Dzień Pluszowego Misia (25 listopada): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Pluszowego Misia obchodzimy co roku 25 listopada i w polskich przedszkolach to jedno z najbardziej lubianych świąt jesieni. Tego dnia dzieci przychodzą do sali ze swoim misiem pod pachą. Dzień pluszowego misia w przedszkolu ma w sobie coś wyjątkowego, bo bohaterem zajęć jest zabawka, którą dziecko zna najlepiej i z którą często zasypia. Dzięki temu nawet nieśmiałe dzieci chętniej mówią i bawią się w grupie.

W tym wpisie znajdziesz prawdziwą historię pluszowego misia, ciekawostki do przeczytania dzieciom i osobne zabawy dla dzieci w wieku 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat oraz dla klas 1-3. Są też prace plastyczne, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, pewne tytuły książek i podpowiedzi dla rodziców. Wszystko przeprowadzisz z tym, co jest w przedszkolnej szafie. Dużo miejsca poświęcamy zwyczajowi przynoszenia misia z domu i temu, jak zadbać o dzieci, które swojego misia nie mają.

Historia Dnia Pluszowego Misia

Zacznijmy uczciwie: nie wiadomo, kto ustanowił Dzień Pluszowego Misia. Polskie media piszą, że święto ogłoszono w 2002 roku, na setną rocznicę powstania pluszowego misia, ale nie podają, kto to zrobił. Pewne jest, że data 25 listopada jest w Polsce powszechnie przyjęta i od lat obchodzona w przedszkolach. W Stanach Zjednoczonych istnieje osobne święto, National Teddy Bear Day, przypadające 9 września, ale u nas się go nie obchodzi. Dużo lepiej udokumentowana jest historia samej zabawki i to ją warto opowiedzieć dzieciom.

W listopadzie 1902 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Theodore Roosevelt pojechał na polowanie do stanu Mississippi. Towarzyszący mu ludzie osaczyli czarnego niedźwiedzia i przywiązali go do drzewa, żeby prezydent mógł go łatwo zastrzelić. Roosevelt odmówił, bo uznał strzelanie do zwierzęcia, które nie może uciec, za niesportowe. Rysownik Clifford Berryman narysował o tym obrazek, który 16 listopada 1902 roku ukazał się w dzienniku „The Washington Post”, a na kolejnych wersjach rysunku niedźwiedź był coraz mniejszy i milszy.

Rysunek zobaczył Morris Michtom, który prowadził w Nowym Jorku sklep ze słodyczami. Uszył małego, miękkiego niedźwiadka i postawił go na wystawie z napisem „Teddy’s bear”, bo Teddy to zdrobnienie imienia Theodore, a potem założył firmę produkującą zabawki. W tym samym czasie w Niemczech Richard Steiff zaprojektował w 1902 roku misia z ruchomymi łapkami dla firmy swojej ciotki, Margarete Steiff. Firma pokazała go na targach zabawek w Lipsku w marcu 1903 roku i dostała zamówienie na 3000 sztuk.

Pluszowy miś ma więc dwie równoległe historie, amerykańską i niemiecką, i obie zaczynają się około 1902 roku. W Polsce 25 listopada stał się przede wszystkim świętem przedszkolnym. Najbardziej typowy zwyczaj to przyniesienie własnego misia z domu, a wiele placówek organizuje też misiowe przyjęcie, szpital dla misiów albo wystawę pluszaków.

Po co obchodzić Dzień Pluszowego Misia z dziećmi

Ulubiony miś daje małemu dziecku poczucie bezpieczeństwa i przypomina dom, co ważne zwłaszcza w adaptacji. W sferze emocjonalnej pomaga nazywać uczucia, bo łatwiej powiedzieć „mój miś się boi” niż „ja się boję”. Zabawy w opiekę nad misiem uczą empatii, troski i delikatności. Społecznie misie są pretekstem do rozmowy: dzieci pokazują swoje zabawki, pytają o imiona misiów kolegów i uczą się, że o cudzą własność trzeba dbać.

W sferze poznawczej miś daje materiał do porównywania, liczenia i opisywania, bo jest duży albo mały, jasny albo ciemny, z kokardą albo bez. Starsze dzieci poznają prawdziwą historię z 1902 roku i uczą się myśleć o kolejności wydarzeń. Rozwój fizyczny wspierają zabawy, w których dzieci chodzą jak niedźwiedzie, balansują z woreczkiem na głowie i ćwiczą dłonie przy pracach plastycznych.

Ciekawostki o pluszowych misiach dla dzieci

Te ciekawostki możesz czytać dzieciom w kole, po jednej lub dwie między zabawami. Przy starszych dzieciach pytaj po każdej, co je zdziwiło.

• Angielska nazwa misia, teddy bear, pochodzi od prezydenta Theodore’a Roosevelta, którego nazywano Teddy.
• Prezydent Roosevelt nie chciał strzelać do niedźwiedzia przywiązanego do drzewa, bo uważał, że to nieuczciwe. Było to w listopadzie 1902 roku.
• Rysownik Clifford Berryman narysował tę historię do gazety, a na kolejnych rysunkach niedźwiedź był coraz mniejszy i milszy.
• Jeden z pierwszych misiów stał na wystawie sklepu ze słodyczami w Nowym Jorku. Uszył go Morris Michtom.
• Firma Margarete Steiff z Niemiec, zanim zaczęła szyć misie, szyła słonie z materiału, które służyły jako poduszeczki na igły.
• Misie firmy Steiff od 1904 roku mają w uchu mały metalowy guzik, po którym można je rozpoznać.
• Kubuś Puchatek dostał imię po prawdziwej niedźwiedzicy Winnipeg, którą chłopiec Krzyś oglądał w londyńskim zoo.
• Miś Uszatek ma klapnięte ucho, bo w opowiadaniach bardzo długo siedział na półce w sklepie z zabawkami.
• W Polsce żyją prawdziwe niedźwiedzie brunatne, głównie w górach na południu kraju. Zimą śpią w kryjówce zwanej gawrą.
• Największy pluszowy miś na świecie uszyto w Meksyku w 2019 roku i miał ponad 19 metrów, czyli był wyższy niż sześciopiętrowy blok.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Mój miś mówi dzień dobry

Usiądź z dziećmi w kole, każde trzyma swojego misia, a dzieci bez misia dostają pluszaka z przedszkolnego koszyka. Zacznij od swojego misia: pomachaj jego łapką i powiedz jego głosem „Dzień dobry, jestem Miś Bury”. Potem twój miś podchodzi do każdego dziecka i wita się z jego misiem, stukając go w nosek albo podając łapkę, a dziecko, jeśli chce, mówi imię swojego pluszaka. Dziecko, które jeszcze nie mówi, może tylko pomachać łapką. Zabawa oswaja z mówieniem przy grupie i daje każdemu poczucie, że zostało zauważone.

Gdzie jest miś?

Przygotuj chustę animacyjną i jednego dużego przedszkolnego misia. Pokaż dzieciom misia, przykryj go chustą i zapytaj „Gdzie jest miś?”, a potem pozwól dzieciom podnieść rożek i odkryć zgubę. W kolejnych rundach chowaj misia w różnych miejscach sali, zawsze tak, żeby wystawała łapka albo ucho. Zabawa uczy najmłodszych, że rzecz istnieje, choć jej nie widać, a przy okazji wprowadza słowa „pod”, „za” i „obok”.

Misiowe kołysanie

Rozłóż chustę animacyjną i poproś dzieci, żeby położyły na środku swoje misie, jak do łóżka. Wszyscy chwytają brzegi chusty i bardzo powoli kołyszą misie, a ty nucisz spokojną melodię albo mówisz cicho „a-a-a, misie idą spać”. Potem kładziecie chustę na podłodze, szepczecie misiom „dobranoc”, a każde dziecko odszukuje swojego misia i przytula go na dzień dobry. Zabawa wycisza, uczy wspólnego działania i rozpoznawania własnej zabawki.

Zabawy dla 3- i 4-latków

Misiowe przedstawianie się

Zaproś dzieci do koła z misiami na kolanach i wyjaśnij, że dziś misie przedstawiają się same, a dzieci są ich głosem. Każde dziecko unosi misia i mówi za niego trzy rzeczy: jak się nazywa, czyj jest i co lubi, na przykład „Jestem Puszek, jestem misiem Oli i lubię spać pod kołdrą”. Jeśli brakuje słów, podpowiadaj pytaniami, a nieśmiałe dziecko może szepnąć odpowiedź tobie, a ty powtórzysz ją głośno. Mówienie „za misia” zdejmuje z dzieci presję, a zabawa uczy wypowiedzi pełnym zdaniem i czekania na swoją kolej.

Szpital dla misiów

Przygotuj kącik: stolik jako gabinet, kocyki jako łóżka, bandaże, plastry i pudełko po chusteczkach jako apteczkę. Dzieci są na zmianę lekarzami, pielęgniarkami i opiekunami misiów, które przychodzą z bolącą łapką albo katarem. Lekarz osłuchuje misia rolką po papierze, zakłada bandaż i mówi, co pomoże: odpoczynek, ciepła herbata albo sen. Umówcie się, że misiów nie rozcinamy i nie rozbieramy na siłę, bo to ukochane zabawki. Zabawa oswaja z wizytą u lekarza i uczy troski o innych.

Duży, średni i mały

Zbierz misie na dywanie i zaproponuj ułożenie ich w rodzinę od największego do najmniejszego. Najpierw porównajcie dwa misie, a potem dokładajcie kolejne i szukajcie im miejsca w szeregu. W drugiej rundzie dzieci dzielą misie według koloru futerka na jasne, brązowe, ciemne i kolorowe, a na koniec liczycie, której grupy jest najwięcej. Zabawa ćwiczy porównywanie, klasyfikowanie i liczenie na zabawkach, które dzieci naprawdę obchodzą.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Piknik misiów

Rozłóż kocyki albo duże arkusze papieru jako obrusy i zaproś dzieci, żeby usiadły przy nich z misiami. Każde dziecko nakrywa dla siebie i misia: papierowy talerzyk, kubeczek, samodzielnie złożona serwetka. Jeśli podajesz poczęstunek, na przykład owoce albo herbatniki, wcześniej sprawdź alergie dzieci i uzyskaj zgodę rodziców na to, co będzie na stole. Przy pikniku dzieci częstują się nawzajem, mówią „proszę” i „dziękuję” i opowiadają, co lubi jeść ich miś. Zabawa uczy nakrywania do stołu, dobrych manier i rozmowy w małej grupie.

Zgadnij, czyj to miś

Dzieci kładą misie na stoliku, a jedno, detektyw, odwraca się plecami. Inne dziecko opisuje swojego misia bez pokazywania: kolor, kokarda, miękkość, łatka na łapce. Detektyw słucha i szuka pasującego misia, a jeśli nie trafi, opisujący dodaje jedną nową cechę. Zabawa rozwija słownictwo, uczy precyzyjnego opisu i uważnego słuchania.

Mapa do zgubionego misia

Schowaj w sali przedszkolnego misia i narysuj na arkuszu prosty plan sali z dywanem, szafą, oknem i stolikami. Powiedz, że miś się zgubił i zostawił mapę ze strzałkami, a dzieci w parach odczytują wskazówki typu „trzy kroki do okna, potem w prawo do szafy”. W następnej rundzie jedna grupa chowa misia i sama rysuje strzałki dla drugiej. Zabawa uczy orientacji w przestrzeni, kierunków prawo i lewo oraz czytania planu.

Zajęcia dla klas 1-3

Paszport misia

Rozdaj kartki złożone na pół jak dokument, z rubrykami: imię misia, wiek, kolor futerka, ulubione zajęcie, miejsce zamieszkania i znaki szczególne. Uczniowie wypełniają paszport samodzielnie, a w ramce na zdjęcie rysują portret misia. Na koniec chętni czytają paszport na głos, a klasa zgaduje, czyj to miś. Zajęcia ćwiczą pisanie, opis przedmiotu i wypełnianie formularza.

Oś czasu pluszowego misia

Opowiedz uczniom historię misia z 1902 roku, a potem rozdaj grupom paski papieru z wydarzeniami: polowanie Roosevelta, rysunek Clifforda Berrymana, miś na wystawie sklepu Morrisa Michtoma, misie Steiff na targach w Lipsku i ogłoszenie święta w 2002 roku według polskich mediów. Grupy układają paski we właściwej kolejności na pasie szarego papieru i rysują ilustracje do każdego wydarzenia. Potem liczycie na tablicy, ile lat minęło od powstania pierwszego misia do dziś. Zajęcia uczą myślenia chronologicznego i współpracy.

Misiowa ankieta

Zapytaj uczniów o cechy ich misiów: kolor futerka, czy ma imię, gdzie śpi. Wybierzcie jedno pytanie i zbierzcie odpowiedzi całej klasy kreskami na tablicy. Uczniowie przenoszą wyniki na diagram słupkowy na kartce w kratkę, gdzie jedna kratka to jeden miś. Na koniec odczytujecie diagram: którego koloru jest najwięcej i o ile więcej jest misiów brązowych niż białych. Zajęcia łączą matematykę z tematem dnia i uczą porządkowania danych.

Prace plastyczne

Opaska z misiowymi uszami

• pasek brązowego kartonu długości obwodu głowy
• dwa koła z kartonu na uszy i dwa mniejsze z jaśniejszego papieru
• klej w sztyfcie, kredki, zszywacz (obsługuje dorosły)

Dzieci przyklejają jasne koła na środek większych i ozdabiają pasek kredkami, rysując na nim futerko. Potem przyklejają uszy od wewnątrz paska tak, żeby wystawały nad głowę. Ty mierzysz pasek na głowie dziecka i spinasz końce zszywaczem, pilnując, żeby zszywki nie kłuły. Opaskę zakłada się na głowę, więc nie potrzeba sznurków ani gumek, a dzieci mogą ją nosić przez cały dzień.

Miś z rolki

• rolka po papierze toaletowym
• brązowa farba lub brązowy papier
• skrawki papieru na uszy, łapki i pyszczek, flamaster
• nożyczki z zaokrąglonymi końcami, klej

Dzieci malują rolkę albo oklejają ją brązowym papierem i odstawiają do wyschnięcia. W tym czasie wycinają uszy, łapki i jasne kółko na pyszczek, a młodszym możesz przygotować te elementy wcześniej. Potem przyklejają je do rolki i rysują oczy, nos i uśmiech. Przy nożyczkach dzieci pracują przy stolikach pod twoim nadzorem. Gotowe misie ustawcie na parapecie jako misiową rodzinę.

Portret mojego misia

• kartka bloku technicznego
• kredki pastelowe lub farby plakatowe
• własny miś dziecka jako model

Dzieci sadzają misia na stoliku i rysują go z natury, przyglądając się kształtowi uszu, kolorowi futerka i ubrankom. Pokaż im, jak patrzeć na misia po kawałku: głowa, brzuszek, łapki, szczegóły. Starsze dzieci dorysowują tło, czyli miejsce, gdzie miś mieszka, a pod rysunkiem zapisujecie jego imię. Portrety złożą się na wystawę „Nasze misie”, którą rodzice obejrzą przy odbiorze dzieci.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Misie śpią, misie wstają

Dzieci są niedźwiadkami w lesie i przy spokojnej muzyce chodzą na czworakach, węsząc i szukając jedzenia. Gdy muzyka cichnie, mówisz „zima!”, a misie zwijają się w kłębek w gawrach, czyli na szarfach rozłożonych na podłodze. Na hasło „wiosna!” przeciągają się, ziewają i ruszają dalej, coraz szybciej, a w kolejnych rundach możesz dodać wspinanie się na palcach albo łowienie ryb łapą. Zabawa ćwiczy reakcję na sygnał i koordynację i przypomina, że prawdziwe niedźwiedzie zimą śpią.

Miś na głowie

Każde dziecko kładzie na głowie woreczek gimnastyczny, a starsze mogą spróbować z małym, płaskim misiem. Dzieci chodzą po sali w rytm muzyki, a ty zmieniasz tempo z wolnego na szybsze i każesz na sygnał kucnąć. Jeśli woreczek spadnie, dziecko podnosi go i idzie dalej, bez odpadania z zabawy. Zabawa ćwiczy równowagę, prostą postawę i skupienie.

Taniec z misiem

Dzieci stają w rozsypce z misiami w rękach i tańczą z nimi, kołyszą je i obracają się w kółko. Gdy muzyka milknie, zamierają jak posągi, a ty podajesz zadanie na dalszą część: misie tańczą na palcach, bardzo wolno albo w parach z innym misiem. Na koniec dzieci tańczą w parach, trzymając misie między sobą. Zabawa rozwija poczucie rytmu i współpracę z partnerem.

Scenariusz zajęć na Dzień Pluszowego Misia w przedszkolu

Element	Opis
Temat	Mój pluszowy przyjaciel
Grupa wiekowa	dzieci 4-5 letnie (łatwo dostosujesz do 3- i 6-latków)
Czas	około 45 minut
Cele	Dziecko przedstawia misia pełnym zdaniem. Porównuje misie według wielkości i liczy je. Wie, skąd wzięła się nazwa „teddy bear”. Szanuje zabawki kolegów.
Pomoce	misie dzieci i misie zapasowe, chusta animacyjna, szarfy, bandaże i plastry, spokojna i skoczna muzyka
Krok 1 (5 minut)	Powitanie w kole głosem misia nauczycielki. Dzieci bez misia wybierają pluszaka z koszyka.
Krok 2 (8 minut)	Misiowe przedstawianie się: każde dziecko mówi za misia, jak się nazywa i co lubi.
Krok 3 (7 minut)	Opowieść o Roosevelcie i pierwszym misiu z pytaniem, dlaczego prezydent nie chciał skrzywdzić niedźwiedzia.
Krok 4 (7 minut)	Zabawa ruchowa „Misie śpią, misie wstają”.
Krok 5 (8 minut)	Układanie misiów od największego do najmniejszego i liczenie w grupach kolorów.
Krok 6 (7 minut)	Szpital dla misiów w małych grupach.
Zakończenie (3 minuty)	Misiowe kołysanie na chuście i „dobranoc” dla misiów.
Ewaluacja	Dzieci pokazują misiem, jak im się podobało: miś wysoko to „bardzo”, miś na kolanach to „trochę”. Nauczycielka notuje, kto przedstawił misia samodzielnie, a kto potrzebował pomocy.

Książki, wiersze i piosenki

Do przedszkola wybraliśmy tylko pewne tytuły, łatwe do znalezienia w bibliotece. Pierwszy to „Kubuś Puchatek” Alana Alexandra Milne’a i jego ciąg dalszy „Chatka Puchatka”, w klasycznym przekładzie Ireny Tuwim. Drugi to „Przygody i wędrówki Misia Uszatka” Czesława Janczarskiego z ilustracjami Zbigniewa Rychlickiego, a dalej kolejne tomy, na przykład „Nowi przyjaciele Misia Uszatka”. Starszym dzieciom spodoba się „Miś zwany Paddington” Michaela Bonda. Czytaj krótkie rozdziały i pytaj, czym bohater różni się od misiów dzieci.

Zamiast cudzych wierszy proponujemy dwie rymowanki serwisu dzien.edu.pl. Pierwsza na powitanie misiów: Mały miś, duży miś, przyszły do przedszkola dziś. Jeden bury, drugi biały, każdy misio jest wspaniały. Druga na wyciszenie przed kołysaniem na chuście, z naśladowaniem ziewania: Miś ziewnął raz, miś ziewnął dwa, zamyka oczka, a-a-a.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej powieś na tablicy albo wyślij przez dziennik krótką informację: „25 listopada obchodzimy Dzień Pluszowego Misia. Prosimy, aby dziecko przyniosło swojego ulubionego misia lub innego pluszaka, podpisanego karteczką przy metce albo wstążką na łapce. Misie wrócą do domu po południu”. Podpis jest ważny, bo w grupie zwykle trafia się kilka podobnych brązowych misiów, a łzy po zgubionym pluszaku potrafią zepsuć cały dzień. Poproś też, żeby nie przysyłać misiów grających, na baterie ani cennych pamiątek.

Zadbaj z góry o dzieci, które misia nie mają, nie chcą go zabrać z domu albo zapomną. Przygotuj koszyk przedszkolnych misiów zapasowych, o jednego więcej niż dzieci w grupie, i powiedz rano, że każdy może wybrać sobie misia na cały dzień, także ten, kto przyniósł własnego. Dzięki temu nikt nie jest wykluczony, a dziecko z misiem z koszyka nie czuje się gorsze. Zamiast misia dziecko może też przynieść inną przytulankę.

Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinom rozmowę o misiu: skąd się wziął, kto go podarował i jak dostał imię. Rodzic zapisuje odpowiedzi na kartce, a dziecko opowiada o nich w przedszkolu. Chętni mogą przysłać zdjęcie swojego misia z dzieciństwa, co dla dzieci jest wielką atrakcją. Jeśli planujesz piknik z poczęstunkiem, poproś rodziców o informację o alergiach i zgodę na podane produkty.

Najczęstsze pytania