Dzień Słomki do Picia obchodzimy 3 stycznia, w rocznicę dnia, w którym w 1888 roku Amerykanin Marvin C. Stone dostał patent na papierową słomkę. To małe, zabawne święto na sam początek nowego roku, kiedy dzieci wracają po przerwie świątecznej i dobrze im zrobi coś lekkiego. Słomka wydaje się zwykłym drobiazgiem, ale kryje w sobie sporo: historię wynalazku, prostą fizykę i ważny temat śmieci, które zostają po nas na długo. Dzień słomki do picia w przedszkolu to okazja do zabaw konstrukcyjnych, muzycznych i doświadczeń, w których dzieci same coś sprawdzają. Przy okazji porozmawiacie o tym, kiedy słomka jest potrzebna, a kiedy można się bez niej obejść.
We wpisie znajdziesz historię słomki i święta, ciekawostki do przeczytania dzieciom oraz zabawy dla czterech grup wiekowych: 2-3 lata, 3-4 lata, 5-6 lat oraz klasy 1-3. Są też prace plastyczne, zabawy ruchowe i muzyczne, scenariusz zajęć na około 45 minut, rymowanki serwisu i pomysły na współpracę z rodzicami. Wszystkie zabawy opisaliśmy tak, żeby dało się je przeprowadzić od razu, z papierowymi albo wielorazowymi słomkami. Przy najmłodszych piszemy, na co uważać, bo pocięte słomki to drobne elementy.
W skrócie
- Data: 3 stycznia, co roku.
- Zasięg: święto nieoficjalne, znane z kalendarzy świąt nietypowych, w Polsce obchodzone głównie w przedszkolach.
- Od kiedy: nie wiadomo, kto zapoczątkował święto; data upamiętnia patent na papierową słomkę z 3 stycznia 1888 roku.
- Wiek: zabawy dla dzieci od 2 lat do klasy 3.
- Czego potrzebujesz: papierowe słomki w kilku kolorach, plastelina, kubki, plastikowe butelki, papier, bibuła, klej, taśma, nożyczki, sznurek, szarfy, woreczki gimnastyczne.
Historia Dnia Słomki do Picia
Dzień Słomki do Picia wiąże się z datą 3 stycznia 1888 roku, kiedy urząd patentowy w Stanach Zjednoczonych przyznał Marvinowi C. Stone’owi patent na papierową słomkę do picia. Według opowieści, która krąży od lat, Stone nie lubił słomek z prawdziwej trawy, bo rozmiękały w napoju i zostawiały w nim posmak. Postanowił więc zrobić słomkę z papieru: owijał pasek papieru wokół ołówka i sklejał go, a później udoskonalił swój wynalazek i zaczął produkować słomki na dużą skalę. Nie wiadomo natomiast, kto i kiedy wymyślił samo święto. Nawet amerykańskie kalendarze świąt nietypowych piszą, że jego twórca jest nieznany, a w Polsce Dzień Słomki do Picia znamy głównie z kalendarzy przedszkolnych.
Historia picia przez rurkę jest o wiele starsza niż patent Stone’a. Archeolodzy znaleźli w grobowcach starożytnego miasta Ur w Mezopotamii ozdobne rurki ze złota i kamieni, przez które Sumerowie pili napoje kilka tysięcy lat temu. Przez wieki ludzie używali do picia pustych w środku łodyg roślin, na przykład słomy zbożowej, i stąd wzięła się polska nazwa słomka. W XX wieku wymyślono słomkę z harmonijką, którą można zgiąć, a później słomki z plastiku stały się tanie i bardzo popularne w barach i sklepach na całym świecie.
Z czasem okazało się, że plastikowe słomki to problem. Używa się ich przez kilka minut, a potem trafiają do śmieci, a część z nich ląduje w rzekach i morzach, gdzie bardzo długo się nie rozkłada. Dlatego Unia Europejska od lipca 2021 roku zakazała sprzedaży jednorazowych plastikowych słomek, a w sklepach i barach pojawiły się słomki papierowe, bambusowe, szklane i metalowe. Warto przy tym pamiętać, że dla niektórych osób, na przykład chorych albo z niepełnosprawnościami, słomka jest naprawdę potrzebna, bo bez niej trudno im pić. Dzień Słomki do Picia dobrze więc łączy wątek wynalazku z rozmową o mądrym korzystaniu z rzeczy.
Po co obchodzić Dzień Słomki do Picia z dziećmi
Dzień słomki do picia w przedszkolu to świetny pretekst do nauki przez doświadczenie. Słomka to tani i bezpieczny materiał, z którego dzieci budują konstrukcje, robią instrumenty, mierzą i sprawdzają proste zjawiska, na przykład to, że słomka w szklance z wodą wygląda na złamaną. Takie zabawy rozwijają myślenie przyczynowo-skutkowe, ciekawość i umiejętność stawiania pytań, czyli obszar poznawczy. Starsze dzieci uczą się, że za każdym przedmiotem stoi czyjś pomysł, a wynalazki powstają, gdy ktoś chce rozwiązać codzienny kłopot. To dobra lekcja kreatywności i wytrwałości.
Drugi ważny wątek to ekologia i odpowiedzialność. Dzieci dowiadują się, że rzeczy jednorazowe zamieniają się w śmieci i że można wybierać rzeczy wielorazowe albo z papieru. Rozmowa o tym, że niektórzy ludzie potrzebują słomki, uczy empatii i pokazuje, że te same zasady nie zawsze pasują do wszystkich. Nawlekanie, cięcie i sklejanie słomek ćwiczy sprawność rąk, a dmuchanie i wciąganie powietrza przez słomkę to także ćwiczenia oddechowe i logopedyczne, które wspierają rozwój mowy. Zabawy ruchowe ze słomkowymi pałeczkami rozwijają koordynację i zręczność.
Ciekawostki o słomkach dla dzieci
Przeczytaj dzieciom kilka ciekawostek, a przy każdej pokaż słomkę albo od razu coś sprawdźcie. Przed ciekawostką zadaj pytanie, na przykład „Jak myślicie, skąd wzięła się nazwa słomka?”.
- Słomka ma nazwę od słomy. Dawniej ludzie pili przez puste w środku źdźbła zbóż, czyli przez słomę.
- Bardzo dawno temu pito przez złote rurki. Archeolodzy znaleźli je w starożytnych grobowcach w Mezopotamii, czyli na terenach dzisiejszego Iraku.
- Papierową słomkę wymyślił Marvin Stone. Patent na nią dostał 3 stycznia 1888 roku i dlatego tego dnia obchodzimy święto słomki.
- Pierwszą papierową słomkę zrobiono na ołówku. Wynalazca owijał pasek papieru wokół ołówka i sklejał go, tak żeby powstała rurka.
- Słomkę z harmonijką można zgiąć. Dzięki temu łatwiej pić na leżąco albo z wysokiego kubka.
- Słomka w wodzie wygląda na złamaną. To złudzenie, bo światło inaczej biegnie w wodzie, a inaczej w powietrzu.
- Przez słomkę pijemy dzięki powietrzu. Kiedy wciągamy powietrze ze słomki, napój zostaje do niej wepchnięty przez powietrze naciskające na jego powierzchnię w kubku.
- Plastikowa słomka bardzo długo się nie rozkłada. Dlatego w Unii Europejskiej nie sprzedaje się już jednorazowych plastikowych słomek.
- Słomki mogą być wielorazowe. Są słomki ze szkła, z metalu i z bambusa, które myje się specjalną szczoteczką i używa wiele razy.
Zabawy dla najmłodszych (2-3 lata)
Najmłodszym dawaj tylko całe, długie słomki, nigdy pocięte na kawałki, bo krótkie kawałki można włożyć do buzi i się zakrztusić. Każde dziecko ma własną słomkę, a po zabawie wszystkie zbierasz.
Słomki do butelki
Przygotuj kilka plastikowych butelek z szeroką szyjką i pęk długich, kolorowych słomek. Dzieci wkładają słomki po jednej do butelki i słuchają, jak cicho stukają o dno. Potem odwracacie butelkę i słomki wysypują się na tacę, a zabawa zaczyna się od nowa. Możesz liczyć z dziećmi na głos każdą wrzuconą słomkę. Zabawa ćwiczy precyzyjny chwyt, koordynację oko-ręka i cierpliwość, a dzieci w tym wieku mogą ją powtarzać wiele razy.
Kolorowe kubeczki
Postaw na stoliku kubki w trzech kolorach, na przykład czerwonym, żółtym i zielonym, a obok połóż wymieszane słomki w tych samych kolorach. Dzieci wkładają każdą słomkę do kubka w jej kolorze. Nazywaj kolory razem z dziećmi i chwal każdy dobry wybór. Na koniec sprawdźcie, w którym kubku jest najwięcej słomek. Zabawa uczy rozpoznawania i nazywania kolorów oraz pierwszego sortowania.
Picie przez słomkę
Przy podwieczorku daj każdemu dziecku kubek z wodą albo kompotem i papierową słomkę. Pokaż, jak trzymać słomkę ustami i powoli wciągać napój, a dzieci próbują same. Dla wielu dwulatków to nowa umiejętność, która ćwiczy mięśnie warg i języka, ważne dla rozwoju mowy. Jeśli podajesz coś innego niż wodę, sprawdź wcześniej alergie i ustalenia z rodzicami. Pilnuj, żeby dzieci piły na siedząco, a nie chodziły ze słomką w buzi.
Zabawy dla 3- i 4-latków
Trzylatki i czterolatki mogą już nawlekać i ciąć słomki pod okiem dorosłego, ale kawałki zawsze po zabawie zbieramy.
Słomkowe korale
Potnij wcześniej papierowe słomki na kawałki długości dwóch, trzech centymetrów i przygotuj grube sznurówki albo sznurek z usztywnionym końcem. Dzieci nawlekają kawałki słomek, tworząc kolorowe korale, i próbują układać kolory według wzoru, na przykład czerwony, żółty, czerwony, żółty. Gotowe korale dorosły wiąże w luźne koło, ale nie zakładamy ich na szyję, tylko wieszamy na wystawie albo na nadgarstku jako luźną bransoletkę. Zabawa ćwiczy precyzję palców i przygotowuje rękę do pisania.
Złamana słomka
Postaw przed dziećmi przezroczystą szklankę z wodą i wsadź do niej słomkę ukośnie. Poproś, żeby popatrzyły z boku i powiedziały, co widzą. Dzieci zwykle mówią, że słomka się złamała, więc wyjmij ją i pokaż, że jest cała. Potem każde dziecko samo wkłada słomkę do swojego kubka z wodą i sprawdza. Wyjaśnij prosto, że woda „oszukuje” nasze oczy. Zabawa budzi ciekawość i uczy, że nie wszystko jest takie, jak wygląda.
Długa i krótka
Daj dzieciom słomki różnej długości, które wcześniej przycięłaś. Dzieci porównują je ze sobą, przykładając jedna do drugiej, i układają od najkrótszej do najdłuższej, tworząc schodki. Potem szukają w sali przedmiotów dłuższych i krótszych od jednej wybranej słomki. Zabawa uczy porównywania długości i pojęć dłuższy, krótszy, najdłuższy. To pierwszy krok do mierzenia.
Zabawy dla 5- i 6-latków
Starsze przedszkolaki są gotowe na budowanie i proste doświadczenia, w których same sprawdzają swoje przewidywania.
Budowniczowie ze słomek
Przygotuj słomki i kulki z plasteliny, które posłużą jako łączniki. Dzieci w małych grupach budują figury: trójkąt, kwadrat, a potem przestrzenne konstrukcje, na przykład piramidę albo sześcian. Zadaniem jest zbudować wieżę, która sama stoi, albo domek dla małego pluszaka. Porozmawiajcie, która figura jest najbardziej stabilna, i sprawdźcie, że trójkąty trzymają się lepiej niż kwadraty. Zabawa rozwija wyobraźnię przestrzenną, poznawanie figur i współpracę.
Przenosimy papierki
Na stolikach połóż małe kawałki bibuły i pustą miseczkę. Każde dziecko dostaje własną słomkę, przykłada ją do kawałka bibuły i wciąga powietrze tak, żeby bibuła przylgnęła do słomki, a potem przenosi ją do miseczki i przestaje wciągać. Kawałki bibuły muszą być większe niż otwór słomki, żeby nie dało się ich wciągnąć. Zabawa ćwiczy kontrolę oddechu, mięśnie buzi i koncentrację, więc jest też dobrym ćwiczeniem logopedycznym. Każde dziecko używa tylko swojej słomki, a po zabawie słomki trafiają do kosza.
Słomka papierowa czy plastikowa?
Przygotuj kilka przedmiotów z różnych materiałów: słomkę papierową, kubek papierowy, plastikową butelkę, metalową łyżeczkę i szklany słoik. Dzieci sortują je na rzeczy jednorazowe i wielorazowe, a potem zastanawiają się, gdzie trafiają po użyciu. Wspólnie decydujecie, do jakiego pojemnika na śmieci wrzucić jednorazowe rzeczy. Na koniec porozmawiajcie, kiedy słomka jest potrzebna, na przykład gdy ktoś jest chory, a kiedy możemy pić prosto z kubka. Zabawa uczy myślenia o tym, co dzieje się z rzeczami po użyciu.
Zajęcia dla klas 1-3
Uczniowie potrafią już mierzyć, notować i planować, więc słomki mogą stać się materiałem do zadań matematycznych i technicznych.
Mierzymy słomkami
Uczniowie w parach mierzą słomkami przedmioty w klasie: ławkę, książkę, drzwi i własny wzrost leżąc na dywanie. Zapisują wyniki w tabeli, na przykład „ławka to sześć słomek”. Potem mierzą te same przedmioty linijką albo taśmą krawiecką i porównują wyniki. Porozmawiajcie, dlaczego ludzie wymyślili centymetry i metry, skoro każdy może mieć inną słomkę. Zajęcia uczą mierzenia i pokazują, po co są jednostki miary.
Most ze słomek
Każda grupa dostaje dwadzieścia papierowych słomek i taśmę klejącą. Zadaniem jest zbudować most między dwiema ławkami albo stosami książek oddalonymi o około trzydzieści centymetrów, który utrzyma jak najwięcej woreczków gimnastycznych albo plastikowych kubeczków z klockami. Uczniowie najpierw rysują projekt, potem budują i testują. Na koniec porównujecie mosty i zastanawiacie się, które kształty pomogły najbardziej. Zajęcia uczą planowania, pracy zespołowej i myślenia jak inżynier.
Historia jednego wynalazku
Opowiedz uczniom o Marvinie Stonie i o tym, że chciał rozwiązać kłopot z rozmiękającymi słomkami z trawy. Uczniowie w grupach wymyślają własny wynalazek, który rozwiązałby jakiś codzienny problem w szkole albo w domu, na przykład spadające kredki albo gubione rękawiczki. Rysują go, nadają mu nazwę i piszą trzy zdania o tym, jak działa. Na koniec grupy prezentują swoje wynalazki. Zajęcia rozwijają kreatywność, pisanie krótkiego tekstu i wypowiadanie się przed klasą.
Prace plastyczne
Przy nożyczkach dzieci pracują pod nadzorem dorosłego. Najmłodszym nie dajemy pociętych słomek, a starszym zbieramy ścinki zaraz po pracy.
Mozaika ze słomek
- kolorowe papierowe słomki pocięte na krótkie kawałki
- kartka z narysowanym konturem, na przykład słońca albo rybki
- klej w płynie
Dzieci od 4 lat smarują fragment konturu klejem i przyklejają kawałki słomek obok siebie, wypełniając rysunek. Słomki w różnych kolorach układają w paski albo w plamy. Powstaje wypukły obrazek, który można też dotykać. Gotowe prace odłóż do wyschnięcia na płasko.
Fletnia ze słomek
- sześć do ośmiu grubych papierowych słomek
- taśma klejąca, pasek tektury
- nożyczki (obsługuje dorosły)
Dorosły przycina słomki tak, żeby każda kolejna była trochę krótsza, a dzieci układają je obok siebie jak schodki, równo u góry, i przyklejają taśmą do paska tektury. Kiedy dmucha się nad otworem słomki, nie w nią, powstaje cichy dźwięk, a krótsze słomki brzmią wyżej. Dzieci próbują zagrać na swojej fletni. Każde dziecko gra tylko na swojej fletni.
Słomkowy fajerwerk
- ciemny karton
- papierowe słomki
- farby w jasnych kolorach, talerzyk
Dzieci nacinają jeden koniec słomki na kilka pasków i rozchylają je jak kwiat, a młodszym robi to dorosły. Potem maczają rozchylony koniec w farbie i odbijają go na ciemnym kartonie, tworząc kolorowe wybuchy fajerwerków. To dobra praca na początek stycznia, kiedy dzieci wspominają sylwestra. Dla porównania dzieci mogą też odbijać nienaciętą słomkę, która zostawia kółka.
Kolorowy wieniec ze słomek
- pierścień wycięty z tektury
- kawałki kolorowych słomek, bibuła
- klej
Starsze dzieci przyklejają kawałki słomek promieniście dookoła tekturowego pierścienia, tak że powstaje słoneczko albo kolorowy wieniec. Przerwy wypełniają kulkami z bibuły. Wieniec można zawiesić na drzwiach sali jako ozdobę na nowy rok. Praca ćwiczy cierpliwość i planowanie układu.
Zabawy ruchowe i muzyczne
W zabawach ruchowych dzieci nigdy nie biegają ze słomką w buzi. Słomki trzymamy w rękach albo leżą na podłodze.
Słomkowa sztafeta
Podziel dzieci na dwie drużyny ustawione w rzędach. Na końcu sali stoją dwa kubki, a przy każdej drużynie leży pęk słomek. Na sygnał pierwsze dziecko bierze jedną słomkę, biegnie do kubka, wkłada do niego słomkę i wraca, przybijając piątkę następnemu. Wygrywa drużyna, która pierwsza włoży wszystkie słomki do kubka. Zabawa ćwiczy szybkość, precyzję i współpracę w drużynie.
Bierki ze słomek
Weź garść długich słomek i upuść je na podłogę, tak żeby utworzyły stosik. Dzieci siedzą wokół i po kolei próbują wyciągnąć jedną słomkę tak, żeby nie poruszyć żadnej innej. Kto poruszy inną słomkę, oddaje kolejkę. Młodszym pozwól po prostu wyciągać słomki ostrożnie, bez punktów. Zabawa uczy koncentracji, precyzji ruchów i cierpliwego czekania na swoją kolej.
Słomkowe pałeczki
Każde dziecko dostaje dwie grube słomki jako pałeczki perkusyjne. Przy muzyce dzieci stukają nimi w podłogę, w kolana albo w siebie nawzajem, naśladując rytm, który pokazujesz: wolno, szybko, cicho, głośno. Potem dzieci wymyślają własne rytmy, a grupa je powtarza. Na koniec spróbujcie zagrać razem na fletniach z pracy plastycznej. Zabawa ćwiczy poczucie rytmu i uwagę słuchową.
Scenariusz zajęć: Dzień słomki do picia w przedszkolu
| Temat | Mała słomka, wielki wynalazek |
| Grupa wiekowa | 5-6 lat |
| Czas | około 45 minut |
| Cele | dziecko wie, skąd wzięła się nazwa słomka i kto wymyślił papierową słomkę; buduje proste figury ze słomek i plasteliny; obserwuje złudzenie złamanej słomki; odróżnia rzeczy jednorazowe od wielorazowych |
| Pomoce | papierowe słomki, źdźbło słomy albo zdjęcie snopka, przezroczyste szklanki z wodą, plastelina, przedmioty jednorazowe i wielorazowe, kubki, muzyka |
| Przebieg | 1. Powitanie (5 minut): zagadka o słomce i rozmowa, do czego dzieci jej używają. 2. Opowieść o słomce (6 minut): od słomy przez złote rurki do papierowej słomki Marvina Stone’a. 3. Złamana słomka (6 minut): doświadczenie ze szklanką wody. 4. Słomkowa sztafeta (7 minut): zabawa ruchowa w drużynach. 5. Budowniczowie ze słomek (12 minut): budowanie figur i wieży z plasteliny i słomek. 6. Słomka papierowa czy plastikowa? (5 minut): sortowanie przedmiotów i rozmowa o śmieciach. 7. Słomkowe pałeczki (4 minuty): wspólne granie rytmów. |
| Zakończenie | Dzieci wystawiają swoje konstrukcje na stoliku jak w muzeum wynalazków i każde mówi, co zbudowało. |
| Ewaluacja | Kciuk w górę albo w dół przy pytaniach: czy słomka w wodzie naprawdę się łamie, czy nazwa słomka pochodzi od słomy, czy plastikową słomkę używa się wiele razy. Obserwuj, które dzieci samodzielnie zbudowały figurę przestrzenną. |
Przy wszystkich zabawach ze słomkami pilnuj higieny: każde dziecko ma swoją słomkę, podpisaną albo w swoim kolorze, i nie pożycza jej kolegom. Słomki, które były w buzi, po zabawie od razu wyrzucamy do kosza na papier. Przy zabawach z dmuchaniem i wciąganiem przypominaj, żeby nie wciągać farby, wody ani drobnych papierków, a kawałki bibuły muszą być większe niż otwór słomki. Dzieci, które mają kłopoty z oddychaniem albo szybko się męczą, mogą zrobić przerwę.
Książki, wiersze i piosenki
Do tematu wynalazków i pomysłowości pasuje legenda o Szewczyku Dratewce i smoku wawelskim, który pokonał smoka sprytem, a nie siłą, bo pokazuje, że dobry pomysł potrafi zmienić wiele. Ze starszymi dziećmi możesz przejrzeć ilustrowane encyklopedie wynalazków z biblioteki szkolnej i poszukać w nich słomki, ołówka albo innych codziennych przedmiotów. Pewnych książek dla dzieci poświęconych samej słomce nie znamy, dlatego poniżej dwie krótkie rymowanki napisane przez serwis dzien.edu.pl. Możesz ich użyć przy podwieczorku albo przy zabawach konstrukcyjnych.
- Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Słomka z trawy, słomka z papieru, ciągnę przez nią sok z kubeczka. Siorb, siorb, aż do dna, każda kropla dziś jest ma.
- Rymowanka serwisu dzien.edu.pl: Ze słomek domek, ze słomek most, a z wielu słomek wieża na wprost. Jedna słomka to niewiele, razem zbudujemy wiele.
Jak zaangażować rodziców
Przed przerwą świąteczną albo zaraz po niej wywieś na tablicy lub wyślij przez dziennik informację: „3 stycznia obchodzimy Dzień Słomki do Picia. Poznamy historię słomki, zbudujemy konstrukcje ze słomek i porozmawiamy o rzeczach jednorazowych i wielorazowych. Prosimy o przyniesienie kilku papierowych słomek, jeśli macie je w domu.”. Jako zadanie domowe zaproponuj rodzinne poszukiwanie w kuchni rzeczy jednorazowych i wielorazowych oraz rozmowę o tym, które z nich można zastąpić czymś trwalszym. Dzieci mogą narysować jedną rzecz, którą rodzina postanowiła zmienić.
Rodzice mogą też pomóc w zebraniu materiałów do budowania: słomek, rolek, nakrętek i plasteliny, z których powstanie w sali kącik małego konstruktora na cały styczeń. Jeśli w rodzinie jest ktoś, kto pracuje jako inżynier, wynalazca albo projektant, zaproś go na krótką rozmowę o tym, jak powstają nowe rzeczy. W klasach 1-3 uczniowie mogą zbudować w domu z rodzicem most ze słomek i przynieść go na klasowy test wytrzymałości. Udział jest dobrowolny, a słomki można też kupić wspólnie z funduszu grupy.
Najczęstsze pytania
Dzień Słomki do Picia obchodzimy 3 stycznia. Data upamiętnia dzień, w którym w 1888 roku Marvin C. Stone dostał w Stanach Zjednoczonych patent na papierową słomkę.
Święto nawiązuje do patentu na papierową słomkę, ale nie wiadomo, kto i kiedy je wymyślił. W Polsce znamy je głównie z kalendarzy świąt nietypowych dla przedszkoli.
Zaplanuj budowanie figur ze słomek i plasteliny, doświadczenie ze złamaną słomką w wodzie, sztafetę i rozmowę o rzeczach jednorazowych. Gotowy scenariusz na 45 minut znajdziesz powyżej.
Wystarczy kilka papierowych słomek do zabaw i prac plastycznych. Przebranie nie jest potrzebne.
Tak, jeśli są całe i długie, a dziecko pije przez słomkę na siedząco pod okiem dorosłego. Pocięte kawałki słomek to drobne elementy, które dajemy dopiero dzieciom, które nie wkładają przedmiotów do buzi.
Dodaj komentarz