Dzień Życzliwości (21 listopada): historia, zabawy i scenariusz zajęć

Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień obchodzimy co roku 21 listopada. Jego zasada jest bardzo prosta i świetnie pasuje do przedszkola: tego dnia pozdrów co najmniej dziesięć osób. Dzieci uwielbiają zadania, które da się policzyć na palcach, a „dzień dobry” powiedziane z uśmiechem pani w szatni, kucharce czy koledze z innej grupy to realny dobry uczynek. Dzień życzliwości w przedszkolu jest więc okazją, żeby poćwiczyć zwroty grzecznościowe, uśmiech i drobne gesty, które sprawiają, że innym jest przyjemniej. To święto, które łatwo przenieść z sali do całego budynku.

We wpisie znajdziesz historię święta, które zaczęło się od listów dwóch braci, ciekawostki o powitaniach na świecie do przeczytania dzieciom oraz zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat i klasy 1-3. Do tego prace plastyczne z materiałów z szafy, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, propozycje książek i pomysły na zaangażowanie rodziców. Każdą zabawę opisaliśmy tak, żeby dało się ją przeprowadzić od razu, bez szukania pomocy. Większość z nich możesz powtarzać przez cały tydzień, bo życzliwość najlepiej utrwala się w codziennym rytmie grupy.

Historia Dnia Życzliwości

Święto wymyślili w 1973 roku dwaj bracia z USA, Brian i Michael McCormackowie. Był to czas wojny Jom Kippur na Bliskim Wschodzie, a bracia uznali, że ludzie i państwa powinni rozwiązywać spory rozmową, a nie siłą. Wysłali 1360 listów w siedmiu językach do przywódców państw na całym świecie, zachęcając do udziału w pierwszym obchodach. Zaproponowali zadanie, które może wykonać każdy człowiek, niezależnie od wieku i miejsca: 21 listopada pozdrów co najmniej dziesięć osób. Z tego skromnego pomysłu wyrosło święto obchodzone w wielu krajach.

Angielska nazwa święta to World Hello Day, czyli dosłownie Światowy Dzień Powitania albo Pozdrowień. W Polsce przyjęła się nazwa Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień, która dodaje do pozdrowienia szersze znaczenie: bycie miłym, uprzejmym i pomocnym dla innych. Dlatego w polskich przedszkolach i szkołach 21 listopada nie ogranicza się do mówienia „dzień dobry”, tylko obejmuje drobne dobre uczynki, uśmiech i miłe słowa. Wiele placówek organizuje tego dnia akcje w całym budynku: dzieci witają się z każdym, kogo spotkają, rozdają laurki i uśmiechy. Nie myl tego święta ze Światowym Dniem Życzliwości (World Kindness Day), który jest osobnym świętem obchodzonym w innym terminie.

Idea braci McCormacków jest bardzo bliska przedszkolnej codzienności. Pozdrowienie to najprostszy sposób, żeby pokazać drugiej osobie, że ją widzimy i że jest dla nas ważna. Dzieci, które uczą się witać, dziękować i przepraszać, łatwiej nawiązują kontakty i lepiej radzą sobie w grupie. Dzień Życzliwości to także dobry moment, żeby wspomnieć, że kłótnie rozwiązujemy rozmową, a nie popychaniem, bo dokładnie o to chodziło twórcom święta. Z dziećmi nie trzeba rozmawiać o wojnie, wystarczy powiedzieć, że dwaj bracia chcieli, żeby ludzie na świecie byli dla siebie milsi.

Po co obchodzić Dzień Życzliwości z dziećmi

Najważniejszy cel jest społeczny. Dziecko uczy się, że powitanie, podziękowanie i przeprosiny otwierają drzwi do relacji, a uśmiech sprawia, że inni chętniej się z nim bawią. Ćwiczy też zauważanie innych, nie tylko kolegów z grupy, ale również osób, które pracują w przedszkolu i często pozostają niewidoczne: woźnej, kucharki, pana konserwatora. Życzliwość to umiejętność, której się uczy, a nie cecha, z którą się rodzi, więc warto ją ćwiczyć w zabawie. Takie zajęcia wzmacniają atmosferę w grupie na długo po samym święcie.

Drugi cel jest emocjonalny. Dzieci poznają, jak się czują, gdy ktoś jest dla nich miły, i jak się czuje ktoś, komu same pomogły. Uczą się nazywać emocje i rozpoznawać je u innych, co jest podstawą empatii. Zabawy z tego wpisu wspierają też rozwój mowy, bo dzieci ćwiczą zwroty grzecznościowe, oraz rozwój poznawczy, bo liczą pozdrowienia i poznają słowa powitania w innych językach. Zabawy ruchowe z chustą i w parach rozwijają koordynację i pokazują, że współpraca daje lepszy efekt niż rywalizacja.

Ciekawostki o powitaniach i życzliwości dla dzieci

Przeczytaj dzieciom kilka ciekawostek na jedno spotkanie. Przed każdą zapytaj, na przykład: „Jak myślicie, jak witają się ludzie w innych krajach?”, a potem pokażcie to razem.

• Święto wymyślili dwaj bracia. Napisali mnóstwo listów do ważnych ludzi na całym świecie i poprosili, żeby wszyscy tego dnia pozdrawiali innych.
• Zadanie na ten dzień to pozdrowić dziesięć osób. To tyle, ile masz palców u obu rąk, więc łatwo policzyć.
• W Japonii ludzie witają się ukłonem. Im niższy ukłon, tym większy szacunek dla drugiej osoby.
• Maorysi z Nowej Zelandii mają powitanie nosem. Nazywa się hongi i polega na zetknięciu się nosami i czołami.
• W wielu krajach witamy się uściskiem dłoni. W Polsce dorośli często podają sobie rękę, a dzieci machają albo mówią „cześć”.
• „Dzień dobry” brzmi w każdym języku inaczej. Po angielsku „hello”, po hiszpańsku „hola”, po włosku „ciao”, po francusku „bonjour”, a po niemiecku „guten Tag”.
• Można się przywitać bez słów. Osoby niesłyszące witają się w języku migowym, a machanie ręką rozumie prawie każdy.
• „Proszę”, „dziękuję” i „przepraszam” nazywa się czasem magicznymi słowami. Nie mają w sobie czarów, ale sprawiają, że inni chętniej nam pomagają.
• Uśmiech jest zaraźliwy. Gdy uśmiechasz się do kogoś, bardzo często ta osoba uśmiecha się do ciebie.

Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)

Najmłodsze dzieci uczą się życzliwości przez naśladowanie dorosłych i przez proste, powtarzalne gesty. Zabawy są krótkie, a pomoce duże i bezpieczne, bez drobnych elementów.

Machamy na dzień dobry

Usiądź z dziećmi w kole i po kolei witaj się z każdym, machając ręką i mówiąc: „Dzień dobry, Antosiu”. Dziecko odmachuje, a jeśli chce, odpowiada. Potem witajcie się inaczej: stópkami, łokciami, kiwnięciem głowy, a na koniec całym ciałem, podskakując. Najmłodsze dzieci śmieją się przy tych nietypowych powitaniach i chętnie je powtarzają. Zabawa uczy gestu powitania, zapamiętywania imion i nazywania części ciała.

Miś potrzebuje przytulasa

Przynieś dużego pluszowego misia i powiedz, że miś jest dziś smutny, bo nikt się z nim nie przywitał. Dzieci po kolei podchodzą, mówią „dzień dobry, misiu”, głaszczą go albo przytulają. Po każdym przytuleniu pokazujesz, że miś jest coraz bardziej wesoły, na przykład podnosisz mu łapki. Na koniec miś dziękuje wszystkim i mówi, że już jest mu dobrze. Zabawa pokazuje najmłodszym, że ich gest może komuś poprawić humor.

Podaj piłkę z uśmiechem

Dzieci siedzą w kole z nogami szeroko rozstawionymi. Toczysz dużą, miękką piłkę do jednego dziecka i uśmiechasz się do niego, a ono toczy ją dalej do kogoś innego i też się uśmiecha. Możesz dodać słowa „proszę” przy podawaniu i „dziękuję” przy łapaniu. Zabawa ćwiczy toczenie i łapanie, a przy okazji utrwala pierwsze zwroty grzecznościowe w naturalnej sytuacji.

Zabawy dla 3- i 4-latków

W tym wieku dzieci świetnie odgrywają scenki i chętnie wcielają się w role. Wykorzystaj to, żeby przećwiczyć zwroty grzecznościowe i drobne gesty pomocy.

Magiczne słowa w teatrzyku

Przygotuj dwie pacynki albo dwa pluszaki. Odgrywasz krótkie scenki, w których jedna postać zabiera drugiej zabawkę bez pytania albo nie dziękuje za pomoc, a dzieci mają zawołać, jakiego słowa brakuje. Potem powtarzasz scenkę poprawnie, a dzieci klaszczą, gdy usłyszą „proszę”, „dziękuję” albo „przepraszam”. Na koniec chętne dzieci same prowadzą pacynki. Zabawa utrwala zwroty grzecznościowe i uczy dostrzegać ich brak.

Worek dobrych uczynków

Do worka albo pudełka włóż obrazki z drobnymi dobrymi uczynkami: podanie komuś zabawki, pomoc w ubieraniu kurtki, podniesienie upuszczonej kredki, pocieszenie płaczącego kolegi, przytrzymanie drzwi. Dzieci po kolei losują obrazek, opowiadają, co na nim widać, i pokazują ten uczynek w scence z kolegą. Obrazki przyklej potem na tablicy, a przez cały tydzień dzieci mogą dostawać naklejkę za każdy uczynek, który wykonały naprawdę. Zabawa uczy dostrzegać okazje do pomagania.

Lustro uśmiechów

Dzieci dobierają się w pary i siadają naprzeciwko siebie. Jedno jest lustrem, a drugie pokazuje różne miny: smutną, złą, zdziwioną, a na końcu uśmiechniętą. Lustro powtarza każdą minę, a potem dzieci się zamieniają. Porozmawiajcie, która mina była najprzyjemniejsza do oglądania i dlaczego. Zabawa ćwiczy rozpoznawanie emocji, mimikę i skupienie na drugiej osobie.

Zabawy dla 5- i 6-latków

Starsze przedszkolaki potrafią już zaplanować działanie i policzyć, co zrobiły. To dobry wiek, żeby wykonać prawdziwe zadanie braci McCormacków.

Wyzwanie: dziesięć pozdrowień

Każde dziecko dostaje kartkę z narysowanymi dziesięcioma kółkami. Wyjaśnij zadanie święta: dziś pozdrawiamy co najmniej dziesięć osób. W ciągu dnia dzieci witają się z osobami w przedszkolu, na przykład z dyrektorką, kucharką, dziećmi z innej grupy, a po każdym pozdrowieniu kolorują jedno kółko. Pod koniec dnia liczycie, ile pozdrowień zebrała cała grupa, i zapisujecie wynik na tablicy. Zadanie ćwiczy liczenie, odwagę w kontaktach i pokazuje, że w przedszkolu pracuje wiele osób.

Dzień dobry po świecie

Przygotuj kartki z flagami albo obrazkami kilku krajów i zapisz na nich słowa powitania: hello, hola, ciao, bonjour, guten Tag. Pokaż też gesty: ukłon, uścisk dłoni, machanie. Dzieci wędrują po sali, a na sygnał zatrzymują się przy kartce i witają się z najbliższą osobą w tym języku i tym gestem. Na koniec niech każde dziecko wybierze swoje ulubione powitanie i użyje go przy wyjściu do domu. Zabawa rozwija ciekawość świata i ćwiczy wymowę.

Tajny przyjaciel

Każde dziecko losuje z pudełka imię kolegi lub koleżanki, ale nikomu go nie zdradza. Przez cały dzień ma zrobić dla tej osoby coś miłego po kryjomu: narysować rysunek i położyć go na jej półce, pomóc przy sprzątaniu, zaprosić do zabawy. Pod koniec dnia każdy zgaduje, kto był jego tajnym przyjacielem, a potem odkrywacie prawdę. Zadbaj, żeby nikt nie został pominięty, i sama pomóż dzieciom, które nie wiedzą, co zrobić. Zabawa uczy planowania dobrych gestów i cieszenia się radością innych.

Zajęcia dla klas 1-3

Uczniowie potrafią czytać, pisać i działać w projekcie. Dzień Życzliwości może stać się akcją, którą klasa przeprowadzi w całej szkole.

Poczta życzliwości

Przygotuj pudełko z otworem na listy i ozdobcie je jako skrzynkę pocztową. Każdy uczeń pisze krótkie liściki z miłymi słowami do kolegów z klasy, a zadbaj, żeby każdy dostał co najmniej jeden list, na przykład przez losowanie adresatów. Pod koniec dnia wybrany listonosz rozdaje listy, a uczniowie je czytają. Porozmawiajcie, jak się czuli, gdy przeczytali coś miłego o sobie. Zadanie ćwiczy pisanie krótkich tekstów i budowanie pozytywnych relacji.

Plan akcji na całą szkołę

Opowiedz o braciach, którzy wysłali listy do przywódców państw, i zaproponuj klasie podobną akcję w szkole. Uczniowie w grupach planują, co zrobią: plakat z hasłem przy wejściu, powitania na przerwie, laurki dla pracowników szkoły, kącik z uśmiechami. Każda grupa zapisuje plan w punktach, dzieli zadania i wykonuje je w ciągu dnia. Na koniec klasa opowiada, co się udało, a co było trudne. Zadanie uczy planowania, pracy w zespole i odpowiedzialności za wspólny cel.

Słownik miłych słów

Uczniowie wypisują na kartkach jak najwięcej miłych słów i zwrotów: podziękowania, komplementy, słowa pocieszenia, zaproszenia do zabawy. Potem układają je w porządku alfabetycznym i tworzą klasowy słownik, który zostaje w klasie. Przy każdym słowie mogą dopisać przykład użycia w zdaniu. Zadanie ćwiczy alfabet, słownictwo i budowanie zdań, a słownik przydaje się przez cały rok, gdy ktoś nie wie, jak coś miło powiedzieć.

Prace plastyczne

Przy pracach z nożyczkami dzieci pracują pod nadzorem dorosłego, a najmłodszym elementy przygotowujesz wcześniej sama.

Ręka, która pozdrawia

• kolorowy papier albo brystol
• ołówek, kredki, nożyczki (pod nadzorem dorosłego)
• klej, długi pasek papieru

Dzieci odrysowują swoją dłoń na kolorowym papierze i wycinają ją, a młodszym wycinasz ją sama. Na dłoni rysują uśmiechniętą buzię albo piszą słowo powitania. Wszystkie dłonie przyklejacie obok siebie na długim pasku papieru, tak żeby wyglądały, jakby machały. Gotowy pas powieście przy drzwiach sali, żeby witał każdego, kto wchodzi.

Laurka dla pracownika przedszkola

• kartka z bloku złożona na pół
• kredki, farby, kolorowy papier, klej

Grupa wybiera osobę, której chce podziękować, na przykład kucharkę, woźną albo pana konserwatora. Każde dziecko ozdabia laurkę rysunkiem, a starsze dzieci wpisują krótkie „dziękujemy”. Potem całą grupą idziecie wręczyć laurki i przywitać się z tą osobą. To bardzo prosty gest, który pokazuje dzieciom, jak wiele radości daje docenienie cudzej pracy.

Słoik uśmiechów

• słoik po dżemie albo plastikowy pojemnik (obsługuje dorosły)
• karteczki z kolorowego papieru
• kredki, wstążka do ozdoby słoika

Dzieci rysują na karteczkach uśmiechnięte buzie albo dobre uczynki, a starsze piszą miłe zdania. Karteczki składacie i wrzucacie do słoika, który ozdabiacie wstążką. Słoik stoi w sali, a gdy ktoś jest smutny, może wylosować jedną karteczkę. Szklany słoik trzyma dorosły albo ustaw go wysoko, a dla najmłodszych użyj plastikowego pojemnika.

Serce z połówek

• serca z czerwonego papieru przecięte na pół w różne zygzaki
• kredki, klej, kartka

Każde dziecko losuje połówkę serca i szuka osoby, która ma pasującą drugą część. Gdy para się odnajdzie, razem sklejają serce na kartce i ozdabiają je wspólnie. Zabawa łączy się z pracą plastyczną i zmusza do rozmowy z kimś, z kim dziecko na co dzień się nie bawi. Gotowe serca tworzą wystawę „Razem jest milej”.

Zabawy ruchowe i muzyczne

Ruch pomaga rozładować emocje, a zabawy w parach i w kole pokazują, że razem można zrobić więcej.

Powitanie na sygnał

Dzieci chodzą swobodnie po sali przy dźwiękach bębenka. Gdy bębenek milknie, podajesz sposób powitania: „witamy się łokciami”, „witamy się ukłonem”, „witamy się piątką”, a dzieci witają się z najbliższą osobą. Po chwili muzyka rusza znowu i dzieci szukają nowej pary. Zabawa ćwiczy reakcję na sygnał, a przy okazji każdy wita się z wieloma osobami, zupełnie jak w zadaniu święta.

Chusta pełna uśmiechów

Dzieci trzymają chustę animacyjną i ją falują. Na środek chusty kładziesz woreczek gimnastyczny, który jest uśmiechem, a zadaniem grupy jest przetoczyć go do wskazanego dziecka, falując odpowiednio chustą. Dziecko, do którego dotarł uśmiech, mówi komuś coś miłego i wskazuje kolejną osobę. Zabawa uczy współpracy, bo bez udziału wszystkich woreczek spadnie z chusty.

Wędrujący uścisk dłoni

Dzieci stoją w kole i trzymają się za ręce. Ty lekko ściskasz dłoń dziecka obok, a ono przekazuje uścisk dalej, aż wróci do ciebie. Za drugim razem dzieci zamykają oczy, a za trzecim przekazujecie dwa uściski w dwie strony naraz. Na koniec zaśpiewajcie dowolną znaną piosenkę powitalną, kołysząc się w rytm. Zabawa wycisza grupę i buduje poczucie wspólnoty.

Scenariusz zajęć: Dzień Życzliwości w przedszkolu

Temat	Dzień dobry, jestem dla ciebie miły
Grupa wiekowa	4-5 lat
Czas	około 45 minut
Cele	dziecko używa zwrotów „dzień dobry”, „proszę”, „dziękuję”, „przepraszam”; wie, skąd wzięło się święto; wykonuje co najmniej jeden dobry uczynek; rozpoznaje uśmiech i smutek u innych
Pomoce	pluszowy miś, pacynki, worek z obrazkami dobrych uczynków, bębenek, kolorowy papier, kredki, klej, długi pasek papieru
Przebieg	1. Powitanie (5 minut): „Machamy na dzień dobry”, każde dziecko wita się na kilka sposobów. 2. Opowieść (5 minut): nauczyciel opowiada o braciach, którzy poprosili cały świat o pozdrowienie dziesięciu osób, i czyta dwie ciekawostki. 3. Teatrzyk (8 minut): „Magiczne słowa w teatrzyku”, dzieci wyłapują brakujące zwroty. 4. Powitanie na sygnał (7 minut): zabawa ruchowa z bębenkiem. 5. Worek dobrych uczynków (8 minut): losowanie i odgrywanie gestów pomocy. 6. Ręka, która pozdrawia (10 minut): odrysowywanie dłoni i tworzenie pasa powitań. 7. Podsumowanie (2 minuty): liczenie, ile osób pozdrowiła dziś grupa.
Zakończenie	Grupa idzie z pasem machających dłoni do innej sali albo do kuchni i wita się z osobami, które spotka. Każde dziecko mówi komuś jedno miłe zdanie.
Ewaluacja	Dzieci pokazują kciuk w górę, w bok albo w dół przy pytaniach: czy znasz magiczne słowa i czy zrobiłeś dziś coś miłego. Obserwuj, które dzieci samodzielnie używają zwrotów grzecznościowych w kolejnych dniach.

Pamiętaj, że nie każde dziecko lubi dotyk. W zabawach z uściskami, przytulaniem czy powitaniem łokciami zawsze daj możliwość wyboru innego gestu, na przykład machania lub uśmiechu. Życzliwość obejmuje też szacunek dla tego, że ktoś nie chce być dotykany, i to warto dzieciom powiedzieć wprost. Dzieci nieśmiałe mogą pozdrawiać w parze z kolegą, zamiast samodzielnie podchodzić do dorosłych. Wtedy zadanie nie staje się źródłem stresu, tylko przyjemną przygodą.

Książki, wiersze i piosenki

Do rozmów o grzeczności ze starszymi przedszkolakami i uczniami klas 1-3 świetnie nadaje się książka Grzegorza Kasdepke „Bon czy ton. Savoir-vivre dla dzieci”, w której bliźniaki Kuba i Buba uczą się dobrych manier w zabawnych historyjkach. O przyjaźni, pomaganiu i trosce o innych opowiada też „Kubuś Puchatek” A. A. Milne’a, z którego możesz czytać pojedyncze rozdziały. Na powitanie w kole możesz śpiewać dowolną piosenkę powitalną, którą grupa już zna. Poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl, które możesz dowolnie wykorzystywać w grupie.

• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Dzień dobry, pani, dzień dobry, panie, dzień dobry, kolego na dywanie. Dziesięć uśmiechów rozdam dziś wszędzie, więcej życzliwości wtedy będzie.
• Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Proszę, dziękuję, przepraszam też, to trzy słowa, które znasz i wiesz. Gdy je powiesz, ktoś się uśmiechnie, a świat od razu wygląda pięknie.

Jak zaangażować rodziców

Kilka dni wcześniej wywieś na tablicy albo wyślij przez dziennik informację: „21 listopada obchodzimy Światowy Dzień Życzliwości i Pozdrowień. Zadanie na ten dzień to pozdrowić co najmniej dziesięć osób. Zachęcamy, żeby w drodze do przedszkola dzieci witały się z sąsiadami, kierowcą autobusu czy panią w sklepie, a wieczorem policzyły z Państwem wszystkie pozdrowienia.”. Jako zadanie domowe zaproponuj rodzinny dobry uczynek, na przykład pomoc sąsiadowi albo rysunek dla babci, a dzieci opowiedzą o nim następnego dnia. W klasach 1-3 uczniowie mogą prowadzić przez tydzień dzienniczek dobrych uczynków w domu.

Rodziców możesz też poprosić o krótką karteczkę do słoika uśmiechów: jedno miłe zdanie o swoim dziecku, które przeczytasz w grupie. Dzieci bardzo przeżywają, gdy słyszą, co dobrego myślą o nich rodzice. Jeśli w przedszkolu jest tablica dla rodziców, przygotujcie tam kącik „Dzień dobry w wielu językach”, do którego rodziny z innych krajów mogą dopisać powitanie w swoim języku. Udział jest dobrowolny, a każda rodzina może dołożyć tyle, ile chce.

Najczęstsze pytania