz zdjęcia po kolei, a dzieci zgadują, czyja to rodzina, i szukają podobieństw: te same włosy, ten sam uśmiech, podobne okulary. Autor zdjęcia opowiada jednym zdaniem, co najbardziej lubi robić z bratem albo siostrą. Jeśli ktoś nie przyniesie zdjęcia, może narysować swoją rodzinę na miejscu. Zabawa ćwiczy spostrzegawczość i buduje poczucie, że każdy w grupie jest ważny.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki potrafią już rozmawiać o uczuciach, porównywać i planować. Proponuj im zadania, w których trzeba współpracować z drugą osobą, bo właśnie tego uczy życie z rodzeństwem.

Żywe zdjęcie rodzeństwa

Podziel dzieci na zespoły po trzy lub cztery osoby. Każdy zespół losuje kartkę z sytuacją, którą czytasz na głos po cichu tylko temu zespołowi: rodzeństwo na wakacjach nad morzem, rodzeństwo po kłótni o pilota, rodzeństwo czeka na tort urodzinowy, starsza siostra uczy brata jeździć na rowerze. Zespół ma chwilę, żeby się naradzić, a potem ustawia się w nieruchome „zdjęcie”, pokazując sytuację miną i całym ciałem. Pozostałe dzieci zgadują, co to za chwila z życia rodzeństwa, i mówią, po czym poznały. Zabawa rozwija ekspresję ruchową, współpracę w małej grupie i odczytywanie emocji z postawy ciała.

Uczucia w pudełku

Przygotuj pięć kartek z prostymi minami: radość, złość, smutek, zazdrość i duma. Czytasz krótkie sytuacje z życia rodzeństwa, na przykład „Mama przytula małą siostrę, a Kuba czeka”, „Starszy brat nauczył Olę jeździć na hulajnodze”, „Zosia zepsuła wieżę brata”. Dzieci wybierają minę, która pasuje do uczuć bohatera, i mówią, co mógłby zrobić. Zwróć uwagę, że w jednej sytuacji można czuć dwie rzeczy naraz, na przykład radość i zazdrość. Zabawa rozwija słownictwo emocjonalne i empatię, a dzieciom, które czują zazdrość wobec rodzeństwa, daje sygnał, że to normalne.

Ile mam lat, a ile mój brat?

Narysuj na dużym arkuszu oś z liczbami od 0 do 15. Każde dziecko przykleja karteczkę ze swoim imieniem przy swoim wieku, a obok karteczki rodzeństwa albo kuzynów. Potem liczycie: ile lat jest między tobą a bratem, kto jest najstarszy, kto najmłodszy, ile osób ma rodzeństwo młodsze, a ile starsze. Dzieci bez rodzeństwa mogą zaznaczyć przyjaciela albo kuzyna. Zabawa to wstęp do porównywania liczb i odejmowania, a przy okazji pokazuje, jak różne są rodziny w grupie.

Rodzeństwo pomaga

Ustaw w sali trzy stanowiska z zadaniami, które da się wykonać tylko we dwoje. Pierwsze: przenieść wielką piłkę, trzymając ją tylko plecami. Drugie: ułożyć obrazek z dużych puzzli, gdy jedno dziecko ma zasłonięte oczy, a drugie podpowiada. Trzecie: przejść przez salę z jedną nogą przywiązaną szarfą do nogi partnera (luźno, na wysokości kostki, pod twoim okiem). Pary przechodzą przez stanowiska i po każdym mówią, co pomogło im się dogadać. Zabawa uczy współpracy, słuchania i cierpliwości.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią już czytać, pisać krótkie teksty i prowadzić proste badania w klasie, więc Dzień Rodzeństwa może być małym projektem. Pamiętaj, żeby w zadaniach zawsze była możliwość opisania kuzyna, przyjaciela albo wymarzonego rodzeństwa.

Wywiad z bratem albo siostrą

Uczniowie układają w parach pięć pytań do rodzeństwa, na przykład „Co pamiętasz z moich pierwszych urodzin?”, „Czego mnie nauczyłeś?”, „Jaka była nasza największa kłótnia?”. Pytania zapisują na kartce, a w domu przeprowadzają wywiad i notują krótkie odpowiedzi. Następnego dnia chętni czytają najciekawszą odpowiedź na głos. Jedynacy robią wywiad z kuzynem, przyjacielem albo z rodzicem, który sam miał rodzeństwo. Zajęcia ćwiczą układanie pytań, zapisywanie informacji i słuchanie innych.

Ranking klasowych rodzin

Przeprowadźcie w klasie ankietę: ilu uczniów ma jednego brata albo siostrę, ilu dwoje, ilu troje i więcej, a ilu nie ma rodzeństwa. Wyniki zapisujecie kreskami, a potem rysujecie z nich prosty diagram słupkowy na dużym arkuszu. Uczniowie odczytują diagram: czego jest najwięcej, czego najmniej, o ile więcej. Pilnuj, żeby wynik nikogo nie wyróżniał, bo chodzi o obraz klasy, a nie o ocenę rodzin. Zajęcia łączą matematykę z rozmową o tym, że każda rodzina jest inna.

List do rodzeństwa

Uczniowie piszą krótki list do brata albo siostry, w którym dziękują za jedną konkretną rzecz i przepraszają za jedną rzecz, jeśli chcą. Podpowiedz początek: „Kochany bracie,” albo „Droga siostro,” i zakończenie z podpisem. Młodsze dzieci mogą napisać trzy zdania, a starsze dłuższy tekst z rysunkiem. List trafia do koperty, którą uczeń sam ozdabia i wręcza w domu 31 maja. Zajęcia ćwiczą pisanie listu jako formy użytkowej i uczą wyrażania wdzięczności.

Rodzeństwa w bajkach

Wypiszcie na tablicy bohaterów bajek i książek, którzy są rodzeństwem, na przykład Jaś i Małgosia albo dzieci z Bullerbyn. Uczniowie w grupach wybierają jedną parę i odpowiadają na pytania: jak sobie pomagali, o co się kłócili, co by się stało, gdyby jedno z nich działało samo. Potem każda grupa przygotowuje krótką scenkę, w której rodzeństwo z bajki rozwiązuje nowy problem. Zajęcia ćwiczą analizę postaci, pracę w grupie i wypowiedź ustną.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy wycinasz wcześniej sama. Wszystkie prace da się zrobić z tego, co jest w przedszkolnej szafie.

Łańcuszek trzymających się za ręce

• długi pasek papieru złożony w harmonijkę
• szablon ludzika z rękami sięgającymi do krawędzi
• nożyczki (pod nadzorem dorosłego), kredki, flamastry

Dorosły albo starsze dziecko odrysowuje ludzika na złożonym pasku tak, żeby dłonie dotykały brzegów, i wycina go przez wszystkie warstwy. Po rozłożeniu powstaje łańcuszek postaci trzymających się za ręce. Dzieci kolorują tyle ludzików, ile osób jest w ich rodzeństwie, a resztę mogą zamienić w kuzynów, rodziców albo przyjaciół. Na każdym ludziku piszą albo dyktują imię. Łańcuszki można zawiesić w sali jako girlandę rodzin.

Dwie dłonie, jedno serce

• kartka z bloku technicznego
• farby plakatowe w dwóch kolorach i pędzel
• czerwony papier, klej

Dziecko odbija na kartce swoją dłoń jednym kolorem farby. W domu albo w przedszkolu, jeśli rodzeństwo chodzi do tej samej placówki, obok odbija się dłoń brata lub siostry innym kolorem, tak żeby kciuki się stykały. Między dłońmi dziecko przykleja serce z czerwonego papieru. Jeśli dziecko nie ma rodzeństwa, drugą dłoń może odbić kuzyn, przyjaciel z grupy albo rodzic. Gotowa praca to prezent na 31 maja.

Rodzinne drzewko z rolek

• kilka rolek po papierze toaletowym
• brązowa i zielona farba, zielona bibuła
• papier, kredki, klej, nożyczki (pod nadzorem dorosłego)

Dzieci malują rolki na brązowo i zostawiają do wyschnięcia, a potem sklejają je razem jako pień i gałęzie. Z zielonej bibuły robią korony drzewa. Na małych kółkach z papieru rysują twarze rodzeństwa, siebie i rodziców, i przyklejają je na gałęziach tak, żeby rodzeństwo siedziało obok siebie. Starsze dzieci podpisują imiona i wiek. Praca pokazuje, że rodzeństwo wyrasta z jednego pnia.

Portret w połówkach

• kartka złożona na pół
• kredki, pastele
• zdjęcie rodzeństwa (opcjonalnie)

Na jednej połowie kartki dziecko rysuje siebie, a na drugiej brata albo siostrę, tak żeby obie twarze patrzyły na siebie. Dorysowuje rzeczy, które ich łączą, na przykład wspólną piłkę, psa albo ulubiony kolor, i rzeczy, które ich różnią. Starsze dzieci podpisują „To mnie łączy z…” i „To nas różni…”. Dzieci bez rodzeństwa rysują kogoś, kto jest dla nich jak brat albo siostra. Praca rozwija obserwację i uczy mówić o podobieństwach i różnicach.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Zabawy ruchowe na Dzień Rodzeństwa najlepiej robić w parach albo w małych zespołach, bo chodzi w nich o dopasowanie się do drugiej osoby. Przy zabawach z chustą pilnuj, żeby dzieci nie owijały się nią wokół szyi.

Rodzeństwo pod chustą

Dzieci trzymają brzeg chusty animacyjnej, a ty dobierasz je w pary, które na czas zabawy są rodzeństwem. Gdy grupa uniesie chustę wysoko, wołasz jedną parę, a „brat i siostra” chwytają się za ręce i razem przebiegają pod chustą na drugą stronę, zanim ta opadnie. Nie wolno puścić ręki, więc para musi dopasować tempo do siebie. W kolejnej rundzie wołasz trójki, a na koniec całe „wielkie rodzeństwo”, czyli połowę grupy naraz. Zabawa ćwiczy współpracę w ruchu, szybką reakcję i pokazuje, że rodzeństwo najlepiej radzi sobie razem.

Plecami do pleców

Dzieci stają w parach, plecami do siebie, i łączą łokcie. Na hasło „siadamy” powoli siadają na podłodze, opierając się o siebie, a na hasło „wstajemy” próbują razem wstać bez puszczania rąk. Potem pary chodzą bokiem po sali, nie rozłączając się. To trudne ćwiczenie, które wymaga dogadania się i równego tempa, dokładnie jak wspólne sprawy rodzeństwa. Młodszym wystarczy samo siadanie plecami do siebie i kołysanie się na boki.

Duży bęben, mały bębenek

Podziel grupę na dwie części: jedna to starsze rodzeństwo, druga młodsze. Gdy grasz wolno i mocno na dużym bębnie albo uderzasz dłonią w stół, starsze rodzeństwo chodzi po sali ciężkimi, dużymi krokami. Gdy grasz szybko i cicho na tamburynie albo grzechotce, młodsze rodzeństwo drepcze na palcach drobnymi kroczkami. Kiedy oba instrumenty zabrzmią naraz, każde dziecko szuka pary z drugiej grupy, łapie ją za rękę i razem idą w jednym tempie. Zabawa ćwiczy rozróżnianie tempa i siły dźwięku, reakcję na sygnał muzyczny i dopasowanie się do drugiej osoby.

Scenariusz zajęć: Dzień Rodzeństwa w przedszkolu

Temat	Brat, siostra i ja
Grupa wiekowa	5-6 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, kim jest rodzeństwo, także przyrodnie; nazywa uczucia, które pojawiają się między rodzeństwem; proponuje sposób rozwiązania kłótni; współpracuje w parze przy zadaniu ruchowym
Pomoce	dwie pacynki, samochodzik, kartki z minami, chusta animacyjna, paski papieru do łańcuszków, kredki, nożyczki
Przebieg	1. Powitanie (5 minut): dzieci siadają w kole, a każde mówi, czy ma rodzeństwo, kuzyna albo przyjaciela jak brat. 2. Ciekawostki (5 minut): trzy ciekawostki o bliźniakach, rodzeństwie zwierząt i słowie „rodzeństwo”. 3. Kłótnia o samochodzik (8 minut): scenka z pacynkami i szukanie rozwiązań. 4. Uczucia w pudełku (7 minut): dopasowanie min do sytuacji z życia rodzeństwa. 5. Rodzeństwo pod chustą (7 minut): zabawa ruchowa z zamianą miejsc. 6. Łańcuszek trzymających się za ręce (10 minut): praca plastyczna. 7. Rozmowa (3 minuty): co mogę dziś zrobić miłego dla brata, siostry albo kolegi.
Zakończenie	Dzieci trzymają się za ręce w kole i przekazują sobie uścisk dłoni, a na koniec razem mówią „Każda rodzina jest ważna”.
Ewaluacja	Dzieci pokazują kciuk w górę albo w dół przy pytaniach: czy wiesz, co zrobić, gdy kłócisz się o zabawkę, i czy zazdrość jest czymś złym. Obserwuj, które pary dobrze współpracowały przy zabawie z chustą.

Zanim poprowadzisz zajęcia, sprawdź, czy w grupie nie ma dziecka, które niedawno straciło brata lub siostrę albo przechodzi trudną sytuację rodzinną, na przykład rozstanie rodziców i rozdzielenie rodzeństwa. W takim przypadku porozmawiaj wcześniej z rodzicami i zapytaj, jak dziecko chciałoby uczestniczyć w zajęciach. Nie zmuszaj nikogo do opowiadania o rodzinie i zawsze dawaj możliwość mówienia o kuzynach czy przyjaciołach. Dobrze też unikać porównań typu „kto ma więcej rodzeństwa”, które mogą zawstydzić jedynaków.

Książki, wiersze i piosenki

Z młodszymi dziećmi przeczytaj baśń braci Grimm „Jaś i Małgosia” w wersji z obrazkami, bo to najbardziej znana historia o rodzeństwie, które razem wychodzi z opresji. Przedszkolakom i uczniom spodoba się też seria Dimitera Inkiowa „Ja i moja siostra Klara”, w której młodszy brat opowiada o psotach starszej siostry. Starszym dzieciom poleć „Dzieci z Bullerbyn” Astrid Lindgren, gdzie są aż trzy pary rodzeństwa, oraz „Dzieci z ulicy Awanturników” tej samej autorki o Jonasie, Marii i małej Lotcie. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Mam brata, mam siostrę, czasem jest nam prosto, a czasem jest trudno, gdy klocków jest mało. Lecz kiedy się zgodzimy, to świat cały zdobędziemy.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Starszy pomoże, młodszy przytuli, razem na spacer, razem do buli. Kłótnia minęła, znów się śmiejemy, bo my rodzeństwo, razem umiemy.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „31 maja obchodzimy Dzień Rodzeństwa. Będziemy rozmawiać o tym, jak dobrze bawić się razem, dzielić się i godzić po kłótni. Prosimy o przyniesienie zdjęcia dziecka z rodzeństwem, kuzynami albo przyjaciółmi.”. Dodaj zdanie, że zdjęcie jest dobrowolne i że dzieci bez rodzeństwa pokażą bliską osobę. Jako zadanie do domu zaproponuj wspólne odbicie dłoni rodzeństwa albo rodzinną rozmowę o tym, kto w rodzinie ma braci i siostry, łącznie z dziadkami. W klasach 1-3 zadaniem może być wywiad z bratem lub siostrą opisany wyżej.

Jeśli w przedszkolu jest rodzeństwo z różnych grup, zorganizuj krótkie spotkanie: starszy brat przychodzi na kwadrans do grupy młodszego i czyta mu książkę albo razem układają puzzle. Rodzice mogą pomóc w przygotowaniu takiej wizyty, a dzieci będą z niej bardzo dumne. Warto też poprosić rodziców, żeby 31 maja wieczorem dali rodzeństwu czas na wspólną zabawę bez ekranów. Udział we wszystkich propozycjach ma być dobrowolny.

Najczęstsze pytania