Dzień Kota (17 lutego): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Dzień Kota obchodzimy w Polsce 17 lutego, a w wielu innych krajach kocie święto przypada 8 sierpnia. Kota zna prawie każde dziecko: z domu, od babci, z podwórka albo z książki. Dzień kota w przedszkolu łatwo więc zamienić w zajęcia o czymś więcej niż mruczenie i wąsy. To okazja, żeby porozmawiać o tym, że zwierzę czuje i się boi, a nie jest zabawką.

We wpisie znajdziesz krótką historię święta z wyjaśnieniem, skąd biorą się różne daty, ciekawostki do przeczytania dzieciom i zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat oraz klasy 1-3. Do tego prace plastyczne z materiałów z szafy, zabawy ruchowe, scenariusz zajęć na około 45 minut, propozycje książek i pomysły na współpracę z rodzicami. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić bez dodatkowego szukania. Tam, gdzie trzeba uważać, piszemy o tym wprost.

Historia Dnia Kota

W Polsce Dzień Kota obchodzono po raz pierwszy w 2006 roku z inicjatywy miesięcznika „Kot” i Cat Clubu Łódź, a pomysłodawcą święta jest Wojciech Albert Kurkowski. Samej daty nie wymyślono w Polsce, bo we Włoszech koty świętuje się 17 lutego już od 1990 roku. Dlatego ta lutowa data łączy dziś przede wszystkim te dwa kraje. Pomysłodawca od początku wiązał święto z pomocą bezdomnym kotom, więc wokół 17 lutego schroniska i miasta organizują akcje adopcyjne i zbiórki, a niektóre gabinety weterynaryjne proponują tańszą albo bezpłatną sterylizację.

Nazwy kocich świąt łatwo się mieszają. 17 lutego bywa w Polsce nazywany Dniem Kota, Światowym Dniem Kota albo Międzynarodowym Dniem Kota, choć poza Polską i Włochami ta data jest mało znana. W wielu krajach, między innymi w Wielkiej Brytanii, jako Międzynarodowy Dzień Kota (International Cat Day) świętuje się 8 sierpnia, a to święto stworzyła w 2002 roku organizacja IFAW (International Fund for Animal Welfare), zajmująca się ochroną zwierząt. Są też inne lokalne daty, na przykład w Japonii koty mają swój dzień 22 lutego, a w Stanach Zjednoczonych 29 października.

Osobnym świętem jest Dzień Czarnego Kota, obchodzony 17 listopada. Pochodzi z Włoch i walczy z przesądem, że czarny kot przynosi pecha, bo przez takie wierzenia czarne koty bywały gorzej traktowane. To nie jest druga data Dnia Kota, tylko odrębna okazja do rozmowy o przesądach ze starszymi dziećmi. W polskich przedszkolach i szkołach przyjęło się świętować 17 lutego i na tę datę przygotowaliśmy ten materiał.

Po co obchodzić Dzień Kota z dziećmi

Kot jest dla dziecka bliskim przykładem istoty, która ma własne potrzeby i własne zdanie: nie przyjdzie na zawołanie, odejdzie, kiedy ma dość, a czasem zasyczy. To dobry materiał do nauki empatii i szacunku dla cudzych granic, czyli do pracy w sferze emocjonalnej i społecznej. Dzień Kota pomaga też mówić o odpowiedzialności: zwierzę trzeba karmić, sprzątać po nim, zabierać do weterynarza i poświęcać mu czas przez wiele lat. Z młodszymi dziećmi wystarczy myśl, że kot to nie zabawka, ze starszymi można rozmawiać o schroniskach i adopcji.

Drugi cel to bezpieczeństwo. Dzieci ćwiczą stałe zasady: nie głaszczemy cudzego kota bez pytania właściciela, nie gonimy kota i nie łapiemy go za ogon. Uczą się też rozpoznawać, że kot się boi albo jest zły: kładzie uszy płasko, jeży sierść, syczy, gwałtownie macha ogonem albo się chowa, i wtedy spokojnie odchodzą. Kocie ruchy, czyli skradanie, przeciąganie i zwijanie w kłębek, to z kolei gimnastyka rozwijająca równowagę i koordynację. Ciekawostki, liczenie łapek i układanie historyjek wspierają rozwój poznawczy i mowę.

Ciekawostki o kotach dla dzieci

Przeczytaj dzieciom trzy lub cztery ciekawostki na jedno spotkanie, a resztę zostaw na kolejne dni. Przed każdą zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, po co kotu wąsy?”, i dopiero potem przeczytaj odpowiedź.

• Kot widzi w półmroku dużo lepiej niż człowiek. W jego oczach jest warstwa, która działa jak lusterko i odbija światło, dlatego oczy kota świecą, gdy padnie na nie światło latarki.
• Wąsy to kocie czujniki. Nazywają się wibrysy. Kot wyczuwa nimi ruch powietrza i przedmioty dookoła, więc łatwiej mu poruszać się w ciemności.
• Koty śpią bardzo dużo. Dorosły kot przesypia większą część doby. Śpiącego kota nie budzimy.
• Kot mruczy zwykle wtedy, gdy czuje się dobrze i bezpiecznie. Czasem jednak mruczy też, gdy jest chory albo zdenerwowany.
• Kot chodzi na palcach. Stąpa na miękkich poduszeczkach, dlatego porusza się tak cicho.
• Kot chowa pazury. Wysuwa je, gdy się wspina, drapie albo broni, a przy spokojnym chodzeniu pazury są schowane.
• Język kota jest szorstki jak szczotka. Ma maleńkie twarde haczyki, którymi kot czesze futro, kiedy się myje.
• Kot nie czuje smaku słodkiego. Słodycze nic dla niego nie znaczą i mogą mu zaszkodzić, więc go nimi nie częstujemy.
• Spadający kot potrafi obrócić się w powietrzu i zwykle ląduje na łapach. Upadek i tak może mu zrobić krzywdę, dlatego w domach z kotem zabezpiecza się okna.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

U najmłodszych stawiaj na naśladowanie, powtarzanie i dotyk. Wszystkie pomoce mają być duże, bez koralików, guzików i nakrętek, które mieszczą się w buzi.

Kotek się budzi

Rozłóż koc albo maty i poproś dzieci, żeby zwinęły się w kłębek jak śpiące kotki. Spokojnym głosem opowiadasz, co robi kotek po przebudzeniu: otwiera oczy, przeciąga przednie łapki, potem tylne, wygina grzbiet, ziewa i myje buzię łapką. Każdy ruch pokazujesz sama, a dzieci powtarzają go w swoim tempie. Zabawa uczy słuchania prostych poleceń, rozciąga całe ciało i wycisza grupę, więc sprawdza się po obiedzie.

Gdzie schował się kotek?

Na oczach dzieci chowasz dużego pluszowego kota pod chustą animacyjną, a one go odkrywają. Potem chowasz go dalej, za krzesłem albo w kartonie, i wszyscy szukają, wołając „Kici, kici, gdzie jesteś?”. Gdy kot się znajdzie, każde dziecko głaszcze go delikatnie jedną ręką, od głowy w stronę ogona. Zabawa ćwiczy słowa pod, za i w oraz pierwszą lekcję łagodnego dotyku.

Miau głośno, miau cichutko

Siądź z dziećmi w kole i pokaż dwa obrazki: dużego kota i malutkiego kotka. Przy dużym kocie wszyscy miauczą głośno, przy małym cichutko, a na hasło „kotek śpi” robi się zupełna cisza. Potem dodaj ciche „mrrr” z dłonią przyłożoną do szyi, żeby dzieci poczuły drgania. Zabawa ćwiczy aparat mowy i reagowanie na znak, a przy okazji uczy, że przy śpiącym zwierzęciu jesteśmy cicho.

Zabawy dla 3- i 4-latków

W tym wieku dzieci chętnie grają role, więc to dobry moment, żeby w zabawie przećwiczyć zasady zachowania przy kocie.

Czy mogę pogłaskać?

Jedno dziecko jest właścicielem i trzyma pluszowego kota na kolanach, a drugie podchodzi i pyta: „Czy mogę pogłaskać twojego kotka?”. Właściciel mówi „tak” albo „nie, dzisiaj się boi”, a gość przyjmuje obie odpowiedzi spokojnie. Po zgodzie wyciąga rękę, żeby kot ją powąchał, i głaszcze go delikatnie po grzbiecie. Na koniec zapytaj, co zrobić, gdy na podwórku siedzi obcy kot bez właściciela. Zabawa uczy pytania o zgodę i przyjmowania odmowy.

Kocie miny

Narysuj na dużych kartkach trzy koty: zadowolonego z podniesionym ogonem, przestraszonego z uszami płasko i zjeżoną sierścią oraz złego, który syczy. Dzieci nazywają, co czuje każdy kot, i pokazują to całym ciałem. Potem mówisz krótkie historyjki, na przykład „Ktoś głośno krzyknął obok kotka”, a dzieci wybierają pasujący obrazek. Przy przestraszonym i złym kocie ustalcie zasadę: odsuwamy się i zostawiamy kota w spokoju. Zabawa uczy rozpoznawać emocje i ostrzeżenia zwierzęcia, zanim dojdzie do podrapania.

Mama kotka szuka kociąt

Przesuń stoliki i wybierz mamę kotkę, która stoi w środku sali z zasłoniętymi oczami. Pozostałe dzieci to kocięta: chowają się w różnych miejscach i cichutko miauczą. Mama idzie w stronę głosu i delikatnie dotyka kocięcia, które idzie potem za nią, aż cała rodzina jest razem. Zabawa ćwiczy słuch i orientację w przestrzeni, a po niej możesz powiedzieć, że małe kocięta potrzebują mamy i nie zabieramy ich z podwórka.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki są gotowe na zadania i dłuższą rozmowę, więc tu wprowadzamy temat opieki nad kotem i schroniska.

Czego potrzebuje kot?

Przygotuj obrazki: miska, legowisko, drapak, kuweta, szczotka, zabawka, a do tego kilka rzeczy zbędnych, na przykład cukierek, sukienka dla lalki i kask. Dzieci w małych grupach wybierają to, co trzeba mieć w domu z kotem, i tłumaczą dlaczego. Potem układacie razem „kalendarz opiekuna”: co robimy codziennie (jedzenie, woda, sprzątanie, zabawa), a co rzadziej (weterynarz). Na koniec ustalcie, że decyzję o kocie podejmują dorośli razem z dziećmi. Zabawa pokazuje odpowiedzialność w konkretach i uczy planowania.

Kotek ze schroniska

Opowiedz, że schronisko to miejsce, gdzie koty i psy bez domu czekają na nową rodzinę, a opiekunowie się nimi zajmują. Z kartonów i pluszaków zróbcie schronisko i rozdaj role: opiekun, rodzina i weterynarz. Opiekun pyta rodzinę: „Kto będzie karmił kotka?”, „Co zrobicie w wakacje?”, „Gdzie stanie drapak?”, i dopiero po tej rozmowie kot jedzie do domu. Dzieci uczą się, że adopcja to przemyślana decyzja całej rodziny, i ćwiczą wypowiadanie się w roli.

Kocie ślady

Wytnij z papieru kilkanaście śladów łapek i ułóż z nich ścieżkę przez salę. Przy kilku śladach połóż kartki z zadaniami: policz łapki trzech kotów, zrób trzy kocie skoki, powiedz słowo zaczynające się na „k”, przejdź kawałek na czworakach. Dzieci idą parami i wykonują zadania po kolei. Na końcu zapytaj, dlaczego na śladzie kota zwykle nie widać pazurów. Zabawa łączy ruch z liczeniem i analizą głoskową.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią już czytać, porównywać informacje i pisać krótkie teksty, więc Dzień Kota może być małym projektem.

Trzy daty jednego kota

Napisz na tablicy 17 lutego, 8 sierpnia i 17 listopada. Uczniowie w parach dostają kartki z opisem każdego święta i dopasowują je do dat, a potem zaznaczają daty w kalendarzu i liczą, ile miesięcy je dzieli. Porozmawiajcie, dlaczego jedno zwierzę ma kilka świąt i czemu warto sprawdzać informacje z internetu. Zajęcia ćwiczą czytanie ze zrozumieniem i orientację w kalendarzu.

Kodeks przyjaciela kota

Uczniowie w grupach piszą pięć zasad dla dzieci, które spotykają kota. Podpowiedz kierunki: pytanie właściciela o zgodę, rozpoznawanie strachu, szanowanie snu, niekarmienie słodyczami i mycie rąk po zabawie. Każda zasada zaczyna się od czasownika, na przykład „Pytam”, „Czekam”, „Odchodzę”. Najlepsze zasady trafiają na wspólny plakat, a uczniowie ćwiczą pisanie krótkiego tekstu użytkowego.

Ile kosztuje kocia miska?

Przygotuj karty z wymyślonymi okrągłymi cenami: karma, żwirek, drapak, zabawka, wizyta u weterynarza. Uczniowie liczą, ile kosztuje kot przez miesiąc i przez trzy miesiące, i porównują to z ceną zabawki, o której marzą. Zadanie nie ma straszyć, tylko pokazać, że zwierzę to stały obowiązek rodziny. Wniosek zapiszcie jednym zdaniem, a przy okazji ćwiczycie dodawanie i mnożenie.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy wycinasz wcześniej sama.

Kot z rolki

• rolka po papierze toaletowym
• farba plakatowa i pędzel
• kolorowy papier, kredki, klej

Dzieci malują rolkę i zostawiają do wyschnięcia. Górną krawędź wciskasz z dwóch stron do środka, tak żeby powstały dwa trójkątne uszka. Dzieci rysują oczy, nos i wąsy, a z paska papieru robią ogon i przyklejają go z tyłu. Z gotowych kotów zróbcie wystawę na parapecie.

Kocie uszy na głowę

• pasek z brystolu dopasowany do obwodu głowy
• dwa trójkąty z kolorowego papieru
• kredki, klej, zszywacz (obsługuje dorosły)

Dzieci ozdabiają pasek i trójkąty paskami albo łatkami, a potem przyklejają uszy do paska. Dorosły mierzy opaskę na głowie dziecka i zszywa końce, tak żeby trzymała się luźno na czole. Uszy przydadzą się w zabawach ruchowych i w scenariuszu. Z pomocą dorosłego zrobią je nawet dwulatki.

Kot w oknie

• kartka z narysowaną ramą okna
• czarny i żółty papier
• nożyczki, klej, kredki

Starsze dzieci wycinają z czarnego papieru sylwetkę siedzącego kota i naklejają ją na dole okna. Za oknem rysują wieczorne niebo z żółtym księżycem, a kotu doklejają dwa żółte oczy, które „świecą w ciemności”. To dobry moment, żeby wrócić do ciekawostki o kocich oczach. Możesz też powiedzieć, że czarny kot przynosi pecha tylko w przesądach.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Najlepiej, gdy dzieci mają na głowach kocie uszy z pracy plastycznej, bo rola od razu dodaje im energii.

Kot i myszki

Jedno dziecko jest kotem i śpi w domku z szarfy, a reszta to myszki spacerujące po sali. Przy cichym bębenku myszki skradają się na palcach, a po głośnym uderzeniu kot się budzi i myszki uciekają do norek, czyli na krzesła. Kogo kot dotknie, ten zostaje kotem. Zabawa ćwiczy reakcję na sygnał i ostrożne poruszanie się w grupie.

Kocia gimnastyka z woreczkami

Każde dziecko dostaje woreczek gimnastyczny, który jest myszką. Kot przeciąga się na czworakach z myszką na plecach, podrzuca ją i łapie, skrada się z myszką na głowie i przeskakuje ją obunóż. Na koniec zwija się w kłębek, a woreczek leży mu na brzuchu i unosi się przy oddechu. Młodszym wystarczą trzy ćwiczenia, a zabawa rozwija równowagę i koordynację.

Koci koncert

Podziel dzieci na trzy grupy: kocięta miauczą cienko, dorosłe koty niżej, a mruczki mruczą. Ty dyrygujesz: wskazujesz grupę, a uniesiona dłoń oznacza głośniej, opuszczona ciszej. Potem zaśpiewajcie „Wlazł kotek na płotek”, kończąc każdą zwrotkę miauczeniem. Zabawa uczy reagowania na gest i wspólnego muzykowania.

Scenariusz zajęć: Dzień Kota w przedszkolu

Temat	Kot to przyjaciel, nie zabawka
Grupa wiekowa	4-5 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko wie, czego potrzebuje kot w domu; rozpoznaje kota przestraszonego i zadowolonego; wie, że cudzego kota głaszcze się tylko za zgodą właściciela; naśladuje ruchem kocie zachowania
Pomoce	pluszowy kot, obrazki trzech kocich min, obrazki do zabawy „Czego potrzebuje kot?”, woreczki gimnastyczne, kocie uszy, kartki i kredki
Przebieg	1. Powitanie (5 minut): pluszowy kot przedstawia się i mówi, że dziś jest jego święto, a dzieci opowiadają o znanych sobie kotach. 2. Ciekawostki (7 minut): trzy ciekawostki (wąsy, oczy, mruczenie), przed każdą pytanie do dzieci. 3. Kocie miny (8 minut): dzieci nazywają emocje kotów i ustalacie zasadę „Gdy kot się boi, odchodzę”. 4. Kocia gimnastyka (8 minut): ćwiczenia z woreczkami, zakończone odpoczynkiem w kłębek. 5. Czego potrzebuje kot? (8 minut): wybór rzeczy potrzebnych kotu i rozmowa o codziennej opiece. 6. Czy mogę pogłaskać? (5 minut): kilka par odgrywa scenkę pytania o zgodę. 7. Rysunek (4 minuty): dzieci rysują zadowolonego kota, o którego ktoś dobrze dba.
Zakończenie	W kole pluszowy kot pyta każde dziecko o jedną rzecz, której się dziś dowiedziało, a grupa żegna go cichym mruczeniem.
Ewaluacja	Dzieci pokazują kciuk w górę, w bok albo w dół przy pytaniach: czy wiesz, co zrobić, gdy obcy kot się boi, i po co kotu wąsy. Obserwuj, kto w scence pytał o zgodę bez podpowiedzi.

Jeśli chcesz zaprosić do przedszkola prawdziwego kota, najpierw zapytaj wszystkich rodziców o alergie na sierść, uzyskaj ich zgodę i sprawdź zasady placówki. Kot w obcym, głośnym miejscu łatwo się stresuje, więc wizyta ma być krótka, a zwierzę musi mieć otwarty transporter, w którym może się schować. Dzieci siedzą w kole i podchodzą pojedynczo, tylko za zgodą właściciela, a potem myją ręce. Często lepiej sprawdza się wizyta samego opiekuna ze zdjęciami.

Książki, wiersze i piosenki

Młodszym dzieciom przeczytaj baśń Charlesa Perraulta „Kot w butach” w krótkim wydaniu z obrazkami. Starszym i uczniom klas 1-3 pasuje opowiadanie Rudyarda Kiplinga „Kot, który chodził własnymi drogami” z tomu „Takie sobie bajeczki”, a także książki Svena Nordqvista o Pettsonie i kocie Findusie. Z piosenek sięgnij po ludowe „Wlazł kotek na płotek” i kołysankę „Kotki dwa”. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Mruczy kotek, mruczy cicho, śpi na kocu, łapki w brzuchu. Nie budź kotka, daj mu spać, będzie potem z tobą grać.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Zanim kotka dotkniesz ręką, zapytaj pana grzecznie, miękko. Gdy kot syczy i się jeży, odejdź cicho, tak należy.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „17 lutego obchodzimy Dzień Kota. Będziemy rozmawiać o opiece nad kotem i o bezpiecznym zachowaniu przy obcych zwierzętach. Prosimy, aby dzieci przyszły w ubraniach w kolorze kociego futra i przyniosły zdjęcie domowego kota albo pluszowego kotka.”. Jako zadanie do domu zaproponuj rodzinny rysunek „Czego potrzebuje kot, żeby był szczęśliwy?”, a w klasach 1-3 krótki wywiad z opiekunem kota. Poproś też rodziców, żeby w drodze do przedszkola przypominali dziecku zasady wobec kotów na podwórku.

Chętni rodzice mogą pomóc w zbiórce dla najbliższego schroniska. Zanim ją ogłosisz, zadzwoń do schroniska i zapytaj, czego naprawdę potrzebuje, bo listy potrzeb się zmieniają. Dzieci przygotują laurkę dla opiekunów zwierząt, a jeden z rodziców zawiezie dary. Udział ma być dobrowolny, bez presji na nikogo.

Najczęstsze pytania